Wikipedia papwiki https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Medio Spesial Diskushon Usuario Diskushon usuario Wikipedia Diskushon Wikipedia Fail Diskushon fail MediaWiki Diskushon MediaWiki Malchi Diskushon malchi Yuda Diskushon yuda Kategoria Diskushon kategoria TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 3214 207403 142983 2026-10-22T12:17:18Z Caribiana 8320 207403 wikitext text/x-wiki {{infobox luga den pais | variante= c | nomber_nativo = [[Alemán]]: ''Wien'' | tipo = Estado Federal | pais = {{AUT}} | funda = promé siglo a.K. | zoom = 9 }} '''Viena''' ta [[kapital]] di [[Austria]]. E siudat tin un área di 414.65 [[kilometer kuadrá]] i un [[poblashon]] di 1,852,997 habitante (2016). Austria ta un [[repúblika]]. Antes e tabata forma un imperio grandi. <br><gallery caption="Viena - Wien"> Wien-Michaelerplatz-02-2005-gje.jpg Wien-Looshaus-04-Michaelerplatz-2008-gje.jpg Wien-Kohlmarkt-46-Nr 14-Cafe Demel-2009-gje.jpg Wien-Burggarten-10-2009-gje.jpg Wien-St-Ulrichs-Platz-08-2007-gje.jpg Wien-Elisabethstr-02-Nr 8-Restaurant Smutny-Operngasse-2007-gje.jpg Wien-Josefstadt-04-Albertgasse 35-Convert-2009-gje.jpg Wien-Wiedner Hauptstr-26-Autoreifen-2009-gje.jpg </gallery> [[Category:Siudadnan]] [[Category:Austria]] i61ylyogtf3mxihle7upvinteic9jlf 0 3810 207490 177904 2026-10-22T22:55:44Z ~2026-56453-87 18960 207490 wikitext text/x-wiki {{Infobox luga den pais | tipo = Stat | variante = c | pais = {{USA}} | estado = [[New York]] | descripcion = {{PAGENAME}} | area_tera = 783,84 | area_awa = 429,53 | area = 1.213,37 | titulo_cabesante = Alkalde | nomber_cabesante = [[Zohran Mandani]] }} '''New York''' ta e siudat mas grandi di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i un di e siudatnan mas poblá na Merka. E siudat ta situá na [[boka (kosta)|boka]] di [[riu Hudson]] na punta mas sùit di [[New York|estado di New York]] i ta e sentro di e área metropolitano di New York. New York tin un gran influensia riba komersio global, finansa, medionan di komunikashon, [[kultura]], [[arte]], moda, investigashon, edukashon i entretenimentu. Komo e siudat ku tin e sede prinsipal di [[Nashonnan Uni]], e ta un siudat importante na nivel internashonal. E siudat ta wòrdu referí na dje komo '''New York City''' ('Siudat di New York') of '''NYC''' pa distingui'e for di e [[New York|estado di New York]], di kua e ta forma parti. == Historia == {{Zie hoofdartikel|Historia di New York (siudat)}} [[Bestand:Castelloplan.jpg|thumb|left|Lower Manhattan na 1660, tempu ku e tabata parti di [[Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland)|Nieuw-Amsterdam]].]] [[Bestand:AMH-6740-NA View of New Amsterdam.jpg|thumb|left|Vista di "Nieuw Amsterdam ofte Nue New Iorx opt' t.Eylant Man", rònt di 1665.]] === Tempu kolonial === E parti abou di riu [[Hudson (riu)|Hudson]], kaminda New York ta situá, tabata habitá pa aproksimadamente 5.000 [[Lenni-Lenape|indjino Lenape]] tempu ku [[Giovanni da Verrazzano]] a descubri'é na 1524.[http://www.gothamcenter.org/ "Gotham Center for New York City History"] Timeline 1500 - 1700 Da Verrazzano, kende tabata nabegá den servisio di korona franses, a yama e área "Nouvelle [[Angoulême (siudat)|Angoulême]]".{{Citeer boek |title=New York: the World's Capital City, Its Development and Contributions to Progress |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.226262 |author=Rankin, Rebecca B., Cleveland Rodgers |publisher=Harper |year=1948|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211015092751/https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.226262|archiefdatum=2021-10-15|dodeurl=nee}} Probablemente el a nabegá te na e stranchi [[The Narrows (New York)|The Narrows]], kaminda awor tin un [[Verrazano-Narrows Bridge|brùg yamá na su nòmber]]. Ku e biahe di [[Henry Hudson]], un ingles den servisio di [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]] hulandes, a logra kartografia e área di forma efektivo. Hudson a descubriri Manhattan dia 11 di sèptèmber 2009 i a nabegá ariba den e riu ku awor ta karga su nòmber, esta e Hudson, te na e aktual [[Albany (New York)|Albany]]. Rpidamente Hudson a descubri ku komersio di pelu pa Europa tabata un fuente lukrativo di entrada. Lunanan despues, Hudson a guia barkunan di komersio hulandes pa e área. Komersio entre Hulanda i e poblashon indígena tabata prosperá pero no a hiba na kolonia permanente.{{Citeer web |publisher=Theodore Roosevelt |title=New York |url=http://www.bartleby.com/171/1.html |accessdate=05 april 2014|archiefurl=https://web.archive.org/web/20140705164122/http://bartleby.com/171/1.html|archiefdatum=2014-07-05|dodeurl=nee}} Na 1624 un grupo di famianan protestante di Walonia a funda un promé kolonia na Manhattan i a yam’é "Neuf-Avesnes" (Nieuw-Avenne).Historia - 's Lands Glorie - de Belgisch staat reeks 52 nr 256 (gesticht door Jesse van Vorst en Pieter Minuit){{fr}}[http://www.nordeclair.fr/Actualite/2012/08/07/de-neuve-avesnes-a-new-york-sur-helpe.shtml De Neuve-Avesnes à New-York-sur-Helpe] Paisanonan i famianan di desendensia aleman, hulandes i britániko a sigui. E área a keda yamá [[Nieuw-Nederland]], den [[latin]] den e tempu ei: ''Nova Belgica'' òf ''Novum Belgium''. Na mei 1626 a nombra [[Peter Minuit]] komo promé gobernador di e kolonia.{{Citeer web |publisher=New York Foundation |title=New York and its origins |url=http://www.newyorkfoundation.net/the_birth_of_new_york/the_birth_of_new_york.html |accessdate=01 april 2014|archiefurl=https://web.archive.org/web/20141001154723/http://www.newyorkfoundation.net:80/the_birth_of_new_york/the_birth_of_new_york.html|archiefdatum=2014-10-01|dodeurl=nee}} Mas lat e kolonia a haña e nòmber [[Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland)|Nieuw-Amsterdam]]. Na 1626 Minuit a kumpra Manhattan for di e indjionan pa kosnan chikitu ku balor di 60 [[gulden hulandes|gulden]], awor aproksimadamente 700 euro òf mil dòler.[https://web.archive.org/web/20090228094314/http://teachpol.tcnj.edu/amer_pol_hist/fi/00000002.htm Brief uit 1626 waarin melding gemaakt wordt van de aanschaf van het eiland Manhattan voor een waarde van 60 gulden]. De 60 guldens worden in de Verenigde Staten meestal omgerekend tot 24 dollars. Dit is een vergissing, aangezien 60 guldens in 1626 veel meer waard waren. De website van het International Institute for Social History, Amsterdam [http://www.iisg.nl/hpw/calculate.php rekent de waarde om] als 60 gulden (1626) = 753,14 euro (2012) (gearchiveerd) Den e transkurso pa e [[Guera Ingles-Hulandes di Dos]] na 1664, e inglesnan a konkista Nieuw-Amsterdam i a yama e kolonia New York, na onor di [[Jacobus II di Inglatera|duke di York]].{{Citeer boek |title=The Historical Atlas of New York City: A Visual Celebration of 400 Years of New York City's History |url=https://archive.org/details/historicalatlaso0000homb_v0w4 |author=Homberger, Eric |year=2005 |pages=p. 34 |publisher=Owl Books |isbn=0805078428}} Na 1673 Hulanda tabatin e kolonia den su poder pa un ratu atrobe. Despues ku a kambia e nòmber pa "Nieuw-Oranje", el a bira definitivamente britániko ku e [[Pas di Westminster (1674)|Pas di Westminster]] na [[1674]]. Komo kambio, Britania a entregá su derechonan riba [[Suriname]] definitivamente den e tratado aki. Bou di gobièrnu [[Imperio Britániko|britániko]], e importansia di e puesto di komersio a krese. Na 1754 a funda [[Universidat di Columbia]] riba instrukshon di [[George II di Gran Britania]].{{Citeer boek |title=An Historical Sketch of Columbia College, in the City of New York, 1754-1876 |url=https://archive.org/details/anhistoricalske00univgoog |author=Moore, Nathaniel Fish |year=1876 |pages=p. 8 |publisher=Columbia College|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211015235659/https://archive.org/details/anhistoricalske00univgoog|archiefdatum=2021-10-15|dodeurl=nee}} [[File:Johannes Adam Simon Oertel Pulling Down the Statue of King George III, N.Y.C. ca. 1859.jpg|thumb|E estatua di Rei George III di Inglatera, ku tabata keda den Bowling Green na punta sùit di Manhattan, a keda tirá abou dia 9 di yüli 1776, despues di e promé lesamentu públiko di e Deklarashon di Independensia den Siudat di New York.]] Guerranan a tuma luga rònt di e siudat durante e [[Guera di Independensia di Estadonan Uni]]. Dia 9 di yüli 1776, e ayudante di [[George Washington]] a lesa e [[Deklarashon di Independensia di Estadonan Uni]] pa su tropanan i e burguesnan di New York, kendenan despues a drenta Bowling Green – kaminda tabatin un estatua di Rei George III – a mara korda na e estatua, a hale abou for di su base i a manda su kurp pa Litchfield, Connecticut, unda gran parti di e plòm di e estatua a keda transformá den 42.000 bala di muskete pa e [[Esercito Kontinental]]. Durante e proseso aki, a zaga e elementonan dekorativo ariba di e hèk konstruí rònt di e perimeter di Bowling Green pa protegé e estatua kontra e korona reyal. E hèk te ainda t'ei awe i e sporen iregular di zaga unda e elementonan dekorativo tabata keda ta visible. Nan a bira konosí komo e [[Kanpaña di New York]]. Despues di e [[Bataya di Fort Washington]] na [[Upper Manhattan]] na 1776, e siudat a bira un base militar i polítiko britániko te ora e guera a terminá na 1783. === Siglo 18 i 19 === [[Bestand:Mulberry Street NYC c1900 LOC 3g04637u edit.jpg|thumb|left|Mulberry Street, riba [[Lower East Side]] na Manhattan, rònt di 1900]] Sinku aña despues ku e Guera di Independensia a kaba na 1788, New York a bira kapital di Estadonan Uni. Na 1789 a proklamá [[George Washington]] komo promé presidente den [[Federal Hall]]. Den e edifisio ei mes a tene e promé reunion di e [[Kongreso Merikano]] i a skirbi e [[Bill of Rights (Estadonan Uni)|Bill of Rights]].{{Citeer web |title=The People's Vote: President George Washington's First Inaugural Speech (1789) |publisher=U.S. News and World Report |url=http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page11.htm |accessdate=1 september 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021063905/http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page11.htm |archivedate=21 oktober 2013}} Na 1790 New York a pasa [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] komo e siudat mas grandi di Estadonan Uni. Sin embargo, den e mesun aña ei Philadelphia a bira e kapital nobo. Dia 17 di mei 1792, 24 komersiante di akshon bou di un [[platanero|mata di platanero]] na [[Wall Street]] a firma e ''Buttonwood Agreement''. Ku esaki, e [[New York Stock Exchange]] tabata un echo, maske su nòmber tabata ''New York Stock & Exchange Board'' te 1863. Den siglo 19, e siudat a kambia hopi dor di imigrashon masivo i ekspanshon di infrastruktura. Ehèmpelnan ta e [[Plan di Komisionadonan di 1811]] pa proyecta kaya di Manhattan den forma di un [[patronchi di skak]], i e abertura di [[Kanal di Erie]] na 1819, kual a konektá e haf atlántiko ku e merkado agrikola di interior di Nort Amerika.{{Citeer boek | author=Bridges, William |title=Map Of The City Of New York And Island Of Manhattan With Explanatory Remarks And References | url=https://archive.org/details/mapofcityofnewyo00brid |year=1811}}; Lankevich (1998), pp. 67-68. Miembronan di e aristokrasia di komersio bieu a lobi pa konstrukshon di [[Central Park (Manhattan)|Central Park]], kual na 1857 a bira e promé parke diseñá den un siudat merikano. Insatisfakshon ku e [[sirbishi militar obligatorio|konsonpshon]] durante e [[Guera Sivil Merikano]] (1861-1865) a hiba na e [[Alborotonan di Konsonpshon na New York]] na 1863. E alborotonan a dura solamente algun dia, pero mas ku shen burgues a keda matá. Na fin di siglo 19 a konstruí e promé liñanan di metro riba suela ('elevated'). Huntu ku liñanan di trèn i retnan di trèm, e siudat por a atraé pasahero for di leu afó i henter e aglomerashon rònt di e siudat a krese rápidamente. Na 1898 a forma e New York aktual dor di uni [[Brooklyn (New York)|Brooklyn]] (te e tempu ei un siudat independiente), e kondadonan di [[Manhattan (New York)|New York]] (inkluyendo partinan di Bronx), [[Staten Island|Richmond]] i e parti wèst di kondado [[Queens]].[http://www.nyc.gov/html/nyc100/html/classroom/hist_info/100aniv.html The 100 Year Anniversary of the Consolidation of the 5 Boroughs into New York City], New York City. Konsultá riba 29 di yüni 2007. Abertura di e [[metro di New York]] bou di suela shete aña despues, na 1904, a kontribuí na unifikashon di e siudat nobo. === Siglo 20 === [[Bestand:Manhattan 1931.jpg|thumb|E bario di [[Manhattan (New York)|Manhattan]] na 1931]] Den añanan 1920 New York tabata un destino importante pa [[afro-merikano]]nan ku a laga sùit di e pais atras durante e [[Gran Migrashon Afro-Merikano]]. Kresimentu ekonómiko tabata kompañá pa desaroyo di e skyline dor di konstrukshon di raspekulunan konkurenti. Den herarkia mundial, New York a bira e área mas urbanisá na komienso di añanan 1920. Na komienso di añanan 1930 a alkansá e límite di 10 mion habitante pa e área.[http://www.demographia.com/db-nyuza1800.htm New York Urbanized Area: Population & Density from 1800 (Provisional)] Regreso di beteranonan di [[Guera Mundial II]] i imigrantenan nobo for di Europa a krea kresimentu ekonómiko despues di guera i a stimulá desaroyo di barionan den ost di Queens. Na 1960 New York a ser konkistá pa problemanan ekonómiko, kriminalidat ku tabata subi i tenshonnan entre rasa ku a yega un punto mas haltu den añanan 1970. Den añanan 1980 e sekta finansiero a floresé i a hiba e siudat huntu kuné den e desaroyo aki. Pa añanan 1990 tenshonnan rasial a baha, kriminalidat a baha i hopi imigrante a yega for di Asia i Amerika Latina. === Siglo 21 === [[Bestand:North face south tower after plane strike 9-11.jpg|miniatuur|Dos avion di pasahero [[Sekuestro di avion|sekuestrá]] ta kaba bati den e [[Twin Towers (kaso di kai)|Twin Towers]] di [[World Trade Center (1973-2001)|World Trade Center]]]] Dia 11 di sèptèmber 2001, un atake [[Atakenan di 11 di sèptèmber 2001|terorista]] dòbel a frapa New York, unda [[World Trade Center (1973-2001)|World Trade Center]] na [[Lower Manhattan]] [[Kaida di World Trade Center|a keda destruí]], inkluyendo ámbos Twin Towers i [[7 World Trade Center#Edifisio original (1983–2001)|e edifisio original 7 World Trade Center]]. Ofisialmente tabatin 2.750 morto; di 24 persona desaparesí ta presumí ku nan a muri.{{Citeer nieuws |url=http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/ |title=2008 9/11 Death Toll |date=juli 2008|publisher=Associated Press |accessdate=11 september 2006|archiefurl=https://web.archive.org/web/20081205021652/http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/|archiefdatum=2008-12-05|dodeurl=nee}} Na 2006 a cuminsá ku konstrukshon di e ''[[One World Trade Center|1 World Trade Center]]'' riba sitio di e WTC bieu, kual a keda habri dia 3 di novèmber 2014. Riba e lugá kaminda e Twin Towers tabata, dos proyektor ta lusa bai shelu tur anochi desde 2002. Esaki ta keda yamá e ''Tribute in Light''.{{en}}[https://www.mas.org/?s=Tribute+in+Light The Municipal Art Society of New York] mas.org Tambe a dediká un monumento na e WTC bieu i tres otro edifisio di ofisina. Na komienso di siglo 21 tabatin progreso pa New York den área di medio ambiente i enseñansa. Hopi kompania ta establesé nan mes, kantidat di habitante ta krese, turismo ta rebiba i kriminalidat ta baha. [[Category:Siudat den Merka]] 0winy5iom5j6dp2ldibcpuag77r7vi5 207491 207490 2026-10-22T22:56:41Z ~2026-56453-87 18960 /* Historia */ 207491 wikitext text/x-wiki {{Infobox luga den pais | tipo = Stat | variante = c | pais = {{USA}} | estado = [[New York]] | descripcion = {{PAGENAME}} | area_tera = 783,84 | area_awa = 429,53 | area = 1.213,37 | titulo_cabesante = Alkalde | nomber_cabesante = [[Zohran Mandani]] }} '''New York''' ta e siudat mas grandi di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i un di e siudatnan mas poblá na Merka. E siudat ta situá na [[boka (kosta)|boka]] di [[riu Hudson]] na punta mas sùit di [[New York|estado di New York]] i ta e sentro di e área metropolitano di New York. New York tin un gran influensia riba komersio global, finansa, medionan di komunikashon, [[kultura]], [[arte]], moda, investigashon, edukashon i entretenimentu. Komo e siudat ku tin e sede prinsipal di [[Nashonnan Uni]], e ta un siudat importante na nivel internashonal. E siudat ta wòrdu referí na dje komo '''New York City''' ('Siudat di New York') of '''NYC''' pa distingui'e for di e [[New York|estado di New York]], di kua e ta forma parti. == Historia == [[Bestand:Castelloplan.jpg|thumb|left|Lower Manhattan na 1660, tempu ku e tabata parti di [[Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland)|Nieuw-Amsterdam]].]] [[Bestand:AMH-6740-NA View of New Amsterdam.jpg|thumb|left|Vista di "Nieuw Amsterdam ofte Nue New Iorx opt' t.Eylant Man", rònt di 1665.]] === Tempu kolonial === E parti abou di riu [[Hudson (riu)|Hudson]], kaminda New York ta situá, tabata habitá pa aproksimadamente 5.000 [[Lenni-Lenape|indjino Lenape]] tempu ku [[Giovanni da Verrazzano]] a descubri'é na 1524.[http://www.gothamcenter.org/ "Gotham Center for New York City History"] Timeline 1500 - 1700 Da Verrazzano, kende tabata nabegá den servisio di korona franses, a yama e área "Nouvelle [[Angoulême (siudat)|Angoulême]]".{{Citeer boek |title=New York: the World's Capital City, Its Development and Contributions to Progress |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.226262 |author=Rankin, Rebecca B., Cleveland Rodgers |publisher=Harper |year=1948|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211015092751/https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.226262|archiefdatum=2021-10-15|dodeurl=nee}} Probablemente el a nabegá te na e stranchi [[The Narrows (New York)|The Narrows]], kaminda awor tin un [[Verrazano-Narrows Bridge|brùg yamá na su nòmber]]. Ku e biahe di [[Henry Hudson]], un ingles den servisio di [[Vereenigde Oostindische Compagnie|VOC]] hulandes, a logra kartografia e área di forma efektivo. Hudson a descubriri Manhattan dia 11 di sèptèmber 2009 i a nabegá ariba den e riu ku awor ta karga su nòmber, esta e Hudson, te na e aktual [[Albany (New York)|Albany]]. Rpidamente Hudson a descubri ku komersio di pelu pa Europa tabata un fuente lukrativo di entrada. Lunanan despues, Hudson a guia barkunan di komersio hulandes pa e área. Komersio entre Hulanda i e poblashon indígena tabata prosperá pero no a hiba na kolonia permanente.{{Citeer web |publisher=Theodore Roosevelt |title=New York |url=http://www.bartleby.com/171/1.html |accessdate=05 april 2014|archiefurl=https://web.archive.org/web/20140705164122/http://bartleby.com/171/1.html|archiefdatum=2014-07-05|dodeurl=nee}} Na 1624 un grupo di famianan protestante di Walonia a funda un promé kolonia na Manhattan i a yam’é "Neuf-Avesnes" (Nieuw-Avenne).Historia - 's Lands Glorie - de Belgisch staat reeks 52 nr 256 (gesticht door Jesse van Vorst en Pieter Minuit){{fr}}[http://www.nordeclair.fr/Actualite/2012/08/07/de-neuve-avesnes-a-new-york-sur-helpe.shtml De Neuve-Avesnes à New-York-sur-Helpe] Paisanonan i famianan di desendensia aleman, hulandes i britániko a sigui. E área a keda yamá [[Nieuw-Nederland]], den [[latin]] den e tempu ei: ''Nova Belgica'' òf ''Novum Belgium''. Na mei 1626 a nombra [[Peter Minuit]] komo promé gobernador di e kolonia.{{Citeer web |publisher=New York Foundation |title=New York and its origins |url=http://www.newyorkfoundation.net/the_birth_of_new_york/the_birth_of_new_york.html |accessdate=01 april 2014|archiefurl=https://web.archive.org/web/20141001154723/http://www.newyorkfoundation.net:80/the_birth_of_new_york/the_birth_of_new_york.html|archiefdatum=2014-10-01|dodeurl=nee}} Mas lat e kolonia a haña e nòmber [[Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland)|Nieuw-Amsterdam]]. Na 1626 Minuit a kumpra Manhattan for di e indjionan pa kosnan chikitu ku balor di 60 [[gulden hulandes|gulden]], awor aproksimadamente 700 euro òf mil dòler.[https://web.archive.org/web/20090228094314/http://teachpol.tcnj.edu/amer_pol_hist/fi/00000002.htm Brief uit 1626 waarin melding gemaakt wordt van de aanschaf van het eiland Manhattan voor een waarde van 60 gulden]. De 60 guldens worden in de Verenigde Staten meestal omgerekend tot 24 dollars. Dit is een vergissing, aangezien 60 guldens in 1626 veel meer waard waren. De website van het International Institute for Social History, Amsterdam [http://www.iisg.nl/hpw/calculate.php rekent de waarde om] als 60 gulden (1626) = 753,14 euro (2012) (gearchiveerd) Den e transkurso pa e [[Guera Ingles-Hulandes di Dos]] na 1664, e inglesnan a konkista Nieuw-Amsterdam i a yama e kolonia New York, na onor di [[Jacobus II di Inglatera|duke di York]].{{Citeer boek |title=The Historical Atlas of New York City: A Visual Celebration of 400 Years of New York City's History |url=https://archive.org/details/historicalatlaso0000homb_v0w4 |author=Homberger, Eric |year=2005 |pages=p. 34 |publisher=Owl Books |isbn=0805078428}} Na 1673 Hulanda tabatin e kolonia den su poder pa un ratu atrobe. Despues ku a kambia e nòmber pa "Nieuw-Oranje", el a bira definitivamente britániko ku e [[Pas di Westminster (1674)|Pas di Westminster]] na [[1674]]. Komo kambio, Britania a entregá su derechonan riba [[Suriname]] definitivamente den e tratado aki. Bou di gobièrnu [[Imperio Britániko|britániko]], e importansia di e puesto di komersio a krese. Na 1754 a funda [[Universidat di Columbia]] riba instrukshon di [[George II di Gran Britania]].{{Citeer boek |title=An Historical Sketch of Columbia College, in the City of New York, 1754-1876 |url=https://archive.org/details/anhistoricalske00univgoog |author=Moore, Nathaniel Fish |year=1876 |pages=p. 8 |publisher=Columbia College|archiefurl=https://web.archive.org/web/20211015235659/https://archive.org/details/anhistoricalske00univgoog|archiefdatum=2021-10-15|dodeurl=nee}} [[File:Johannes Adam Simon Oertel Pulling Down the Statue of King George III, N.Y.C. ca. 1859.jpg|thumb|E estatua di Rei George III di Inglatera, ku tabata keda den Bowling Green na punta sùit di Manhattan, a keda tirá abou dia 9 di yüli 1776, despues di e promé lesamentu públiko di e Deklarashon di Independensia den Siudat di New York.]] Guerranan a tuma luga rònt di e siudat durante e [[Guera di Independensia di Estadonan Uni]]. Dia 9 di yüli 1776, e ayudante di [[George Washington]] a lesa e [[Deklarashon di Independensia di Estadonan Uni]] pa su tropanan i e burguesnan di New York, kendenan despues a drenta Bowling Green – kaminda tabatin un estatua di Rei George III – a mara korda na e estatua, a hale abou for di su base i a manda su kurp pa Litchfield, Connecticut, unda gran parti di e plòm di e estatua a keda transformá den 42.000 bala di muskete pa e [[Esercito Kontinental]]. Durante e proseso aki, a zaga e elementonan dekorativo ariba di e hèk konstruí rònt di e perimeter di Bowling Green pa protegé e estatua kontra e korona reyal. E hèk te ainda t'ei awe i e sporen iregular di zaga unda e elementonan dekorativo tabata keda ta visible. Nan a bira konosí komo e [[Kanpaña di New York]]. Despues di e [[Bataya di Fort Washington]] na [[Upper Manhattan]] na 1776, e siudat a bira un base militar i polítiko britániko te ora e guera a terminá na 1783. === Siglo 18 i 19 === [[Bestand:Mulberry Street NYC c1900 LOC 3g04637u edit.jpg|thumb|left|Mulberry Street, riba [[Lower East Side]] na Manhattan, rònt di 1900]] Sinku aña despues ku e Guera di Independensia a kaba na 1788, New York a bira kapital di Estadonan Uni. Na 1789 a proklamá [[George Washington]] komo promé presidente den [[Federal Hall]]. Den e edifisio ei mes a tene e promé reunion di e [[Kongreso Merikano]] i a skirbi e [[Bill of Rights (Estadonan Uni)|Bill of Rights]].{{Citeer web |title=The People's Vote: President George Washington's First Inaugural Speech (1789) |publisher=U.S. News and World Report |url=http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page11.htm |accessdate=1 september 2008 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131021063905/http://www.usnews.com/usnews/documents/docpages/document_page11.htm |archivedate=21 oktober 2013}} Na 1790 New York a pasa [[Philadelphia (Pennsylvania)|Philadelphia]] komo e siudat mas grandi di Estadonan Uni. Sin embargo, den e mesun aña ei Philadelphia a bira e kapital nobo. Dia 17 di mei 1792, 24 komersiante di akshon bou di un [[platanero|mata di platanero]] na [[Wall Street]] a firma e ''Buttonwood Agreement''. Ku esaki, e [[New York Stock Exchange]] tabata un echo, maske su nòmber tabata ''New York Stock & Exchange Board'' te 1863. Den siglo 19, e siudat a kambia hopi dor di imigrashon masivo i ekspanshon di infrastruktura. Ehèmpelnan ta e [[Plan di Komisionadonan di 1811]] pa proyecta kaya di Manhattan den forma di un [[patronchi di skak]], i e abertura di [[Kanal di Erie]] na 1819, kual a konektá e haf atlántiko ku e merkado agrikola di interior di Nort Amerika.{{Citeer boek | author=Bridges, William |title=Map Of The City Of New York And Island Of Manhattan With Explanatory Remarks And References | url=https://archive.org/details/mapofcityofnewyo00brid |year=1811}}; Lankevich (1998), pp. 67-68. Miembronan di e aristokrasia di komersio bieu a lobi pa konstrukshon di [[Central Park (Manhattan)|Central Park]], kual na 1857 a bira e promé parke diseñá den un siudat merikano. Insatisfakshon ku e [[sirbishi militar obligatorio|konsonpshon]] durante e [[Guera Sivil Merikano]] (1861-1865) a hiba na e [[Alborotonan di Konsonpshon na New York]] na 1863. E alborotonan a dura solamente algun dia, pero mas ku shen burgues a keda matá. Na fin di siglo 19 a konstruí e promé liñanan di metro riba suela ('elevated'). Huntu ku liñanan di trèn i retnan di trèm, e siudat por a atraé pasahero for di leu afó i henter e aglomerashon rònt di e siudat a krese rápidamente. Na 1898 a forma e New York aktual dor di uni [[Brooklyn (New York)|Brooklyn]] (te e tempu ei un siudat independiente), e kondadonan di [[Manhattan (New York)|New York]] (inkluyendo partinan di Bronx), [[Staten Island|Richmond]] i e parti wèst di kondado [[Queens]].[http://www.nyc.gov/html/nyc100/html/classroom/hist_info/100aniv.html The 100 Year Anniversary of the Consolidation of the 5 Boroughs into New York City], New York City. Konsultá riba 29 di yüni 2007. Abertura di e [[metro di New York]] bou di suela shete aña despues, na 1904, a kontribuí na unifikashon di e siudat nobo. === Siglo 20 === [[Bestand:Manhattan 1931.jpg|thumb|E bario di [[Manhattan (New York)|Manhattan]] na 1931]] Den añanan 1920 New York tabata un destino importante pa [[afro-merikano]]nan ku a laga sùit di e pais atras durante e [[Gran Migrashon Afro-Merikano]]. Kresimentu ekonómiko tabata kompañá pa desaroyo di e skyline dor di konstrukshon di raspekulunan konkurenti. Den herarkia mundial, New York a bira e área mas urbanisá na komienso di añanan 1920. Na komienso di añanan 1930 a alkansá e límite di 10 mion habitante pa e área.[http://www.demographia.com/db-nyuza1800.htm New York Urbanized Area: Population & Density from 1800 (Provisional)] Regreso di beteranonan di [[Guera Mundial II]] i imigrantenan nobo for di Europa a krea kresimentu ekonómiko despues di guera i a stimulá desaroyo di barionan den ost di Queens. Na 1960 New York a ser konkistá pa problemanan ekonómiko, kriminalidat ku tabata subi i tenshonnan entre rasa ku a yega un punto mas haltu den añanan 1970. Den añanan 1980 e sekta finansiero a floresé i a hiba e siudat huntu kuné den e desaroyo aki. Pa añanan 1990 tenshonnan rasial a baha, kriminalidat a baha i hopi imigrante a yega for di Asia i Amerika Latina. === Siglo 21 === [[Bestand:North face south tower after plane strike 9-11.jpg|miniatuur|Dos avion di pasahero [[Sekuestro di avion|sekuestrá]] ta kaba bati den e [[Twin Towers (kaso di kai)|Twin Towers]] di [[World Trade Center (1973-2001)|World Trade Center]]]] Dia 11 di sèptèmber 2001, un atake [[Atakenan di 11 di sèptèmber 2001|terorista]] dòbel a frapa New York, unda [[World Trade Center (1973-2001)|World Trade Center]] na [[Lower Manhattan]] [[Kaida di World Trade Center|a keda destruí]], inkluyendo ámbos Twin Towers i [[7 World Trade Center#Edifisio original (1983–2001)|e edifisio original 7 World Trade Center]]. Ofisialmente tabatin 2.750 morto; di 24 persona desaparesí ta presumí ku nan a muri.{{Citeer nieuws |url=http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/ |title=2008 9/11 Death Toll |date=juli 2008|publisher=Associated Press |accessdate=11 september 2006|archiefurl=https://web.archive.org/web/20081205021652/http://www.nysun.com/new-york/missing-doctor-added-to-list-of-9-11-victims/81626/|archiefdatum=2008-12-05|dodeurl=nee}} Na 2006 a cuminsá ku konstrukshon di e ''[[One World Trade Center|1 World Trade Center]]'' riba sitio di e WTC bieu, kual a keda habri dia 3 di novèmber 2014. Riba e lugá kaminda e Twin Towers tabata, dos proyektor ta lusa bai shelu tur anochi desde 2002. Esaki ta keda yamá e ''Tribute in Light''.{{en}}[https://www.mas.org/?s=Tribute+in+Light The Municipal Art Society of New York] mas.org Tambe a dediká un monumento na e WTC bieu i tres otro edifisio di ofisina. Na komienso di siglo 21 tabatin progreso pa New York den área di medio ambiente i enseñansa. Hopi kompania ta establesé nan mes, kantidat di habitante ta krese, turismo ta rebiba i kriminalidat ta baha. [[Category:Siudat den Merka]] 06ohdyzaniiexlk2p6v5vrkocu25hoe 207492 207491 2026-10-22T23:01:47Z ~2026-56453-87 18960 /* Historia */ 207492 wikitext text/x-wiki {{Infobox luga den pais | tipo = Stat | variante = c | pais = {{USA}} | estado = [[New York]] | descripcion = {{PAGENAME}} | area_tera = 783,84 | area_awa = 429,53 | area = 1.213,37 | titulo_cabesante = Alkalde | nomber_cabesante = [[Zohran Mandani]] }} '''New York''' ta e siudat mas grandi di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] i un di e siudatnan mas poblá na Merka. E siudat ta situá na [[boka (kosta)|boka]] di [[riu Hudson]] na punta mas sùit di [[New York|estado di New York]] i ta e sentro di e área metropolitano di New York. New York tin un gran influensia riba komersio global, finansa, medionan di komunikashon, [[kultura]], [[arte]], moda, investigashon, edukashon i entretenimentu. Komo e siudat ku tin e sede prinsipal di [[Nashonnan Uni]], e ta un siudat importante na nivel internashonal. E siudat ta wòrdu referí na dje komo '''New York City''' ('Siudat di New York') of '''NYC''' pa distingui'e for di e [[New York|estado di New York]], di kua e ta forma parti. == Skiednis == E region tabata habitá pa e indjionan [[Lenape|Lenape]] ora el a keda descubrí na [[1524]] pa [[Giovanni da Verrazzano]], un esploradó italiano den servisio di e rektora franses, kende a yam’é "Nouvelle-Angoulême" (Nij-Angoulême). E kolonisashon real a kuminsá ku e kolonia hulandes riba e mesun lugá, ku despues a haña e nòmber "Nieuw-Amsterdam", riba e punta sùit di [[Manhattan (New York)|Manhattan]] na [[1614]]. Direktor-general kolonial hulandes [[Peter Minuit]] a kumpra e isla di Manhattan for di e indjionan Lenape na [[1626]]. Na [[1664]] e [[Grut-Brittanje|británikonan]] a konkista e siudat i el a haña e nòmber nobo "New York", na onor di e konde ingles di York i Albany. Na fin di e guera [[Ingelân|ingles]]-[[Hulanda|hulandes]], e hulandesnan a haña Run (un isla ku ta duna mas hopi ganashi ku New York), i e inglesnan a haña Nieuw-Amsterdam (New York). Bou di gobièrnu britániko, e siudat di komersio a krese. Rei [[George II di Gran Britania|George II]] a funda [[Universidat di Columbia]] na Lower Manhattan na [[1754]]. Dia 9 di yüli 1776, e ayudante di George Washington a lesa e Deklarashon di Independensia di Estadonan Uni pa su tropanan i e burguesnan di New York; e último aki nan despues a drenta Bowling Green — kaminda tabatin un estatua di Rei George III —, a mara korda na e estatua, a tir’é abou di su base i a transportá e restonan pa Litchfield, Connecticut, unda gran parti di e plòm di e estatua a keda fundí den 42.000 bala di muskete pa e Esercito Kontinental. Durante e proseso aki, e elementonan dekorativo ariba di e hèk — ku tabata poní rònt di e perímetro di Bowling Green pa protehá e estatua — a keda sagá afó. E hèk te su dia di awe t'ei ainda, i e sporen iregular di zaga riba e lugá unda e elementonan dekorativo tabata situa e tempu ei, ta keda visible te ainda. E susesonan aki a bira konosí komo e kanpaña di New York. Despues di e Bataya di Fort Washington na Upper Manhattan na 1776, e siudat a sirbi komo un base militar i polítiko britániko te na fin di e guera na 1783. Durante e [[Guera di Independensia Merikano]], tabatin bataya tambe den e siudat, maske e merikanonan mester a retirá debí ku e británikonan tabata mas fuerte. E Kongreso Kontinental a reuní den e siudat, i [[George Washington]] a keda eligí komo promé presidente di [[Estadonan Uni di Amerika]] na [[1789]]. New York a keda komo kapital te [[1790]]. [[Ofbyld:Fort New Amsterdam on the Manhatans (New York) print c1626.jpg|thumb|left|200px|''Fort Amsterdam riba Manhattan'']] Rabia pa motibu di e sirbishi militar obligatorio durante e [[Guera Sivil Merikano]] (1861-1865) a hiba na alboroto na [[1863]], un di e susesonan mas grave di desórden sivil den e skiednis merikano. Na [[1868]], e ''City of New York'' a haña forma ku e konsolidashon di [[Brooklyn (New York)|Brooklyn]] (antes un siudat independiente), [[Manhattan (New York)|Manhattan]] i munisipionan mas chikitu. Ku yegada di e [[metro|metro]] na 1904, e siudat a keda konektá. Den promé mitat di siglo 20, e siudat a bira famá mundialmente pa su indústria, komersio i komunikashon. Despues di [[Guera Mundial II]], New York a bira e siudat mas importante na mundu, ku [[Wall Street]] komo símbolo di poder ekonómiko merikano. Na 1952 a konstruí e kuartel general di [[Nashonnan Uni]] na New York, lokual a hasi e siudat un sentro polítiko internashonal di gran importansia. Dor di e krese di [[Ekspresionismo abstrakto]] na New York, [[Paris]] a pèrdu e título di 'sentro di arte di mundu'. Dia [[11 di sèptèmber]] [[2001]], e siudat a keda konkistá pa atakenan terorista, den kua aproksimadamente 3.000 persona a muri i [[World Trade Center]] a keda destruí. E [[Freedom Tower]] ta keda bini riba e sitio di World Trade Center, i mester a keda kla na 2010. [[Category:Siudat den Merka]] 14i9ba34oo630d1m99dnp5khiy19jso 2 7580 207504 207189 2026-10-23T10:18:31Z Caribiana 8320 207504 wikitext text/x-wiki ''__NOINDEX__'' * [[AIOF]] - [[Afroarubano]] - [[Proteccion di Consumidor]] - [[Scooting Aruba]] - [[Tratado fronteriso Hulanda-Venezuela]] - [[Dekreto real]] - [[Clinton Whitfield]] -[[Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba]] (SVGA) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Piet Kasteel]] - [[Representante di Hulanda na Aruba, Kòrsou i Sint Maarten]] - [[Nigel Maduro]] - [[derechista (politika)]] - ---------------- == Aanvulling Glenda Heyliger== Na 1996, Glenda a hala atenshon ku su proyekto di graduashon pa e departamentu di diseño di teater, titulá “Autobiographical Self-Portrait”—un struktura monumental ku ta pisa aproksimadamente dies ton, komponé di korantnan bieu doblá. Den tres nishi hinká, ela pone ophetonan di nifikashon personal: un peluche daña, un potrèt di famia sumergí den un baki di awa ku habon, i un kaktus chikitu. Anteriormente el a kaba vários kurso di estudio: entre 1983 i 1988, el a studia diseño di moda na Royal Academy of Art and Design na Den Bosch i na Gerrit Rietveld Academie na Amsterdam.<ref>{{Citeer boek |titel=ARTE : Dutch Caribbean Art. Beeldende kunst van de Nederlandse Antillen en Aruba |auteur= [[Adi Martis|Martis, Adi]] & Smit, Jennifer |via=Internet Archive |url=http://archive.org/details/artedutchcaribbe0000mart |uitgever=Amsterdam : Koninklijk Instituut voor de Tropen |datum=2001 |isbn=978-90-6832-514-0 |pagina's=128-131}}</ref> ------------- {{Databox}} '''Timeshare''', tambe conosí komo timeshare, timesharing, propiedat fraccional, propiedat parcial, òf derechonan di uzo parcial) ta encera ofertanan denter di e sector di hotel y turismo pa medio di cua un consumidor, na momentu di paga un preis total, ta atkerí e derecho di usa un propiedat pa un periodo spesífiko kada aña, pa un duracion cu ta surpasa un aña. en.wiki:Un timeshare (tin biaha yamá un propiedat di vakashon òf klup di vakashon) ta un propiedat ku un forma di propiedat òf derechonan di uso dividí. E propiedatnan aki ta tipikamente unidatnan di kondominio di resort, den kua vários partido tin derecho di uza e propiedat, y cada doño di e mesun alohamento ta haña nan periodo di tempo. Unidadnan por wòrdu bendí komo un propiedat parsial, hür, òf “derecho di uso”, den kua kaso e último no ta tene ningun pretenshon riba propiedat di e propiedat. E propiedat di programanan di timeshare ta variá, y a bin ta cambiando durante décadanan. E mercado di timeshare a wòrdu sometí na krítika.[1][2][3]<ref>[https://moneywise.com/investing/real-estate/why-buying-a-timeshare-is-a-bad-idea</ref> == Historia == Timeshare a kuminsá na Europa den añanan 1960. E promé propiedat programa na mundu tabata un lugá di ski situá den [[Alpen]] franses, conosí como ''Superdevoluy''. E propósito di e resort di timeshare aki tabata pa brinda e doñonan di Superdevoluy un oportunidat definitivo pa bini ski den Alpen riba un base ripititivo. 18 Superdevoluy pues a defendé e konsepto di bende unidatnan di kamber individual na múltiple doñonan pa un periodo di tempu spesifiká di aña. E konsepto di bende unidatnan di resort individual pa doñonan múltiple a wòrdu adoptá lihé na Merka den añanan 1970 i spesífikamente na Florida.<ref>file:///Users/lorraine/Downloads/palgrave.rlp.5100066%20(1).pdf State of the timeshare industry in Aruba — A call for research], juni 2007 </ref> Durante añanan 1980 i 1990, nòmbernan di marka grandi den hospitalidat i industria di turismo a sigui e industria di timeshare. Na 1984, Marriott tabata e promé kompania di alohamentu di marka pa drenta e industria di timeshare, a sigui pa Disney i Hilton. Informashon General Te ku 2015, tabatin aproksimadamente kuater mion doño di timeshare rònt mundu.[1] Proveedónan konosí ta inkluí Marriott International, Hyatt, Hilton, Four Seasons i Hapimag. E konsepto a haña su siguidónan mas grandi na Merka.<ref>{{citeer web |auteur=Verena Kainrath |url=http://wirtschaftsblatt.at/archiv/unternehmen/959093/index?from=suche.intern.portal |titel=Hotelketten entdecken Time-Share-Geschäft |werk=wirtschaftsblatt.at|datum=1998-12-04 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20151203124730/http://wirtschaftsblatt.at/archiv/unternehmen/959093/index?from=suche.intern.portal |archiefdatum=2015-12-03 }}</ref> == Caribe Hulandes == Di akuerdo ku e raport di Resort Condominiums International’s (RCI), e region di Karibe ta ofresé mas ku 210 resort di timeshare na 2003. Karibe Hulandes cu ta inclui Aruba, Saint Maarten, Curacao y Boneiru tabata ofresé 22 porshento di e total di Karibe djis despues di e lider na e region, Repúblika Dominikana (23.8 porshento). Pa loke ta trata kantidat di unidatnan di timeshare, 56 porshento di timeshare resorts ta situa na solamente tres isla: Aruba, Saint Maarten y Republica Dominicana.<ref>file:///Users/lorraine/Downloads/palgrave.rlp.5100066%20(1).pdf State of the timeshare industry in Aruba — A call for research Ora midi den termino di benta volumen (US $ ), sinembargo, Aruba resorts a domina e mercado na 2003 cu mas o ménos un tersera parti di tur benta den Karibe. Tambe, Aruba timeshare doñonan tin e propenshon di mas grandi pa kumpra vários siman versus doñonan di otro paisnan den Caribe. 15 Apesar di su tamaño chikitu compara cu otro islanan grandi di e region, Aruba a resulta uno fuerte kontendiente den e industria di timeshare. Promé ku tur kos, turismo ta e kontribuyente prinsipal na economia di e isla. E ta e promé lugá di fakansi den Karibe ku 40 porshento di bishitantenan fiel ta regresá aña despues aña, ku ta e porsentahe di bishitante ripití mas haltu di kualke Karibe destino. 16<ref>file:///Users/lorraine/Downloads/palgrave.rlp.5100066%20(1).pdf State of the timeshare industry in Aruba — A call for research], juni 2007 </ref> E mercado di timeshare na [[Kòrsou]] a desaroya despues y riba un escala hopi mas chikito cu na e pais bisiña Aruba of [[Sint Maarten]], konsentrando pa gran parti rond di propiedadnan boutique y niche di propiedad di vacacion en bes di cadenanan masivo di edificionan halto. Ordenansa di Timeshare di Antia Hulandes (2005): Komo ku Antia Hulandes (ku e tempu ei tabata inkluí Kòrsou, Boneiru, i Sint Maarten) tabata konta pa un parti notabel di propiedatnan di vakashon den Karibe, Parlamento di Antia Hulandes a aprobá un Ordenansa Nashonal na aprel 2005 (desember 15, 2005) goberná derechonan di timesharing i apartamentu part-time (deeltijdappartementsrecht)<ref>Karel Frielink, [https://www.curacao-law.com/2005/12/03/new-netherlands-antilles-time-share-legislation/ NEW NETHERLANDS ANTILLES TIME-SHARE LEGISLATION], https://www.curacao-law.com/</ref> Aruba a introduci su Ordenansa di Timeshare na juni di 2012. E dos ordenansa ta uniforme den contenido. ===Aruba === Aruba Beach Club (ABC) a habri na 1977 y tabata Aruba su prome timeshare hotel. Huespednan di e hotel aki mester tabata miembro di un corporacion cu tabata doño di e hotel.<ref name="ATSA">[https://www.arubatsa.com/history-of-vacation-ownership/ History of timeshare ownership], ATSA</ref> Despues a sigui Playa Linda Resort (1980) na [[Palm Beach]] y Casa del Mar’ (1986) y ‘Costa Linda Beach Resort’ (1991) na [[Eagle Beach]]. Raymond Maduro, desaroyador di e proyectonan di Sun Resorts, a hunga un rol importante den e desaroyo di timeshare na Aruba.<ref name="ATSA"/> Segun e Rapòrt Longitudinal di Propiedat di Vakashon di Aruba 2026, prepara pa [[Universidad di Aruba]], e sector di timeshare ta un di e fundeshinan di e economia turistico di Aruba, en bes di simplemente un otro segmento di acomodacion. E sector awendia ta consistí di aproksimadamente 16 resort i 3.500 unidad, ku ta representá mas ku US$2 bion den invershon di kapital akumulá i un kalkulashon di US$750 mion den aktividat ekonómiko direkto i indirekto anual.<ref>[https://batibleki.wheninaruba.com/report-the-backbone-of-arubas-tourism-industry-the-aruba-vacation-ownership-runs-on-loyalty/ Report: The Backbone of Aruba’s Tourism Industry, the Aruba Vacation Ownership runs on loyalty], batibleki.wheninaruba.com (</ref> ================ '''Timeshare''' ta un modelo di alojamentu vacashonal den kua diferente persona ta haña derecho di usa e mesun propiedat durante periodonan spesífiko, generalmente un siman òf mas pa aña. E derecho por ta basa riba un forma di propiedat kompartí òf riba un kontrato ku ta duna derecho di uso durante un periodo determiná. E kondishonnan eksakto ta dependé di e tipo di timeshare i di e legislashon aplikabel. E modelo ta komun den resortnan i kompleksnan di apartamento pa vakashon. Den algun sistema, e usuario ta haña derecho di uso di un propiedat spesífiko; den otro, e derecho ta permití reserva di un unidad den un resort òf den un red di destinashonnan. Propiedat frakshonal, unda diferente persona ta poseé parti di un propiedat, ta un modelo relashoná pero no semper ta ekivalente na timeshare. Timeshare a bira un parti importante di e industria di turismo, pero e modelo a risibí tambe krítika relashoná ku e gastunan, e kondishonnan di kontrato i e difikultatnan ku algun usuario ta eksperensiá ora nan ke transferí òf terminá nan kontrato.[[1]] Historia E industria moderna di timeshare a desaroyá na Europa durante e añanan 1960. Un di e promé proyektonan ku ta wòrdu menshoná den e historia di e modelo tabata Superdévoluy, un resort di ski den e Alpinan franses. E konsepto di duna diferente usuario derecho di uso di un propiedat durante periodonan spesífiko a haña popularidat i a ekspandé pa otro destinashonnan turistiko. Durante e añanan 1970, e modelo a haña terreno na [[Estadonan Uni di Amérika]], partikularmente na [[Florida]], kaminda desaroyadónan a kuminsá ofresé derechonan di uso di apartamentonan i unidadnan den resort pa periodo anual. Durante e añanan 1980 i 1990, kompania grandi den e industria di hospitalidat i turismo a drenta e merkado, inkluyendo Marriott, Disney i Hilton. E industria a sigui desaroyá ku diferente modelo di propiedat i derecho di uso, inkluyendo sistemanan ku ta permití usuario kambia nan periodo di estadia òf reserva alojamentu den otro resortnan di e mesun red. E modelo a bira particularmente popular na Merca i den destinashonnan di vakashon den Karibe.[[2]][[3]] Karibe Hulandes Timeshare a bira un parti di e oferta turistiko den diferente isla di Karibe. Un raport di Resort Condominiums International (RCI) pa 2003 a dokumentá mas ku 210 resort di timeshare den e region. Segun e mesun fuente, Aruba i Sint Maarten tabata entre e destinashonnan ku tabatin un presencia importante den e merkado regional.[[4]] E merkado di timeshare a desaroyá di forma diferente den e islanan di Karibe Hulandes. Na Aruba i Sint Maarten, e modelo a bira un parti importante di e oferta di resort. Na Kòrsou, e sektor a desaroyá riba un eskala mas chikí, ku un oferta ku ta inkluí resort i otro propiedatnan di vakashon. Legislashon Na e periodo di Antia Hulandes, a introducí legislashon pa regulá e derechonan di timeshare i e derechonan di apartamento di uso part-time. Un ordenansa nashonal relashoná ku e derechonan aki a wòrdu aprobá na 2005. Despues, Aruba a introducí su propio Ordenansa di Timeshare na 2012.[[5]] E propósito di e legislashon ta pa definí e derechonan i obligashonnan relashoná ku e tipo di propiedat òf derecho di uso. E alcance i e kondishonnan eksakto ta dependé di e disposishonnan legal aplikabel den kada hurisdikshon. Aruba Aruba ta un di e destinashonnan den Karibe kaminda timeshare a desaroyá komo un parti importante di e industria turistiko. Aruba Beach Club a habri na 1977 i ta wòrdu menshoná komo un di e promé resortnan di timeshare na e isla. Despues, otro resortnan a sigui, entre nan Playa Linda Resort na 1980, Casa del Mar na 1986 i Costa Linda Beach Resort na 1991.[[6]] Raymond Maduro, desaroyador di e proyektonan di Sun Resorts, a hunga un papel den e desaroyo di e sektor na Aruba.[[6]] Segun e Rapòrt Longitudinal di Propiedat di Vakashon di Aruba 2026, prepará pa [[Universidad di Aruba]], e sektor di timeshare ta un parti importante di e industria turistiko di e isla. E raport ta estima ku e sektor ta konsistí di aproksimadamente 16 resort i 3.500 unidad, ku un invershon di kapital akumulá di mas ku US$2 mion i un kontribushon anual estimá di US$750 mion na aktividat ekonómiko direkto i indirekto.[[7]] {{Appendix|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo=Timeshare}} {{References}} }} [[:Kategoria:Turismo]] [[:Kategoria:Economia]] ------------------ {{Variante|c}} {{Infobox edificio| variante =c | infobox_tipo = biblioteca | nomber = Biblioteka Públiko Boneiru | funda = 2021 | pais = {{NLD}} | luga = {{BON}} | adres = Kaya Amsterdam | website = https://bibliotheekbonaire.com/ }} '''Biblioteka Públiko Boneiru''' ta e biblioteka nashonal di Boneiru ku ta ofresé rekursonan pa lesamentu, edukashon i desaroyo kultural. Su kolekshon ta inkluí buki i material digital den diferente [[idioma]]. Ademas, e biblioteka ta organisá aktividatnan edukativo i kultural pa residente di diferente edat.<ref name="DCH">[https://dutchcaribbeanheritage.org/informatie/biblioteka-publiko-boneiru/ Biblioteka Públiko Boneiru / Openbare bibliotheek Bonaire], dutchcaribbeanheritage.org</ref> ==Historia== Durante e periodo di [[Antias Hulandes]], e servisio di biblioteka na Boneiru tabata forma parti di Sentro Kultural Boneiru (''Cultureel Centrum Bonaire''). E biblioteka tabatin un kolekshon di aproksimadamente 4.000 volúmen, i tabatin 103 periódiko disponibel pa konsulta.<ref name="Encyclopedie"/> For di 1960, e biblioteka tabata disponé di un biblioteka mobil (''bibliobus''), duná komo regalo pa [[Sticusa]]. Inisialmente, e bibliobus tabata bishitá diferente bario di Boneiru, pero despues su servisio a wòrdu limitá na skolnan pafó di [[Kralendijk]]. Sticusa a hunga un papel importante tambe den e ekspanshon di e kolekshon di e biblioteka.<ref name="Encyclopedie"/> Na fin di 1982, e biblioteka tabatin 602 miembro adulto, di kua 474 tabata antiano, i 1.336 miembro mucha, inkluyendo mucha ku tabata usa e servisio di biblioteka mobil.<ref name="Encyclopedie">[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Bibliotheekwezen Bonaire], Encyclopedie van Curaçao (2007)</ref> Na [[Rincon]] a habri un filial na 1988.<ref>{{citeer web|titel=Opening Rincons filiaal van leeszaal|werk=[[Amigoe]]|datum=1988-06-04|bezochtdatum=2026-10-16|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642153:mpeg21:p015}}</ref> Durante e periodo ei, e edifisio kaminda e biblioteka tabata alohá no tabata adekuá pa su nesesidatnan. Ademas, no tabatin perspektiva di mehorashon, ya ku [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|Teritorio Insular di Boneiru]] no tabatin e rekursonan finansiero nesesario pa asumí e biblioteka komo un servisio independiente for di Sentro Kultural Boneiru.<ref>{{citeer web|titel=Voorzitter Salomons Bibliotheek in miserabele staat|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-17|bezochtdatum=2026-10-16|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641603:mpeg21:p009}}</ref> Desde 2010, Biblioteka Públiko Boneiru ta un entidat gubernamental bou di Entidat Públiko Boneiru (''Openbaar Lichaam Bonaire''). E organisashon ta kolaborá ku Biblioteka Nashonal di Hulanda (''Koninklijke Bibliotheek'', KB) i ku otro bibliotekanan den Hulanda Karibense pa sigui desaroyá, renobá i amplia su servisio.<ref>{{citeer web|auteur=Anne van den Dool|url=https://bibliotheekblad-microcontent.maglr.com/nieuwe-bibliotheek-bonaire |titel=De kracht van het eiland staat centraal|werk=bibliotheekblad.nl|via=maglr.com|datum=2025-01-01}}</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/bonaire/20260320/bibliotheek-viert-een-jaar-nieuwe-locatie Bibliotheek viert één jaar nieuwe locatie], [[Antilliaans Dagblad]] (20 di mart 2026)</ref><ref name="Positief"/> ==Kolekshon i aktividat== Biblioteka Públiko Boneiru ta ofresé buki i rekursonan digital na [[papiamentu]], [[hulandes]], [[ingles]] i [[spaño]]. Via e plataforma digital Bieb Online, miembronan por haña akseso na buki elektróniko i ouditivo, i kursonan digital.<ref name="DCH"/> Ademas di prestá material pa lesamentu i estudio, e biblioteka ta organisá aktividatnan ku ta stimulá lesamentu, siñamentu i partisipashon kultural. Su servisio ta dirigí na residente di diferente edat, for di mucha te na adulto, i ta sostené siñamentu durante henter bida.<ref name="DCH"/> Papiamentu ta hunga un ròl sentral den seno di biblioteka, tantu den su kolekshon komo den su programa di aktividatnan. E programa ta inkluí tayernan, seshonnan di [[spoken word]], i enkuentronan mensual di idioma mensual.<ref name="Hofstra">{{citeer web|auteur=Hans Hofstra|url=https://www.bonaire.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/87371/bibliotheek-bonaire-viert-eerste-jubileum-op-nieuwe-locatie-met-groeiend-succes|titel= Bibliotheek Bonaire viert eerste jubileum op nieuwe locatie met groeiend succes|werk= bonaire.nu|datum=2026-03-20|bezochtdatum=2026-10-16}}</ref> Ademas, e biblioteka ta komprometé aktivamente ku preservashon i promoshon di herensia kultural. Den kolaborashon ku Fundashon Históriko Kultural Boneriano (FuHiKuBo), ta organisá programanan sentrá riba historia, arte, i identidat. Kontinuamente ta ekspandé e kolekshon pa inkluí obranan na papiamentu, publikashonnan di outornan karibense, i bukinan tokante e region.<ref name="Hofstra"/> ==Sede == Na mart 2025, e biblioteka a muda for di su anterior lokalidat, ku promé tabata un supermerkado, pa un edifisio na Kaya Amsterdam den Kralendijk. E edifisio nobo a wòrdu diseñá pa e firma hulandes Includi i ta kombiná instalashonnan moderno ku elementonan di diseño relashoná ku e identidat lokal.<ref name="Kaya">{{citeer web|auteur=Menno Goosen|url=https://bibliotheekblad.nl/nieuwe-bibliotheek-bonaire-brengt-kleur-in-het-hart-van-de-gemeenschap/|titel= Nieuwe bibliotheek Bonaire brengt kleur in het hart van de gemeenschap|werk= bibliotheekblad.nl|datum=2025-03-27}}</ref> E edifisio tin dos piso ku un superfisie total di 735 m² i a wòrdu adaptá pa funshoná komo un biblioteka di komunidat. E ta inkluí un área dediká pa mucha i hóben, un kushina, un bali di informashon, i un espasio multifunshonal pa tayer, charla, proyekshon di pelíkula, i eventonan komunitario.<ref>[https://www.bibliotheeknetwerk.nl/onderzoek/artikelen/openbare-bibliotheken-in-het-caribisch-deel-van-het-koninkrijk-der-nederlanden Openbare bibliotheken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden], bibliotheeknetwerk.nl (10 di septèmber 2026)</ref> Den e promé aña despues di su mudansa, e biblioteka a risibí 82.000 bishitante i mas ku 14% di e poblashon di Boneiru a bira miembro, segun e fuentenan sita.<ref name="Kaya"/> Direktor di Biblioteka Públiko Boneiru ta Jennifer Pocornie-Martis.<ref name="Hofstra"/> == Rekonosementu== Na òktober 2026, Biblioteka Públiko Boneiru a wòrdu nominá pa e título di ''Mihó Biblioteka di Hulanda 2026''.<ref>[https://www.bonaire.nu/nieuws/algemeen/96738/bibliotheek-bonaire-genomineerd-voor-titel-beste-bibliotheek-van-nederland Bibliotheek Bonaire genomineerd voor titel Beste Bibliotheek van Nederland], bonaire.nu (2 di oktober 2026)</ref> Na yanüari 2026 el a wòrdu rekonosé kaba komo ''Entidat gubernamental mas positivo di Hulanda 2025''.<ref name="Positief">{{citeer web|auteur=Menno Goosen|url=https://bibliotheekblad.nl/bibliotheek-bonaire-uitgeroepen-tot-meest-positieve-overheidsorganisatie-van-nederland/|titel= Bibliotheek Bonaire uitgeroepen tot meest positieve overheidsorganisatie van Nederland|datum=2026-01-21}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Boneiru]] [[:Kategoria:Edukashon]] [[:Kategoria;Literatura]] E edifisio na Kaya Amsterdam ta konsisti di dos piso ku un superfisie total di 735 m² i a wòrdu adaptá pa funshoná komo un biblioteka di komunidat. E instalashonnan ta inkluí un área pa mucha, un espasio pa hóben ku un zona di relahashon yamá ''chill cave'', un ''MakerSpace'', salanan pa estudio i reunion, i un kafé ku un mesa di informashon.[[3]][[4]] ================= 1. E Kambio pa Gobièrnu Lokal (1980): Despues di e wind-down di e fundashon Hulandes STICUSA (ku a finansiá e lokal Cultureel Centrum Bonaire establesé na 1956), e maneho i operashonnan di e biblioteka a keda traspasá ofisialmente direktamente pa Eilandsgebied Bonaire (Teritorio Insular di Boneiru). 2. E Transishon Moderno (2010): E entidat polítiko Eilandsgebied Boneiru mes despues a wòrdu disolvé legalmente i a kambia su nòmber pa Openbaar lichaam Boneiru (Organo Púbransliko di Boneiru) eksaktamente dia 10 di òktober 2010, ora ku Antia Hulandes a disolvé. * Lugá ​​Nobo (Kaya Amsterdam): Na mart 2025, e biblioteka a muda for di un fasilidat antikuá i bou di tamaño—un supermerkado anterior—pa un edifisio nobo-nobo, moderno i vibrante riba Kaya Amsterdam na Kralendijk. E interior a wòrdu diseñá pa e firma hulandes *includi* i ta reflehá un ambiente distintamente lokal.<ref name="Kaya">{{citeer web|auteur=Menno Goosen|url=https://bibliotheekblad.nl/nieuwe-bibliotheek-bonaire-brengt-kleur-in-het-hart-van-de-gemeenschap/|titel= Nieuwe bibliotheek Bonaire brengt kleur in het hart van de gemeenschap|werk= bibliotheekblad.nl|datum=2025-03-27}}</ref> * Funshon i Fasilidatnan: Ku ta abarká dos piso (735 m2), e edifisio a wòrdu transformá den un biblioteka di komunidat kompletu. Su karakterístikanan ta inkluí un área dediká pa mucha, un zona pa hóben kompleto ku un ''chill cave'', un ''MakerSpace'', salanan di estudio i reunion, i un kafé/mesa di informashon.<ref name="Kaya"/><ref name="Hofstra">{{citeer web|auteur=Hans Hofstra|url=https://www.bonaire.nu/nieuws/kunst-cultuur-en-muziek/87371/bibliotheek-bonaire-viert-eerste-jubileum-op-nieuwe-locatie-met-groeiend-succes|titel= Bibliotheek Bonaire viert eerste jubileum op nieuwe locatie met groeiend succes|werk= bonaire.nu|datum=2026-03-20|bezochtdatum=2026-10-16}}</ref> * Kolekshon Multilingual: Biblioteka ta ofresé buki i rekursonan digital na Papiamentu, Hulandes, Ingles i Spañó. Adishonalmente, miembronan tin akseso na un plataforma di biblioteka online (*Bieb Online*), ku ta proveé ​​e-books, audiobooks, i kursonan digital.<ref name="DCH"/><ref>[https://bibliotheekbonaire.com/ Biblioteka Públiko Boneiru]</ref> * Organisashon: Biblioteka ta un entidat gubernamental ku ta kai direktamente bou di Entidat Públiko Boneiru (*Openbaar Lichaam Bonaire*). E ta mantené un asosiashon estrecho ku Biblioteka Nashonal di Hulanda (*Koninklijke Bibliotheek* – KB) i otro bibliotekanan den Hulanda Karibense pa kontinuamente engrandesé su servisionan.<ref>{{citeer web|auteur=Anne van den Dool|url=https://bibliotheekblad-microcontent.maglr.com/nieuwe-bibliotheek-bonaire |titel=De kracht van het eiland staat centraal|werk=bibliotheekblad.nl|via=magir.com|datum=2025-01-01}}</ref><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/bonaire/20260320/bibliotheek-viert-een-jaar-nieuwe-locatie Bibliotheek viert één jaar nieuwe locatie], [[Antilliaans Dagblad]] (20 di mart 2026)</ref> * Éksito & Rekonosementu: E konsepto renobá a resultá sumamente eksitoso; den e promé aña despues di su reapertura, e biblioteka a risibí 82.000 bishitante, i mas ku 14% di e poblashon di Boneiru a bira miembro. Ademas, na òktober 2026, e biblioteka ta wòrdu nominá pa e título prestigioso di Mihó Biblioteka di Hulanda 2026.<ref>[https://www.bonaire.nu/nieuws/algemeen/96738/bibliotheek-bonaire-genomineerd-voor-titel-beste-bibliotheek-van-nederland Bibliotheek Bonaire genomineerd voor titel Beste Bibliotheek van Nederland], bonaire.nu (2 di oktober 2026)</ref><ref name="Hofstra"/> == Historia == Originalmente, durante e periodo di Antias Hulandes, e servisio di biblioteka na Boneiru tabata kai bou di Sentro Kultural Boneiru (Cultureel Centrum Bonaire). E tabata kontené un kolekshon di aproksimadamente 4.000 volúmen, i 103 periodiko ta disponibel pa konsulta. For di 1960, e biblioteka a operá tambe un biblioteka mobil (bibliobus) regalá pa [[Sticusa]]; miéntras ku na prinsipio el a bishitá vários bario, despues el a sirbi solamente skolnan situá pafó di Kralendijk. Sticusa tambe a hunga un ròl signifikante den ekspanshon di e kolekshon di e biblioteka. Contrario na e otro islanan, e edificio cu ta aloha e biblioteca ta leu di ta adecua. Ademas, no tin perspektiva di mehorashon, komo ku e teritorio insular ta falta e rekursonan finansiero pa tuma e biblioteka over for di Sentro Kultural Boneiru. Pa fin di 1982, e kantidat di miembro tabata 602 adulto (474 ​​di nan tabata antiano) i 1.336 mucha (inkluso esnan ku e biblioteka mobil a sirbi).<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Bibliotheekwezen Bonaire], Encyclopedie van Curacao</ref> Den añanan 1980 e biblioteka a wordu ofisialmente traspasá pa Teritorio insular di Boneiru. Ku e disolushon di Antias Hulandes na 2010 Teritorio Insular a kambia di nomber birando Entidat publiko di Boneiru, bou di Hulanda. Desde 2010, Biblioteka Públiko Boneiru ta un entidat gubernamental bou di Entidat Públiko Boneiru (''Openbaar Lichaam Bonaire''). E organisashon ta kolaborá ku Biblioteka Nashonal di Hulanda (''Koninklijke Bibliotheek'', KB) i ku otro bibliotekanan den Hulanda Karibense pa sigui desaroyá, renobá i amplia su servisio.[[6]][[7]]<ref name="Positief"/> {{Appendix}} '''Biblioteka Públiko Boneiru''' ta e biblioteka públiko di [[Boneiru]] i ta ofresé rekursonan pa lesamentu, edukashon i desaroyo kultural. Su kolekshon ta inkluí buki i material digital den diferente idioma. Ademas, e biblioteka ta organisá aktividatnan edukativo i kultural pa habitantenan di diferente edat.[[1]] Historia Durante e periodo di [[Antias Hulandes]], e servisio di biblioteka na Boneiru tabata forma parti di Sentro Kultural Boneiru (''Cultureel Centrum Bonaire''). E biblioteka tabatin un kolekshon di aproximadamente 4.000 volúmen, i tabatin 103 periodiko disponibel pa konsulta. For di 1960, e biblioteka tabata disponé di un biblioteka mobil (''bibliobus''), duná komo regalo pa [[Sticusa]]. Inicialmente, e bibliobus tabata bishitá diferente bario di Boneiru, pero despues su servisio a limitá na skolnan pafó di [[Kralendijk]]. Sticusa a hunga un papel importante tambe den e ekspanshon di e kolekshon di e biblioteka. Durante e periodo ei, e edifisio kaminda e biblioteka tabata alojá no tabata adekuá pa su nesesidatnan. Ademas, no tabatin perspektiva di mehorashon, ya ku e teritorio insular no tabatin e rekursonan finansiero nesesario pa asumí e biblioteka komo un servisio independiente for di Sentro Kultural Boneiru. Na fin di 1982, e biblioteka tabatin 602 miembro adulto, di kua 474 tabata di Antias Hulandes, i 1.336 miembro mucha, inkluyendo mucha ku tabata usa e servisio di biblioteka mobil.[[2]] Edifisio nobo Na mart 2025, e biblioteka a muda for di su anterior lokal, ku promé tabata un supermerkado, pa un edifisio riba Kaya Amsterdam na Kralendijk. E edifisio nobo a wòrdu diseñá pa e firma hulandes Includi i ta kombiná instalashonnan moderno ku elementonan di diseño relashoná ku e identidat lokal.[[3]] E edifisio tin dos piso ku un superfisie total di 735 m² i a wòrdu adaptá pa funshoná komo un biblioteka di komunidat. E instalashonnan ta inkluí un área pa mucha, un espasio pa hóben ku un zona di relahashon yamá ''chill cave'', un ''MakerSpace'', salanan pa estudio i reunion, i un kafé ku un mesa di informashon.[[3]][[4]] Kolekshon i servisio Biblioteka Públiko Boneiru ta ofresé buki i rekursonan digital na [[Papiamentu]], [[hulandes]], [[ingles]] i [[spaño]]. Via e plataforma digital Bieb Online, miembronan por haña akseso na buki elektróniko, audiobuki i kursonan digital.[[1]][[5]] Ademas di prestá material pa lesamentu i estudio, e biblioteka ta organisá aktividatnan ku ta stimulá lesamentu, siñamentu i partisipashon kultural. Su servisio ta dirigí na habitantenan di diferente edat, for di mucha te na adulto, i ta sostené siñamentu durante henter bida.[[1]] Organisashon Biblioteka Públiko Boneiru ta un entidat gubernamental bou di Entidat Públiko Boneiru (''Openbaar Lichaam Bonaire''). E ta kolaborá ku Biblioteka Nashonal di Hulanda (''Koninklijke Bibliotheek'', KB) i ku otro bibliotekanan den Hulanda Karibense pa sigui desaroyá i amplia su servisio.[[6]][[7]] Bishitantenan i rekonosementu Den e promé aña despues di su mudansa na e edifisio nobo, e biblioteka a risibí 82.000 bishitante i mas ku 14% di e poblashon di Boneiru a bira miembro, segun e fuentenan sita.[[4]][[8]] Na òktober 2026, e biblioteka a wòrdu nominá pa e título di ''Mihó Biblioteka di Hulanda 2026''.[[8]] =========== '''Biblioteka Públiko Boneiru''' ta e biblioteka públiko di [[Boneiru]] i ta ofresé rekursonan pa lesamentu, edukashon i desaroyo kultural. E kolekshon ta inkluí buki i material digital den diferente idioma. Ademas, e biblioteka ta organisá aktividatnan edukativo i kultural pa habitantenan di diferente edat.[[1]] Historia i edifisio nobo Na mart 2025, e biblioteka a muda for di su anterior lokal, ku promé tabata un supermerkado, pa un edifisio riba Kaya Amsterdam na [[Kralendijk]]. E edifisio nobo a wòrdu diseñá pa e firma hulandes Includi i ta kombiná instalashonnan moderno ku elementonan di diseño relashoná ku e identidat lokal.[[2]] E edifisio tin dos piso ku un superfisie total di 735 m² i a wòrdu adaptá pa funshoná komo un biblioteka di komunidat. E instalashonnan ta inkluí un área pa mucha, un espasio pa hóben ku un zona di relahashon yamá ''chill cave'', un ''MakerSpace'', salanan pa estudio i reunion, i un kafé ku un mesa di informashon.[[2]][[3]] Kolekshon i servisio Biblioteka Públiko Boneiru ta ofresé buki i rekursonan digital na [[Papiamentu]], [[hulandes]], [[ingles]] i [[spaño]]. Via e plataforma digital Bieb Online, miembronan por haña akseso na buki elektróniko, audiobuki i kursonan digital.[[1]][[4]] Ademas di prestá material pa lesamentu i estudio, e biblioteka ta organisá aktividatnan ku ta stimulá lesamentu, siñamentu i partisipashon kultural. Su servisio ta dirigí na habitantenan di diferente edat, for di mucha te na adulto, i ta sostené siñamentu durante henter bida.[[1]] Organisashon Biblioteka Públiko Boneiru ta un entidat gubernamental bou di Entidat Públiko Boneiru (''Openbaar Lichaam Bonaire''). E ta kolaborá ku Biblioteka Nashonal di Hulanda (''Koninklijke Bibliotheek'', KB) i ku otro bibliotekanan den Hulanda Karibense pa sigui desaroyá i amplia su servisio.[[5]][[6]] Bishitantenan i rekonosementu Den e promé aña despues di su mudansa na e edifisio nobo, e biblioteka a risibí 82.000 bishitante i mas ku 14% di e poblashon di Boneiru a bira miembro, segun e fuentenan sita.[[3]][[7]] Na òktober 2026, e biblioteka a wòrdu nominá pa e título di ''Mihó Biblioteka di Hulanda 2026''.[[7]] ------------------ '''Bibliotekanan den Karibe Hulandes''' ta inkluí bibliotekanan públiko, akadémiko, spesialisá i digital riba e seis islanan di [[Karibe Hulandes]]: [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]] i [[Sint Maarten]]. E institushonnan aki ta ofresé akseso na buki, informashon i otro rekursonan pa lesamentu, edukashon, investigashon i konservashon di herensia kultural. E lista aki ta duna un bista general di algun di e biblioteka i kolekshon mas konosí den e region. ==Biblioteka públiko== E bibliotekanan públiko i nashonal ta forma un parti importante di e infrastruktura edukativo i kultural di e islanan. Nan ta ofresé buki i otro material pa prestá, espasio pa lesa i studia, i diferente aktividat pa stimulá lesamentu i siñamentu. Riba kada un di e seis isla tin un institushon prinsipal ku ta fungi komo biblioteka públiko òf nashonal.<ref>[https://www.kb.nl/over-ons/projecten/caribisch-gebied Koninklijke Bibliotheek – Caribisch Gebied]</ref> {| class="wikitable centre" width="95%" style="text-align:center; font-size:100%; border-collapse:collapse; cellpadding=3; cellspacing=0;" ! width="110" scope="col" |Nomber ! width="15" scope="col" |Sede ! width="160" scope="col" |Kolekshon ! width="3" scope="col" |Filial |- | [[Biblioteca Nacional Aruba]]|| {{ABW|bandera}} Oranjestad|| historia, kultura i literatura di Aruba i di Karibe ||2 |- | [[Biblioteka Públiko Boneiru]] || {{BON|bandera}} [[Kralendijk]]||buki i rekursonan digital den diferente idioma, ademas di aktividatnan edukativo i kultural pa diferente grupo di edat.<ref>[https://bibliotheekbonaire.com/ Biblioteka Públiko Boneiru]</ref> || 0 |} ===[[Biblioteca Nacional Aruba]]=== Situá na [[Oranjestad, Aruba|Oranjestad]], ku un filial (Arubiana/Caribana) na Oranjestad i otro na [[San Nicolas]]. Banda di su kolekshon general, e biblioteka ta tene material relashoná ku historia, kultura i literatura di Aruba i di Karibe. E ta mantene tambe e kolekshon digital [[Coleccion Aruba]].<ref>[https://www.bibliotecanacional.aw/ Biblioteca Nacional Aruba]</ref> ===[[Biblioteka Públiko Boneiru]]=== E biblioteka públiko di [[Boneiru]], situá na [[Kralendijk]]. E ta ofresé buki i rekursonan digital den diferente idioma, ademas di aktividatnan edukativo i kultural pa diferente grupo di edat.<ref>[https://bibliotheekbonaire.com/ Biblioteka Públiko Boneiru]</ref> ===[[Biblioteka Nashonal Kòrsou]]=== E biblioteka nashonal di [[Kòrsou]], situa na [[Willemstad]], ku kolekshonnan pa uso públiko, estudio i investigashon. ===[[Queen Wilhelmina Library]]=== E biblioteka públiko di [[Saba]], ku ta ofresé servisio di biblioteka pa e komunidat lokal. '''[[Gertrude Judson Bicentennial Public Library]]''' – E biblioteka públiko di [[Sint Eustatius]], ku ta sirbi e komunidat lokal. '''[[Sint Maarten Library]]''' – E biblioteka públiko di [[Sint Maarten]], ku ta ofresé rekursonan pa lesamentu, edukashon i aktividatnan pa komunidat. ==Biblioteka akadémiko i spesialisá== Ademas di e bibliotekanan públiko, tin biblioteka ku ta forma parti di institushon edukativo òf ku ta spesialisá den un área partikular. Nan kolekshonnan por inkluí literatura akademiko, dokumentashon históriko, material di investigashon i fuente tokante e patrimonio kultural di e islanan. {| class="wikitable centre" width="95%" style="text-align:center; font-size:100%; border-collapse:collapse; cellpadding=3; cellspacing=0;" ! width="110" scope="col" |Nomber ! width="15" scope="col" |Sede ! width="160" scope="col" |Kolekshon ! width="3" scope="col" |Filial |- | [[Biblioteka [[Universidad di Aruba]]Nacional Aruba|Universidat di Aruba]]|| {{ABW|bandera}} Oranjestad|| buki i material pa sostené aktividatnan di enseñansa i investigashon di e universidat || |- | [[Biblioteka Públiko Boneiru]] || {{BON|bandera}} [[Kralendijk]]||buki i rekursonan digital den diferente idioma, ademas di aktividatnan edukativo i kultural pa diferente grupo di edat.<ref>[https://bibliotheekbonaire.com/ Biblioteka Públiko Boneiru]</ref> || 0 |} '''Biblioteka di [[Universiteit van Aruba]]''' – Ta sostené e aktividatnan di enseñansa i investigashon di e universidat. '''Biblioteka i servisio di investigashon di [[University of Curaçao]]''' – Ta sostené enseñansa superior i investigashon, i ta enkargá ku maneho di diferente kolekshon i rekurso di informashon. E servisio aki ta envolví tambe den e desaroyo di e Dutch Caribbean Digital Platform.<ref>[https://dutchcaribbeanheritage.org/pap-cw/informashon/dutch-caribbean-digital-platform-dcdp/ Dutch Caribbean Digital Platform]</ref> '''[[Biblioteka Mongui Maduro]]''' – Un biblioteka i kolekshon di patrimonio na Kòrsou, ku material di interes pa estudio di historia, kultura i komunidat di e region.<ref>[https://www.maduroheritage.org/nl/bibliotheek/collecties/ Mongui Maduro – Kolekshonnan]</ref> '''Biblioteka di [[CARMABI]]''' – Ta relashoná ku e trabou di investigashon i dokumentashon di e institushon den área di medio ambiente, biologia marino i konservashon di naturalesa na Kòrsou. '''Biblioteka i archivo di [[Nationaal Archeologisch Antropologisch en Historisch Museum]] (NAAM)''' – Ta konservá i dokumentá material relashoná ku arkeologia, antropologia i historia di Kòrsou. '''Biblioteka di [[University of St. Martin]]''' – Ta sostené e aktividatnan di enseñansa i investigashon di e institushon na Sint Maarten. Bibliotekanan i kolekshon digital Plataformanan digital ta hasi dokumentonan, publikashonnan, imágen i otro material kultural disponibel pa konsulta sin ku e usuario mester bishitá un biblioteka físikamente. Den Karibe Hulandes, algun di e proyektonan aki ta konektá kolekshonnan di diferente institushon i ta kontribuí na preservashon di herensia dokumental i audiovisual di e islanan. '''[[Coleccion Aruba]]''' – Un plataforma digital ku ta duna akseso na material históriko i kultural di Aruba, inkluyendo dokumento, periódico, revista, potrèt i otro material audiovisual. E proyekto a desaroyá for di e trabou di digitalisashon di Biblioteca Nacional Aruba i ta inkluí kontribushon di diferente institushon.<ref>[https://www.coleccion.aw/ Coleccion Aruba]</ref> '''[[Fundashon Históriko Kultural Boneriano]] (FuHiKuBo)''' – E fundashon ta konservá kolekshonnan di buki, dokumento, artefakto i material audiovisual relashoná ku historia i kultura di Boneiru i di otro parti di e region. Parti di su archivo ta disponibel digitalmente.<ref>[https://fuhikubo.org/archive.php?lc=nl FuHiKuBo – Archieven]</ref> '''[[Dutch Caribbean Digital Platform]] (DCDP)''' – Un biblioteka digital di akseso liber ku ta reuni material históriko, kultural i edukativo di Aruba, Boneiru, Kòrsou, Saba, Sint Eustatius i Sint Maarten. E plataforma ta inkluí, entre otro, buki digitalisá, potrèt, grabashon musikal, historia oral i publikashon akademiko.<ref>[https://dutchcaribbeanheritage.org/pap-cw/informashon/dutch-caribbean-digital-platform-dcdp/ Dutch Caribbean Digital Platform]</ref> ----------------- '''Biblioteka den Karibe Hulandes''' Den e teritorio di Karibe Hulandes, tin—i tabatin—un kantidat variá di [[biblioteka]]. Fuera di biblioteka publiko tabatin riba e islanan ABC bibliotekanan ligá na organisashonnan manera skol, parokia, kas di marinero, sentro di bario, klup of biblioteka pa pashent di hospital. Na Korsou a lanta un biblioteka sientifiko, ku despues a wordu integra di e biblioteka di University of Curacao. Algun ehempel ta * biblioteka di Union di San Hose na Conscientiesteeg 17 na 1911, Otrobanda.<ref>Leesbibliotheek Reunion san Hose. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 14-01-1911, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 16-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280010:mpeg21:p004</ref> E asosiashon Union di San Jose of St. Jozef's Gezellenvereniging a wordo lanta na 29 di oktober 1882. E salbashon i bienestar di e Hubentut Katóliko ta pues e ophetivo prinsipal di e Asosiashon di Kompañeronan di San Hosé.<ref>DE UNION DI SAN HOSÉ OF St. Jozels Gezellen-Vereeniging.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-12-1884, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 16-10-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:011211508:mpeg21:p001</ref> * biblioteka di Esso Club na Seroe Colorado, Aruba * biblioteka di Colegio Arubano * Algemeen Nederlands Verbond (Aliansa General Hulandes), ku ya kaba tabliotekatin representantenan riba tur e islanan na 1904, a hunga un ròl signifikante den desaroyo di servisio di biblioteka na Antia Hulandes. E tabata e promé organisashon ku a establesé bibliotekanan na hulandes riba Aruba i Boneiru. Na kuminsamentu di siglo, no tabatin biblioteka públiko na Kòrsou,bi ounke tabatin vários kolekshon privá notabel: e biblioteka di e sosiedat ‘de Gezelligheid’—aksesibel solamente pa miembronan—ku a wòrdu transferí pa Biblioteka Públiko na 1957 despues di 85 aña di eksistensia; i e kolekshon privá di e Padernan Dominikano, ku a keda inkorporá den e Biblioteka di Universidat na 1982. Di orígen mas resien tabata e Biblioteka Katóliko, ku a kuminsá komo un biblioteka parokial pa Katedral di Santa Ana i a sirbi komo un biblioteka públiko pa e distrito di Otrobanda te ku 1967. Awendia, e bibliotekanan públiko riba Aruba i Curaso ta kai bou di e jurisdiccion respetuoso di e tera teritorio su Departamentu di Kultura, ku ta asumí tur responsabilidat pa nan operashon.<ref></ref> ==Biblioteka públiko == E parti Karibense di Reino Hulandes tin 9 biblioteka: tres riba e islanan BES (Boneiru, Sint Eustatius, i Saba) i seis riba e islanan CAS (Curaçao, Aruba, i Sint Maarten). Na 2025, mas ku 21.000 miembro di biblioteka a fia kasi 70.000 artíkulo físiko, i 6.000 partisipante a tuma parti na aktividatnan ku a tuma lugá na e bibliotekanan.<ref name="Netwerk">[https://www.bibliotheeknetwerk.nl/onderzoek/artikelen/openbare-bibliotheken-in-het-caribisch-deel-van-het-koninkrijk-der-nederlanden Openbare bibliotheken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden], bibliotheeknetwerk.nl (10 di septèmber 2026)</ref> Na 2025, e kolekshon total di biblioteka riba e islanan a konsistí di 265.4 mil artíkulo físiko. Esaki ta representá un oumento di 6% kompará ku 2023. E mayoria di e kolekshon ta konsistí di buki pa mucha i adulto yòn (56%) i buki pa adulto (43%). Materialnan oudiovisual (manera músika i obranan di oudio) ta konta pa 1% di e kolekshon.<ref name="Netwerk"/> Mayoria di e coleccion ta consisti di titulonan na Hulandes y Ingles. Dentro di e coleccion pa mucha y adulto hoben, un averahe di 52% di e bukinan ta na Hulandes, 42% na Ingles, 4% na Papiamento, y 2% na Spaño. Entre buki pa adulto, un promedio di 44% ta na hulandes, 47% na ingles, 4% na papiamentu, i 3% na spañó (Klaren & Schrijen, 2026).<ref name="Netwerk"/> * {{ABW|bandera}} - [[Biblioteca Nacional Aruba]] - tres sitio: Oranjestad, San Nicolas * {{BON|bandera}} - [[Biblioteka Públiko Boneiru]] * {{CUW|bandera}} - [[Biblioteka Nashonal Kòrsou]] * [[File:Flag of Saba.svg|25px|border]] - Queen Wilhelmina Library * [[File:Flag of Sint Eustatius.svg|25px|border]] - Judson Bicentennial Public Library * [[File:Flag of Sint Maarten.svg|25px|border]] - Sint Maarten Library ==Biblioteka priva of semi-públiko == * {{ABW|bandera}} - Biblioteka di [[Universidad di Aruba]] * {{CUW|bandera}} - Biblioteka di [[University of Curaçao]] * {{CUW|bandera}} - Biblioteka Mongui Maduro * {{CUW|bandera}} - Biblioteka di [[CARMABI]] * {{CUW|bandera}} - Biblioteka di [[NAAM]] * [[File:Flag of Sint Maarten.svg|25px|border]] - Biblioteka di University of St. Martin ==Biblioteka digital == * {{ABW|bandera}} - [[Coleccion Aruba|Kolekshon Aruba]] * {{BON|bandera}} - Kolekshon Herensia di FuHiKuBo (Fundashon Históriko Kultural Boneriano) * [[Dutch Caribbean Digital Platform]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio | adres = skina ''L.G. Smith Blvd'' y Maria Christinastraat | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | cercania = | area = | funcion_original = Residencia di gobernador | funcion_actual = Cas ceremonial di gobernador | architect = Associated Architects Aruba NV | encarga = | piso = 2 | zoom = 16 | imagen2 = }} '''Cas Ceremonial''' of '''Cas Ceremonial di Gobernador''' ta un edificio situa na Oranjestad, Maria Christinastraat .. cu ta pertenece na Gabinete di Gobernador pa uzo como luga .... El a wordo construi na 1986 y a sirbi entre 1987 y 2004 como residencia oficial di [[Gobernador di Aruba]]. == Cas ceremonial di Gobernador == Construccion di residencia oficial di Gobernador di Aruba na Maria Christinastraat 2 na Oranjestad a cuminsa na 1985. Na 1986, Aruba a haya e status di un pais dentro di Reino. E prome Gobernador di Aruba tambe a sinta e aña ey. E prome dos gobernador di Aruba, [[Felipe Tromp]] y [[Olindo Koolman]], tabata residencia den e residencia oficial durante nan termino di gobernacion. Gobernador Refunjol no a haci uzo di esaki, pendiente e renobacion di e edificio. E renobacion y modernisacion di Residencia di Gobernador a keda cla na 2015 pa su uso actual como cas di recepcion ceremonial: Cas Ceremonial di Gobernador. E edifisio ta wòrdu usá pa Gobernador pa audiencia y recepcionnan oficial di dignatario. ===Uzo actual=== Cas Ceremonial di Gobernador ta wòrdu usá pa aktividatnan di karakter ofisial i protokolario, inkluyendo audensia i resepshon pa ministernan, embahadornan, delegashonnan internashonal i otro funshonarionan. E edificio ta wòrdu usá tambe pa algun ceremonianan ofisial, manera huramentashon i e entrega anual di kondekorashonnan real.[5] Como parti di e interior actual, pintura y panel di mosaico prestá pa e [[Agencia di Herencia Cultural di Hulanda]], hunto cu obra di artistanan local, ta wordo exhibi temporalmente.[1]<ref>[https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador Cas ceremonial di Gobernador]</ref> Obranan di arte Como parti di e layout actual, diferente pintura y panelnan di tegel presta di Agencia di Herencia Cultural di Hulanda, como tambe obranan presta di artistanan local, ta exhibi temporalmente den Cas Ceremonial.<ref>[https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador Cas ceremonial di Gobernador]</ref> == Historia == * Reeds in 1943 werd er gepleit voor de bouw van een ambtswoning op Aruba voor de Gouverneur, die toen zetelde op Curacao en bij verblijf op Aruba doorgaans in een middenstandswoning logeerde. Een voorstel van de Raad van Politie Aruba, gesteund door de Koloniale Staten met als voorzitter [[John Horris Sprockel]].<ref>Ambtswoning Gouverneur.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-04-1943, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010401589:mpeg21:p004</ref> *De kosten van de ambtswoning werden in 1984 geraamd op 1,1 miljoen Nedelandse gulden.<ref>Minister De Koning aan Tweede Kamer: Kosten gouverneurswoning en kantoor Aruba; 2,5 miljoen. "Amigoe". Curaçao, 21-12-1984, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643124:mpeg21:p005</ref> * E residencia oficial di Gobernador, situa na Maria Christianastraat 2 riba e sitio di e residencia bieu di Gezaghebber, a wordo diseña pa e firma di arkitecto Associated Architects Aruba NV y construi pa e compania di construccion y comercio Bohama Aruba NV. E instalashonnan eléktriko a wòrdu suministrá dor di Elcoa, e pintura dor di ASA, e instalashon di airco dor di KTBA, i e sistema di alarma dor di Marathon, miéntras ku Connar a hasi e trabounan di plomeria. Gastonan di construccion preparatorio a wordo cobra riba e presupuesto di Gabinete pa Antias Hulandes y Asuntonan Arubano y a suma na mas o menos 660.000 florin.<ref name="Overdracht">Bij bezoek koningin Beatrix Ambtswoning van de gouverneur van Aruba officieel overgedragen. "Amigoe". Curaçao, 21-11-1986, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641865:mpeg21:p006</ref> E piso abou di e residensia ofisial ta alohá prinsipalmente e kambernan representativo, inkluyendo un salon di resepshon i un sala di kome chikitu, i tambe un estudio. E cuartonan priva di gobernador y su famia ta situa na e piso mas ariba. Varios kamber pa personal, i tambe un garashi, fasilidatnan di laba paña i un tualèt, ta alohá den e anekso. E diseño di e propiedat a tene kuenta ku e gobernador lo mester por ta anfitrion di resepshonnan chikitu di te ku 30 persona paden. Pa resepshonnan mas grandi, por hasi uso di e patio situá patras di e residencia.<ref name="Overdracht"/> Dia 21 di november 1986 cas residencial di gobernador di Aruba door de staat der Nederlanden aan het land Aruba in eigendom overgedragen.<ref name="Overdracht"/> ----- ===Tocante Cas Ceremonial di Gobernador=== E Cas di Gobernador di Aruba, conoci awe oficialmente como Cas Ceremonial di Gobernador, tin un historia mara estrechamente na e Status Aparte di Aruba. E edificio aki ta situa na Maria Christinastraat 2 na Oranjestad y tin un funcion oficial y historico hopi importante pa e pais. Na aña 1985 a cuminsa cu e construccion di e edificio. Antes tabata situa eynan e Cas di Gezaghebber (e cas di e maximo autoridad prome cu Status Aparte), cual a wordo basha abao na 1986 pa habri paso pa e residencia nobo. E cas nobo aki tabata un regalo di Hulanda na Aruba den cuadro di nos Status Aparte. Na aña 1986, ora Aruba a adkiri su status como pais autonomo dentro di Reino, e prome Gobernador, Felipe B. Tromp, a asumi su puesto y a drenta biba den e cas. E di dos Gobernador, Olindo Koolman, tambe a biba den e residencia oficial aki durante su periodo. Ora Gobernador Fredis Refunjol a asumi e funcion na aña 2004, el a dicidi di no biba den e cas. E edificio tabata den necesidad structural pa un renobacion grandi y profundo. Despues di a completa e trabounan grandi di reconstruccion y renobacion na aña 2015, e cas a haya su nomber y funcion actual: Cas Ceremonial di Gobernador. Desde e momento ey, no ta uz’e mas pa biba, sino exclusivamente pa eventonan protocolario. Eventonan cu lo tuma luga den e edficio aki ta entre otro, audiencia y recepcion den forma di ricibi ministernan, embahadornan, delegacionnan internacional y otro funcionarionan halto di Estado. Ceremonianan oficial manera huramentacion di huesnan, ministernan y e sitio caminda ta duna e Condecoracionnan Real (Lintjesregen) anualmente. Cu e acuerdo nobo aki Pais Aruba y Gabinete di Gobernador a firma un convenio di erfpacht pa e propiedad aki. Cu esaki, Gabinete di Gobernador a keda structuralmente encarga cu e edificio, locual ta garantisa un uzo mas eficiente, sostenibel y conservacion di su balor historico pa futuro.<ref name="Gabinete">[https://24ora.com/gabinete-di-gobernador-a-tuma-maneho-di-cas-ceremonial-over/ Gabinete di Gobernador a tuma maneho di Cas Ceremonial over], [[24ora]] (20 di augustus 2026)</ref> ---------------------- '''Cas Ceremonial di Gobernador''' (tambe konosí komo '''Cas Ceremonial''') ta un edificio na [[Oranjestad]], situá na Maria Christinastraat 2. E edificio ta pertenesé na [[Gabinete di Gobernador]] i ta wòrdu usá pa aktividatnan ofisial, entre otro audensia i resepshon di dignatario. E edificio a wòrdu konstrui komo residensia ofisial di [[Gobernador di Aruba]] i a fungi komo tal entre 1987 i 2004.[1][5] Historia Ya na 1943 tabatin petishonnan pa konstrui un residensia ofisial na Aruba pa e gobernador, ku na e tempu tabata residí na [[Kòrsou]] i durante su estadia na Aruba generalmente tabata keda den un residensia privá. Un proposishon di e Raad van Politie Aruba a haña sosten di e Koloniale Staten.[2] E plan pa un residensia ofisial a wòrdu retomá hopi aña despues. Na 1984, e gastonan pa e proyekto tabata estimá na 1,1 mion florin hulandes.[3] E konstruksion na Maria Christinastraat 2 a kuminsá na 1985, riba e sitio kaminda promé tabata e [[Cas di Gezaghebber]]. E edificio a wòrdu diseñá pa Associated Architects Aruba NV i konstrui pa Bohama Aruba NV.[4] E residensia tabata konsistí di dos piso. E piso abou tabata destina prinsipalmente na espasionan representativo, entre otro un salon di resepshon, un sala di kome chikí i un estudio. E kambernan privá di gobernador i su famia tabata situá na e piso ariba. Un anekso tabata kontené espasionan pa personal, un garashi, fasilidatnan pa laba paña i un tualèt. E diseño tabata permití resepshon di te ku 30 persona den e edificio, miéntras ku e patio patras por a wòrdu usá pa resepshonnan mas grandi.[4] Dia 21 di november 1986, e Estado di Hulanda a transferí e propiedad di e residensia na [[Pais Aruba]].[4] E prome gobernador di Aruba, [[Felipe Tromp]], a usa e residensia durante su periodo den funshon. Su susesor, [[Olindo Koolman]], tambe a biba den e residensia durante su gobernashon.[5] Na 2004, ora [[Fredis Refunjol]] a bira gobernador, e no a hasi uzo di e edificio komo residensia. E edificio tabata mester di un renovashon i modernisashon grandi. E trabounan a wòrdu finalisá na 2015, despues di kua e edificio a haña su funshon aktual komo Cas Ceremonial di Gobernador.[5] Uso aktual Cas Ceremonial di Gobernador ta wòrdu usá pa aktividatnan di karakter ofisial i protokolario, inkluyendo audensia i resepshon pa ministernan, embahadornan, delegashonnan internashonal i otro funshonarionan. E edificio ta wòrdu usá tambe pa algun ceremonianan ofisial, manera huramentashon i e entrega anual di kondekorashonnan real.[5] Como parti di e interior aktual, pintura i panel di teila prestá pa e [[Agencia di Herencia Cultural di Hulanda]], hunto ku obra di artistanan lokal, ta wòrdu eksibí temporalmente.[1] ------------------------ {{Variante|a}} {{infobox edificio | nomber = Cas di Gezaghebber di Aruba | adres = | pais = {{ABW}} | localisa_na = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | cercania = | area = | funcion_original = Residencia oficial di gezaghebber | funcion_actual = reemplasa pa Cas Ceremonial | architect = | encarga = | piso = | zoom = 16 | imagen2 = }} '''Cas di Gezaghebber''' ta referi na e residencia oficial di e [[Lista di Gezaghebber di Aruba|Gezaghebber di Aruba]], un funcionario cu tabata e representante mas halto di gobierno colonial y, despues di gobierno di [[Antias Hulandes]]. E funcion di gezaghebber na Aruba a wordo crea na 1848 y a keda te dia 1 di januari 1986, ora [[Status aparte di Aruba|Status Aparte]] a drenta na vigor. Durante e periodo aki dos edificio na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] a fungi como residencia di e gezaghebber. E prome tabata situa den cercania di Plaza Daniel Leo, mientras cu e di dos tabata situa na Maria Christinastraat. E prome edificio a wordo basha abou na 1949 y e di dos na 1986.<ref name="Bouwen">{{cite book|last1=Van der Klooster|first1=Olga|last2=Bakker|first2=Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|location=Bloemendaal|year=2007|page=70|isbn=978-90-75238-19-8}}</ref> E tereno di e di dos residencia a keda cu un funcion gubernamental: un residencia nobo pa [[Gobernador di Aruba]] a wordo construi riba e mesun sitio. E edificio aki ta conoci awendia como [[Cas Ceremonial di Gobernador]].<ref name="Gabinete">{{cite web |url=https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador |title=Cas Ceremonial di Gobernador |publisher=Kabinet van de Gouverneur van Aruba |access-date=2026-09-16}}</ref> ==Cas di Gezaghebber== === Prome cas === Prome cu 1929, Gezaghebber di Aruba tabata uza un edificio bieu situa den centro di Oranjestad, cerca di e actual [[Plaza Daniel Leo]] y e tiendanan Variety Store y Manhattan Store na entrada di [[Caya G.F. (Betico) Croes]].<ref>{{cite book|author=[[Johan Hartog]]|url=https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBIANA-0119&q=%22ambtswoning%22|title= Aruba in oude ansichtkaarten|publisher=Europese Bibliotheek|location=Zaltbommel|year=1974}}</ref><ref name="huis"/> E edificio aki, cu tabata originalmente un cas y oficina pa Commandeur di Aruba, tabata den uzo for di alrededor di 1830. Despues cu e gezaghebber a muda for di e edificio na 1929, e edificio a wordo uza como marinierskazerne. Na 1949, e edificio a wordo desmantela.<ref name="huis">{{citeer web|titel=Huis Gezaghebber eerste onderdak voor mariniers op Aruba|werk=[[Amigoe]]|auteur=[[Johan Hartog]]|datum=1965-12-09|via= Delpher.nl|bezochtdatum=2026-09-16|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462489:mpeg21:p011}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Vergadering van den Kolonialen Raad|werk=[[Amigoe]]|datum=1930-12-20| 20-12-1930|bezochtdatum=2026-09-16|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280991:mpeg21:p001}}</ref> === Di dos cas === Na 1929, Gezaghebber [[Isaac Wagemaker]] a laga construi un residencia oficial nobo den bario di Klip, riba skina di Maria Christinastraat y L.G. Smith Boulevard. E edificio a bira e di dos cas di gezaghebber di Aruba.<ref name="Bouwen"/> E edificio a wordo diseña pa K.K. van der Heide di DOW Corsou. E tabata consisti di un edificio di dos piso cu un plan di diseño casi cuadra y un zolder bou di un dak prominente. Pa duna e edificio un aparencia mas representativo, e dak tabata cubri cu panchinan di ceramica. E residencia tabata dispone di facilidadnan moderno pa su tempo, incluyendo un baño, cushina y espacio pa personal.<ref name="Bouwen" /> [[Lindoro Kwartsz]], [[Frederik Beaujon]], [[Oscar Henriquez]], [[Jossy Tromp]] y [[Pedro Bislip]] tabata entre e gezaghebbernan cu a traha y biba cu na famia den e residencia.<ref name="Gabinete" /><ref>[https://coleccion.aw/show/?AMIGOE-1963-05-10&q=%22ambtswoning%22 Gezaghebber in ambtswoning], [[Amigoe]] (10 di mei 1963)</ref> Despues cu Aruba a haya su Status Aparte, e pais a haya su propio [[gobernador]] dia 1 di januari 1986 y e funcion di gezaghebber a stop di existi. E residencia di gezaghebber na Maria Christinastraat a wordo basha abou pa haci luga pa un residencia oficial nobo pa e [[gobernador di Aruba]].<ref name="Gabinete" /> E construccion di e residencia nobo a cuminsa na 1985. E edificio cu a reemplasa e Cas di Gezaghebber a bira e residencia oficial di e prome Gobernador di Aruba y ta conoci awe como Cas Ceremonial di Gobernador.<ref name="Gabinete" /> {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Historia di Aruba]] [[:Kategoria:Gobièrnu]] ------ == Importancia historico == Cas di Gezaghebber (1929–1986) tabata un edificio importante den e historia di gobernacion na Aruba. Durante mas cu mey [[siglo]], e tabata sirbi como residencia y luga di trabou di e maximo representante di gobierno colonial y, despues, di gobierno di [[Antias Hulandes]] na Aruba. Aunke e edificio mes no ta existí mas, su sitio a sigui tin un funcion oficial. E actual Cas Ceremonial di Gobernador, construí riba e mesun tereno, ta sigui sirbi pa actividadnan oficial di e pais. ==Historia== * institucion funcion di gezaghebber na 1848 * prome cu esey: commandeur como antecesor * E titulo di gezaghebber ta origina for di ''Reglement op het beleid van de Regering in de Kolonie Curaçao en Onderhorige Eilanden'' di 1834. Na 1834, e titulonan di Director y Comandeur a wordo reemplasa pa gezaghebber. Het vroegere gezaghebbershuis en -kantoor, gebouwd omstreeks 1830, afgebroken in 1949. Na 1929, toen gezaghebber Isaac Wagemaker verhuisde naar de nieuw gebouwde ambtswoning op de Klip (waar nu de woning van de Gouverneur staat) en een kantoor in gebruik nam in het zoge¬ naamde landskantorengebouw (nu het Archeologisch Museum), diende het als marinierskazerne. Naar de vroegere kazerne heet het plein, dat oorspronkelijk een straat was, nog altijd de Kazernestraat. Het oude gezaghebbershuis stond waar nu de Plaza Daniël Leo bij de Variety Store is.<ref>{{cite book|author=[[Johan Hartog]]|url=https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBIANA-0119&q=%22ambtswoning%22|title= Aruba in oude ansichtkaarten|publisher=Europese Bibliotheek|location=Zaltbommer|year=1974}}</ref> -------- '''Cas di Gezaghebber''' tabata e residencia ofisial entre 1929 y 1985 di e [[Lista di Gezaghebber di Aruba|Gezaghebber di Aruba]]. E tabata situa na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], na skina di [[L.G. Smith Boulevard]] y [[Maria Christinastraat]], riba e mesun tereno unda awe ta ubica [[Cas Ceremonial di Gobernador]]. E edificio a wordo construi na 1929 y a wordo demoli na 1986 pa habri paso pa e residencia ofisial nobo di [[Gobernador di Aruba]].<ref name="Bouwen">{{cite book|last1=Van der Klooster|first1=Olga|last2=Bakker|first2=Michel|title=Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba|publisher=Stichting Libri Antilliani|location=Bloemendaal|year=2007|page=70|isbn=978-90-75238-19-8}}</ref> ==Historia== Antes di 1929, e Gezaghebber di Aruba tabata uza un edificio mas bieu situá den e centro di Oranjestad, serka di e actual [[Plaza Daniel Leo]]. E edificio aki, cu tabata originalmente un cas i oficina pa e Commandeur di Aruba, tabata na uso for di alrededor di 1830. Despues cu e Gezaghebber a muda for di e edificio na 1929, e edificio a wordo usa komo un kazerna pa mariniers.<ref>HUIS GEZAGHEBBER eerste onderdak voor mariniers op Aruba. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-12-1965, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462489:mpeg21:p011</ref><ref>VERGADERING van den KOLONIALEN RAAD. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 20-12-1930, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010280991:mpeg21:p001}}</ref> E edificio a wordo demoli na 1949.<ref name="Gabinete">{{cite web |url=https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador |title=Cas Ceremonial di Gobernador |publisher=Kabinet van de Gouverneur van Aruba |access-date=21 di augustus 2026}}</ref> Het vroegere gezaghebbershuis en -kantoor, gebouwd omstreeks 1830, afgebroken in 1949. Na 1929, toen gezaghebber Isaac Wagemaker verhuisde naar de nieuw gebouwde ambtswoning op de Klip (waar nu de woning van de Gouverneur staat) en een kantoor in gebruik nam in het zoge¬ naamde landskantorengebouw (nu het Archeologisch Museum), diende het als marinierskazerne. Naar de vroegere kazerne heet het plein, dat oorspronkelijk een straat was, nog altijd de Kazernestraat. Het oude gezaghebbershuis stond waar nu de Plaza Daniël Leo bij de Variety Store is.<ref>{{cite book|author=[[Johan Hartog]]|url=https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBIANA-0119&q=%22ambtswoning%22|title= Aruba in oude ansichtkaarten|publisher=Europese Bibliotheek|location=Zaltbommer|year=1974}}</ref> Na 1929, Gezaghebber [[Isaac Wagemaker]] a laga construi un residencia oficial nobo na skina di L.G. Smith Boulevard y Maria Christinastraat. E edificio nobo a bira e di dos residencia oficial di Gezaghebber di Aruba.<ref name="Bouwen">{{cite web |title=Gezaghebberswoning hoek L.G. Smith Boulevard en Maria Christinastraat |publisher=Archival source |access-date=21 di augustus 2026}}</ref> E diseño tabata konsistí di un edificio di dos piso ku un plan di piso kasi kuadrá i un zolder bou di un dak prominente. Pa duna e edificio un aparensia mas representativo, e dak tabata cubrí cu panchinan di ceramica. E residencia tabata dispone di fasilidatnan moderno pa su tempo, inkluyendo un baño, cushina y espacio pa personal.<ref name="Bouwen" /> Entre e personanan den funcion cu a biba i traha den e residencia tabatin [[Lindoro Kwartsz]], Frederik Beaujon, [[Oscar Henriquez]], [[Jossy Tromp]] y [[Pedro Bislip]].<ref name="Gabinete" /><ref>[https://coleccion.aw/show/?AMIGOE-1963-05-10&q=%22ambtswoning%22 Gezaghebber in ambtswoning], [[Amigoe]] (10 di mei 1963)</ref> == Demolicion == Despues cu Aruba su [[Status Aparte]] a drenta na vigor dia 1 di januari 1986, e pais a haya su propio Gobernador mientras e funcion di gezaghebber a stop di existi. E residencia di Gezaghebber na Maria Christinastraat a wordo demoli pa permití e construccion di un residencia ofisial nobo pa e [[Gobernador di Aruba]].<ref name="Gabinete" /> Construccion di e residencia nobo a cuminsa na 1985. E edificio cu a remplasá e Cas di Gezaghebber a bira e residencia oficial di e prome Gobernador di Aruba i awe ta conoci komo [[Cas Ceremonial di Gobernador]].<ref name="Gabinete" /> == Importancia historico == Cas di Gezaghebber (1929–1986) tabata un edificio importante den e historia di gobernacion na Aruba. Durante mas cu mey [[siglo]], e tabata sirbi como residencia y luga di trabou di e maximo representante di gobierno colonial y, despues, di gobierno di [[Antias Hulandes]] na Aruba. Aunke e edificio mes no ta existí mas, su sitio a sigui tin un funcion oficial. E actual Cas Ceremonial di Gobernador, construí riba e mesun tereno, ta sigui sirbi pa actividadnan oficial di e pais. == Bronnen == * Kabinet van de Gouverneur van Aruba, ''Cas Ceremonial di Gobernador''.<ref name="Gabinete" /> * Informashon arkitektoniko i historiko tokante e residencia di Gezaghebber na L.G. Smith Boulevard i Maria Christinastraat.<ref name="Bouwen" /> ==Cas di Gezaghebber (1931-1986)== Case di Gezaghebber (1931-1986) tabata e residensia ofisial di e Gezaghebber di Aruba na skina di LG Smith y Maria Christinastraat y tabata e di dos cas oficial di gezaghebber na Aruba, despues di e cas cu tabata situa na Plasa Daniel Leo.<ref name="Gabinete"/> Gezaghebberswoning hoek LG Smith Boulevard en Maria Christinastraat na Oranjestad. Deze woning (1931, schetsontwerp) werd door DOW Curacao ism K.K. van der Heide ontworpen.<ref name="Bouwen">[[Olga van der Klooster]] & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 70.</ref> E tabatin un plan di piso kasi kuadrá, dos piso, i un zolder ku un dak imponente. Pa duna e edifisio mas atrakshon ainda, el a wòrdu ekipá ku tegelnan di dak di serámika karu. E residensia tabata ekipá ku e fasilidatnan mas moderno pa su tempu. Tabatin un baño ku un baño. Esaki ta remarcabel, como cu ainda no tabatin un red di suministro di awa potabel publico durante e periodo ey. Hende tampoko no tabata kushiná mas den fogon pero riba un stoof den kushina kontra e muraya patras di kas. Na man robes di e entrada tabatin un edifisio chikitu ku tabata kontené un garashi, un kamber di strika i un kamber chikitu di biba pa e kriá.<ref name="Bouwen"/> Despues cu Aruba a adkiri Status Aparte na 1986, e residencia a wòrdu basha abou pa haci espacio pa e residencia oficial nobo di e prome gobernador di Aruba. E tabata okupá na 1987.<ref name="Bouwen"/> ===Antiguo Cas di Gezaghebber=== Den historia di Aruba, tabatin dos edificio principal cu a fungi como e “Cas di Gezaghebber” (ambtswoning) prome cu Aruba a haya su Status Aparte na aña 1986. E prome Cas di Gezaghebber (1830 – 1929) tabata situa caminda awe ta Plaza Daniel Leo, banda di e area di tiendanan den centro di Playa. A construi e edificio rond di aña 1830 originalmente como cas y oficina pa e Commandeur di Aruba. Na aña 1948, e nomber a cambia oficialmente pa Gezaghebber. Na aña 1929, e Gezaghebber a muda for di eynan. E cas a bira un marinierskazerne. Pa e motibo aki, e caya ey a haya e nomber di Kazernestraat. A basha e edificio abao na aña 1949.<ref name="Gabinete"/> E di dos Cas di Gezaghebber (1929 – 1986) ta precisamente unda awendia ta e Cas Ceremonial, situa na Maria Christinastraat 2 na Oranjestad. Gezaghebber Isaac Wagemaker a laga construi e ambtshuis nobo aki na aña 1929 pasobra e prome cas tabata bieu caba. Tur e ultimo gezaghebbernan di Aruba, manera ta Lindoro Kwartsz, Oscar Henriquez, Jossy Tromp y Pedro Bislip, a biba y traha den e cas aki. Na fin di aña 1985, a basha e cas aki abao pa habri paso pa un edificio hopi mas grandi y moderno. E luga aki awe ta e Cas Ceremonial di Gobernador di Aruba.<ref name="Gabinete">[https://24ora.com/gabinete-di-gobernador-a-tuma-maneho-di-cas-ceremonial-over/ Gabinete di Gobernador a tuma maneho di Cas Ceremonial over], [[24ora]] (20 di augustus 2026)</ref> {{Appendix}} tweede versie Case ==Historia== Antes di 1931, e Gezaghebber di Aruba tabata usa un residencia mas bieu situá den e centro di Oranjestad, serka di e actual [[Plaza Daniel Leo]]. E edificio aki a wordo construi alrededor di 1830 originalmente komo cas i oficina pa e Commandeur di Aruba. Na 1931?, e Gezaghebber a muda pa un residencia nobo i e edificio bieu a wordo usa komo kaserna di mariniers. E edificio a wordo demoli na 1949.<ref name="Gabinete">{{cite web |url=https://www.gouverneuraruba.com/cas-ceremonial-di-gobernador |title=Cas Ceremonial di Gobernador |publisher=Kabinet van de Gouverneur van Aruba |access-date=21 di augustus 2026 }}</ref> == Construccion == Gezaghebber Isaac Wagemaker a laga construi e nobo residencia ofisial na 1929, pasobra e anterior residencia tabata bieu. E edificio tabata e di dos residencia oficial di Gezaghebber na Aruba.<ref name="Bouwen" /> E edificio tabata diseña ku un plan di piso kasi kuadrá, dos piso i un zolder bou di un dak prominente. Pa duna e residencia un aparensia mas representativo, e dak tabata cubrí ku tegelnan di dak di serámika.<ref name="Bouwen" /> E residencia tabata disponé di fasilidatnan moderno pa su tempu. Entre otro, e tabatin un baño, un kushina i diferente espasion pa personal. Na man robes di e entrada tabatin un edificio chikitu cu tabata kontené un garashi, un kamber di strika i un kamber chikitu pa e kriá.<ref name="Bouwen" /> E diseño i e fasilidatnan di e residencia ta duna un bista di e manera di biba i e nivel di komfort cu tabata konsiderá moderno na Aruba na e prome mitar di siglo 20.<ref name="Bouwen" /> == Gezaghebbers== Durante su periodo komo residencia oficial, e edificio a sirbi komo cas i lugá di trabou pa diferente Gezaghebber di Aruba. Entre nan tabata Lindoro Kwartsz, Frederik Beaujon, Oscar Henriquez, Jossy Tromp i Pedro Bislip.<ref name="Gabinete" /> == Demolishon== Na final di 1985, e residencia di Gezaghebber a wordo demoli pa habri paso pa un edificio nobo, mas grandi i moderno, cu lo sirbi komo residencia oficial di e prome Gobernador di Aruba.<ref name="Bouwen" /> E demolishon a tuma luga den e periodo di transishon pa [[Status Aparte]]. Dia 1 di januari 1986, Aruba a bira un pais autonomo dentro di e [[Reino di Hulanda]] i a haya su propio Gobernador. E residencia nobo a bira e residencia oficial di e Gobernador di Aruba.<ref name="Gabinete" /> ==Sitio actual== E tereno unda e Cas di Gezaghebber tabata para ta ainda den uso oficial. E residencia nobo construi riba e mesun sitio a wordo transformá despues na e [[Cas Ceremonial di Gobernador]], cu awe ta sirbi pa audiensianan, recepcionnan i otro actividadnan oficial di Gobernador.<ref name="Gabinete" /> ==Importansia historiko== Cas di Gezaghebber tabata un edificio importante den e historia administrativa i arkitektoniko di Aruba. Durante mas cu mei siglo, e sitio tabata konektá ku e funcion di e maximo autoridad gubernamental na Aruba. Aunke e edificio di 1929 no ta existí mas, e historia di e sitio a continua ku e construccion di e residencia di Gobernador despues di Aruba a haya su Status Aparte. E cambio di un residencia di Gezaghebber pa un residencia di Gobernador ta reflehá e transformashon institushonal di Aruba den 1986. --------------- ===Antiguo Cas di Gezaghebber=== Den historia di Aruba, tabatin dos edificio principal cu a fungi como e “Cas di Gezaghebber” (ambtswoning) prome cu Aruba a haya su Status Aparte na aña 1986. E prome Cas di Gezaghebber (1830 – 1929) tabata situa caminda awe ta Plaza Daniel Leo, banda di e area di tiendanan den centro di Playa. A construi e edificio rond di aña 1830 originalmente como cas y oficina pa e Commandeur di Aruba. Na aña 1948, e nomber a cambia oficialmente pa Gezaghebber. Na aña 1929, e Gezaghebber a muda for di eynan. E cas a bira un marinierskazerne. Pa e motibo aki, e caya ey a haya e nomber di Kazernestraat. A basha e edificio abao na aña 1949.<ref name="Gabinete"/> E di dos Cas di Gezaghebber (1929 – 1986) ta precisamente unda awendia ta e Cas Ceremonial, situa na Maria Christinastraat 2 na Oranjestad. Gezaghebber Isaac Wagemaker a laga construi e ambtshuis nobo aki na aña 1929 pasobra e prome cas tabata bieu caba. Tur e ultimo gezaghebbernan di Aruba, manera ta Lindoro Kwartsz, Oscar Henriquez, Jossy Tromp y Pedro Bislip, a biba y traha den e cas aki. Na fin di aña 1985, a basha e cas aki abao pa habri paso pa un edificio hopi mas grandi y moderno. E luga aki awe ta e Cas Ceremonial di Gobernador di Aruba.<ref name="Gabinete">[https://24ora.com/gabinete-di-gobernador-a-tuma-maneho-di-cas-ceremonial-over/ Gabinete di Gobernador a tuma maneho di Cas Ceremonial over], [[24ora]] (20 di augustus 2026)</ref> ------------------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''AIOF''' (Aruba Investment and Development Fund) ta un fondo nacional di inversion y desaroyo di Aruba, cu tin como meta pa crea un mecanismo permanente pa financia proyectonan strategico cu ta contribui na crecemento economico, diversificacion economico y progreso social di Aruba na largo plaso.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260620.pdf Parlamento lo trata prome Fondo di Inversion y Desaroyo di Aruba otro siman], BDA (20 di juni 2026)</ref> AIOF ta un iniciativa cu gobierno AVPFUTURO ta considera como un di e pilarnan principal di su programa di gobernacion. E fondo nacional di inversion y desaroyo tin como meta pa crea un mecanismo permanente pa financia proyectonan strategico cu ta contribui na crecemento economico, diversificacion economico y progreso social di Aruba na largo plaso. Prome cu e tratamento publico den Parlamento, gobierno a contesta un total di 229 pregunta presenta door di miembronan di Parlamento tocante e proyecto di ley ''Landsverordening Algemeen Investerings- en Ontwikkelingsfonds''. E idea pa crea un fondo nacional di inversion no ta nobo. Desde cu gobierno AVP-FUTURO a drenta gobierno na maart 2025, e coalicion a identifica e creacion di un fondo di inversion como un prioridad. Durante e preparacion di presupuesto nacional pa 2026, gobierno a reserva Afl. 50 miyon como inversion inicial pa pone e fondo traha unabes cu Parlamento aproba e ley. Segun e propuesta, AIOF lo enfoca riba inversionnan den varios sector considera esencial pa desaroyo sostenibel di Aruba. Entre e areanan cu tin prioridad tin enseñansa, innovacion, energia renovable, resiliencia climatico, gobierno digital, vivienda sostenibel, infrastructura y desaroyo di sectornan economico nobo. {{Appendix}} Despues di un debate extenso dia 23? di juni 2026 den Parlamento di Aruba, un mayoria minimo den Parlamento (11 voto na fabor y 9 contra) a aproba e Landsverordening Algemeen Investeringsen Ontwikkelingsfonds (AIOF), un ley cu ta crea Aruba su prome Fondo General di Inversion y Desaroyo. Segun gobierno, e fondo lo forma un herment financiero permanente pa permiti planificacion y financiamento di inversionnan publico riba un base multianual. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260626.pdf</ref> Otro elemento cu gobierno a pone enfasis riba dje ta e evaluacion independiente cu e ley ta prescribi. Despues di cinco aña cu e drenta na vigor, un comision di experto lo evalua e efectividad di AIOF y entrega un rapport na Parlamento y CAft. Maneho di AIOF lo cay bao di responsabilidad comparti di Minister di Asuntonan General y Minister di Finanzas. E fondo lo tin su propio presupuesto, cu lo ta separa di Presupuesto di Pais Aruba. Arends-Reyes a splica cu e beneficio mas grandi di AIOF ta cu recurso destina pa inversion lo keda separa di gastonan regular di gobierno. Gobierno AVP-FUTURO a anuncia oficialmente diaranson atardi, cu Aruba awor tin su propio Fondo General di Inversion y Desaroyo (AIOF). Un total di 11 parlamentario a vota pa e ley pasa. Segun Minister di Finansa, Geoffrey Wever, e fondo aki lo yuda financia proyectonan importante cu ta contribui na bienestar y desaroyo di Aruba a largo plaso.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/37860 Wever: Fondo di inversion AIOF awor ta realidad pa financia proyectonan importante], 24 di juni 2026</ref> [[:Kategoria:Sociedad]] ------------ {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | variante = a | tipo = organisacion gubernamental ''sui generis'' | nomber = Aruba Tourism Authority | director = Ronella Croes | obhetivo = | origina_di = Arubaans Toeristenbureau | sede = L.G. Smith Blvd. 8 | stad = [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] | pais = {{ABW}} | funda = 2011 | termina = | presidente = | personal = 40 (Aruba) | miembro_di = | commons = | website = https://www.ata.aw/ }} '''Aruba Tourism Authority''' (ATA, Autoridad di Turismo di Aruba) ta e organisacion oficial di mercadeo y maneho di destinacion (DMMO) pa [[Aruba]], funcionando como entidad central responsabel pa uni interesnan turistico entre stakeholder y partner paden y pafo di e isla.<ref name="about"/>[2] E rol aki ta encera coordinacion di mercadeo di destinacion, desaroyo di destinacion, y asociacionnan di destinacion pa sostene e ecosistema turistico en general.<ref name="about">[https://www.ata.aw/about About us], ata.aw</ref> Desde 1 di januari 2011, ATA ta opera como un entidad huridico independiente unico dentro di sector publico, bou di un status ''sui generis''. E structura aki ta otorga e organisacion autonomia y flexibilidad pa actua na bienestar di Aruba y su comunidad, mientras cu e ta keda ancra den gobernacion publico. E cuadro ''sui generis'' ta permiti ATA pa unifica un diversidad di stakeholder di [[turismo]] y sigui tuma decision independiente pa un maneho di destinacion efectivo.<ref name="ATA"/> Den e capacidad aki, ATA ta cumpli cu rolnan defini entre otro di mercadeo (promoviendo Aruba como destinacion), co-creator (colaborando riba iniciativanan turistico), conector (vinculando stakeholdernan), y autoridad (dunando supervision den asuntonan turistico). E ròlnan aki ta sostené su funcionnan central di uni interesnan, fomentá asosiashonnan, i duna direkshon stratégiko pa desaroyo di turismo.[1][2] ATA ta wòrdu dirigi pa CEO Ronella Croes desde 1 di januari 2011.<ref name="about"/><ref>[https://coleccion.aw/show/?BNA-DIG-ARUBATODAY-2010-11-26&q=%22ronella+tjin%22 New CEO for Aruba Tourism Authority], Aruba Today (26 di november 2010)</ref> E organisashon ta mantené un sede lokal na Aruba ku ofisinanan adicional na [[Hulanda]], [[Colombia]], y [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] pa sostene su alcance mundial.<ref name="ATA">[https://www.gobierno.aw/aruba-tourism-authority-sui-generis-15-ana-construyendo-turismo-duradero Aruba Tourism Authority Sui Generis 15 aña construyendo turismo duradero], gobierno di Aruba (13 di januari 2026)</ref> == Historia == Den decada 1920, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico basa riba [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]]. Despues di [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], despues cu turismo y biahamento a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission na 1947?, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyo y proyectonan importante. E promocion di turismo na Aruba a cuminsa formalmente cu e establecimento di Comision di Turismo di Aruba na 1947, un entidat crea pa promove y dirigi desaroyo di turismo riba e isla bou di liderazgo di Ernst Bartels.[7]<ref name="tourism">[https://www.aruba.com/us/our-island/history-and-culture/aruba-tourism Aruba tourism], aruba.com</ref> === 1953-1985 === [[File:Rinus de Graaff, Caribbean Hotel, 1966-01-01, ANA-DIG-DEGRAAFF-103, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|240px|Aruba Caribbean Hotel na 1966]] Na 1953, e comision a wordo reorganisa den Oficina di Turismo di Aruba (ATB, Aruba Toeristen Bureau), un instancia gubernamental modesto cu tabata consisti di apenas dos empleado: Ernst Bartels komo hefe y Casper Wever como su asistente.<ref name="tourism"/> ATB a concentra su esfuersonan riba mercadeo di Aruba como destinacion, particularmente dirigi riba e mercado di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]]. Un logro clave den e sector turistico emergente di Aruba tabata e apertura di Caribbean Hotel na 1959, e isla su prome hotel di resort di varios piso, cu a atrae jet-setternan internacional y a yuda establece Aruba su reputacion pa hospitalidad.<ref name="tourism"/> Durante añanan 1980, mehoracionnan di infrastructura a sostene expansion di turismo, incluyendo un estudio amplio di seis luna conduci na 1983 door di e compania Sasaki Associates cu sede na Merca den colaboracion ku instansianan gubernamental. E estudio a identifica e coredor costal di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] pa California Point komo e zona turístiko prinsipal, loke ta conduci na inversionnan dirigi den caminda, red di awa y otro utilidadnan pa permiti desaroyo di resort na gran escala mientras ta proteha areanan ambiental sensitivo.<ref name="tourism"/> Aruba su ekonomia tabata dependé pa hopi tempu riba e Refineria di Zeta di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] como su dunado di trabou principal for di añanan 1920, pero su cierre na 1985 a causa un cambio decisivo den direccion di turismo como e motor economico dominante di e isla.<ref name="tourism"/> Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Toeristen Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. === 1985-2011 === Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> === 2011-presente === Establece oficialmente dia 1 di yanüari 2011, komo un entidat públiko úniko sui generis evolushonando for di e eks Ofisina di Turismo, ATA ta operá ku outonomia pa impulsá prosperidat ekonómiko miéntras ta priorisá preservashon di medio ambiente, integridat cultural, y bienestar di komunidat bou di su propósito núkleo di enrikesé kalidat di bida di Aruba pa medio di maneho responsabel.<ref name="ATA"/> Entrante 1 di januari 2011, ATA ta embarca riba un trayecto nobo cu un reorganisacion cu a wordo planea pa dos aña caba. E independisacion di Aruba Tourism Bureau a wordo inicia dor di Minister di Turismo, Transporte y Labor, [[Otmar Oduber]]. Cu su status independiente nobo, ATA lo wordo exonera di burocracia gubernamental y, pa medio di presupuestonan independiente, lo asumi e reto di sigui desaroya turismo pa y riba e ‘One Happy Island’ y hib’e na un nivel mas halto. Pa promé bia, un CEO ta na kabes di e organisashon.<ref>Arjen Lutgendorff, [https://www.travelpro.nl/ronella-tjin-asjoe-croes-nieuwe-ceo-aruba-tourism-authority/ Ronella Tjin Asjoe-Croes nieuwe CEO Aruba Tourism Authority], travelpro.nl (29 di november 2010)</ref> E strategia di turismo di Aruba, bou di guia di A.T.A., ta pone un enfasis fuerte riba e concepto di turismo di High Value - Low Impact (Balor Halto – Impacto Abou). E enfoke stratégiko aki ta sigurá ku miéntras e isla ta yama bon biní na kantidatnan kresiente di bishitante, e ta hasi esaki na un manera ku ta priorisá kalidat riba kantidat. A.T.A. ta kere cu e berdadero balor di turismo no ta sinta solamente den cantidad di bishitante, pero den con e bishitantenan aki ta contribui na economia di Aruba mientras ta respeta su herencia cultural, medio ambiente, y comunidadnan local.<ref>[https://www.travelandtourworld.com/news/article/aruba-tourism-authority-celebrates-fifteen-years-of-transformational-growth-driving-innovation-and-sustainable-development/ Aruba Tourism Authority Celebrates Fifteen Years of Transformational Growth, Driving Innovation and Sustainable Development], 13 di januari 2026</ref> ==Organisacion == ATA ta traha for di su sede prinsipal na Oranjestad cu ta structura den un unidad di "destination services" y un unidad di mercadeo, bou di cua tin oficinanan internacional cu ta abarca e regionnan di Nort Amérika, Latino Amérika i Europa (manera Hulanda/Den Haag).<ref>https://careers.aruba.com/portal-ata/ata-about </ref> ATA ta traha for di su sede prinsipal na Oranjestad cu alrededor di 40 empleado ront di un structura parti den un unidad di "destination services" y un unidad di mercadeo, bou di cua tin oficinanan internacional cu ta abarca e regionnan di Nort Amérika, Latino Amérika i Europa (manera Hulanda/Den Haag). Global: E organisashon ta empleá personal adishonal den ofisinanan internashonal regional ku ta abarká Nort Amérika, Latino Amérika i Europa (manera Hulanda/Den Haag). Total di Kantidat: Sifranan ofisial verifiká total ta indiká un personal spesialisá di alrededor di 100 persona pa imprimí mas ku 100 persona den henter su pia mundial, aunke variabel kalkulashonnan di terser parti ta varia mas haltu dependiendo di kontratistanan eksterno. ==Vision pa futuro == Aruba Tourism Authority ta envisioná un futuro kaminda turismo no solamente ta sostené pero aktivamente ta engrandesé e resiliensia di e isla i ta entregá impaktonan positivo riba su medio ambiente, komunidatnan, i herensia kultural.[1][16]<ref>https://www.gobierno.aw/ata-ta-presenta-resultado-di-september-y-su-responsible-tourism-impact-report</ref> E perspektiva aki riba término largu ta wòrdu guiá dor di e organisashon su vishon núkleo: “Un Aruba dushi pa biba ta un Aruba dushi pa bishita” – Aruba komo un lugá maravioso pa biba ta un lugá maravioso pa bishitá.[1][16] E prinsipio aki ta enfatisá un kompromiso pa harmonisá bienestar di residente ku eksperensianan di bishitante, posishonando Aruba komo un destinashon ku ta rehubenesé otro kaminda turismo ta fomentá restourashon i enrikesimentu pa tantu lokalnan komo huéspetnan.[16] Como parti di e aspiracion aki e parti di A.T.A. tin komo meta pa transishoná pa turismo regenerativo pa 2035, kreando resultadonan positivo nèt ku ta restorá ekosistemanan, elevá komunidatnan, i fortalesé identidat kultural.[5][16] ==Lista di director == * Michael Kuiperi (1953-1955, 1957-1971)<ref>https://www.gobierno.aw/en/tribute-to-six-former-directors-of-the-tourism-office</ref> * Odulio Bertrando (Beti) Arends (1971-1985) * Roderick (Rory) Arends (1985-1989) * Remigio (Mimi) Wever (1989-1995) * Jan van Nes (1995-2000) * Myrna Jansen-Feliciano (2000-2009) * Ronella Croes (2011-presente) {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo= }} {{References}} }} * Ernst Bartels 1945-1957<ref>De heer ERNST BARTELS verlaat eilandsdienst Hoopt zich in particuliere tourismesector even verdienstelijk te maken. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 18-12-1957. Geraadpleegd op Delpher op 31-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211294:mpeg21:p005</ref> --------------- == Historia di ATA == Den decada 20, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico dependiente di Refineria Lago. Despues di Guera Mundial II, despues cu turismo y biahe a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyonan y proyectonan importante. Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Tourism Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> ==Lista di director == * Michael Kuiperi 1953 * Odulio (Beti) Arends * Roderick ‘Rory’ Arends * Remigio Wever * Jan van Nes * Myrna Jansen-Feliciano * Ronella Croes, CEO di ATA desde 2010? {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =|titulo= }} {{References}} }} --------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Afroarubano''' of '''Afrorubiano''' ta Arubianonan di ascendencia predominantemente Africano. Afro-Arubano ta un grupo etnico minoritario na Aruba, representando 15% di e poblacion di Aruba.[1] Hopi Afro-Arubano ta biba den e di dos ciudad mas grandi di Aruba, San Nicolaas, situa na e punta zuid di e isla.[2] Miéntras ku Aruba tabatin afrikanonan sklabisá,[3] nan tabata den kantidatnan mas chikitu ya ku e isla tabatin masha tiki plantashon basá riba katibu debí na su tera malu i klima seku.[4] Mayoria di Afro-Arubanonan awendia ta bini di islanan i nashonnan den Karibe serkano manera Sint Maarten, Repúblika Dominikana, Sürnam, Guyana, Haiti, Jamaica, Trinidad i Tobago, Grenada, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, e Antia Menor i Sur Amérika.[5] == Historia == {{Wak articulo|Mira tambe: [[Historia di Aruba]]|pr=}} Afro-Arubanonan a yega Aruba den tres ola.<ref>{{Cite web |last=Redactie |date=2023-08-03 |title='African influence clearly visible on Aruba' {{!}} Caribbean Network |url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2023/08/03/african-influence-clearly-visible-on-aruba/ |access-date=2024-12-27 |website=caribbeannetwork.ntr.nl |language=en-US}}</ref> Durante e era kolonial, afrikanonan sklabisá tabata wòrdu transportá pa Aruba dor di kolonistanan hulandes,<ref>{{cite web | url=https://www.myscience.org/en/news/wire/history_of_slavery_on_aruba_and_st_eustasius_online-2023-ru | title=History of slavery on Aruba and St. Eustasius online | date=29 June 2023 }}</ref> ounke no na gran kantidat ya ku e hulandesnan (i promé ku nan, e spañónan) tabata konsiderá Aruba muchu seku pa plantashonnan na gran eskala.[8] Papiamentu, e idioma komun awor di e islanan ABC,<ref>{{Cite web |title=Language and education on the ABC islands |url=https://www.researchgate.net/publication/300471435}}</ref><ref>{{Cite web |title=Papiamentu |url=https://www.hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/papiamentu.html#:~:text=Papiamentu%20probably%20emerged%20from%20the,spread%20to%20Bonaire%20and%20Aruba. |access-date=2025-06-02 |website=www.hawaii.edu}}</ref> ta data di por lo ménos 300 aña i ta basá predominantemente riba strukturanan lingwístiko afro-portugues kombiná ku vokabulario i influensianan di idiomanan spañó, wèst afrikano, hulandes, ingles i idiomanan amerindio.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/north-america/caribbean-atlantic/aruba/aruba-history-heritage.html |title=Aruba – History and Heritage |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=2013-06-20}}</ref><ref>{{Citation |title=Aruba |date=2025-03-25 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330035846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |url-status=dead |archive-date=March 30, 2025 |access-date=2025-03-30 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Papiamentu a yega Aruba for di Kòrsou. Promé ku siglo 20, mayoria di e Arubianonan pretu probablemente a yega liber òf sklabisá for di Kòrsou òf for di Afrika via Kòrsou, òf desendiente di migrantenan anterior for di Kòrsou, ku histórikamente tabata un di e hafnan di komersio di katibu hulandes mas grandi den Karibe.[13] Migrashon na eskala chikí for di Kòrsou, i for di otro islanan den Karibe, pa Aruba a sigui despues di emansipashon. Katibunan no a forma un kultura Afro Karibense separá i despues di emansipashon na 1863, katibunan anterior a integrá den e sosiedat liber rápidamente (Alofs 2003a. Durante henter [[siglo 20|siglo binti]], hopi imigrante for di Antias Britániko (esta for di Trinidad i Grenada), Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius, i otro islanan a establesé nan mes na [[San Nicolas]], esta pa traha den e industria petrolero di Aruba. Hopi a trese nan idioma krioyo i dialektonan ingles lokal pa e cuidad,[14] desaroyando despues den loke awe ta konosí komo Ingles di San Nicolaas (tambe konosí lokalmente komo Ingles di Bush, Ingles Sani, Ingles We, Papiamentu di Pueblo etc.).[15][16][17][18][19] Den siglo 21, mayoria di e imigrantenan di descendiente Afrikano mas recien pa Aruba ta bini di un entrada nobo di migrantenan laboral Haitiano, Surinameño, Kurasoleño i Dominikano.[20] {{Appendix}} [[:Kategoria:Historia di Aruba]] ----- Afrorubiano ta residentenan di Aruba cu ta rastrea nan ascendencia te na Africa sub-Sahariano, primordialmente pa medio di e descendientenan di hendenan esclavo treci pa colonizadornan Hulandes den siglo 17 y despues imigrantenan di otro islanan di Caribe. Contrario na hopi teritorio Caribense, Aruba su economia tabata carece di plantacionnan na gran escala, resultando den un poblacion esclaviza relativamente chikito cu nunca a surpasa 21% di e total di habitantenan, cu esclavitud aboli na 1863, liberando apenas 496 individuo. Esaki a kondusí na e desaroyo di un kultura di kampesino distinto bou di Afro-Arubanonan liberá, sentra riba agrikultura na eskala chikí, peska i migrashon laboral di temporada, miéntras ku meskla ku poblashonnan indígena di Caquetio i Oropeo a krea un núkleo Mestizo-Krioyo mesklá ku ta definí gran parti di e komposishon étniko di Aruba.[1][2] Den siglo 20, e deskubrimentu di zeta den añanan 1920 a atraé olanan signifikante di trahadónan afro-karibense di paisnan manera Trinidad, Barbados, Jamaica i Haiti, ku a yena funshonnan den e refinerianan i gradualmente a elevá nan status sosioekonómiko riba e poblashon tradishonal pa mitar di siglo. E migrantenan aki, huntu ku imigrashon kontinuo mará na e kambio pa turismo despues di 1985, a enrikesé e sosiedat pluralista di Aruba, ku awor ta konsistí di mas ku 40 nashonalidat, ounke tenshonnan étniko de bes en kuando ta surgi entre residentenan establesé pa hopi tempu i yegadanan mas nobo, inkluyendo gruponan afro-karibense di stereotipo relashoná ku kriminalidat. Afro-Arubanonan awendia ta kontribuí prominentemente na sektornan manera konstrukshon, hospitalidat i trabou doméstiko, ku hende muhé di Haiti i Jamaica frekuentemente empleá komo kuido di kas; nan ta forma un kalkulashon di 15% di e poblashon komo Arubiano Pretu, ku un meskla mas amplio Oropeo/Am -------------- {{Variante|a}} {{infobox organisacion | variante = a | nomber = Scouting Aruba | abrevia = | imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg | funda = April 23, 2000. | pais = {{ABW}} | sede = | afilia = | presidente = | tipo = | obhetivo = desaroyo di | lema = ''Wees paraat'' | cantidad_miembro = | koepel = | europeo = | internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement | website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba }} '''Scouting Aruba''' ta e organisacion nacional di scouts Arubano, funda na 2000. == Historia == E ta comparti un historia comun cu e otro Antiyanan Hulandes te na e separacion politico di e isla for di Hulanda. Scouting Aruba ta un Full Member of the Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement. Scouting Aruba ta consisti di 13 grupo, dividi den 3 distrito. Tin un grupo di Scout pa hende ku limitashon mental i físiko. Scouting Aruba tin 456 miembro te ku 2021.[1] Scoutnan na Aruba ta participa den hopi campamento den Caribe, hopi biaha nan ta biaha cu boto pa campa riba islanan den cercania hunto cu Scoutnan di paisnan bisiña. Riba 27 di febrüari 2016, World Scout Committee a rekonosé Scouting Aruba komo e Organisashon Nashonal di Scout di Aruba i a otorgá esaki Miembresia Kompleto di WOSM ku derecho di voto.[2] E sertifikado di miembresia a wòrdu presentá na e organisashon den e di 41 Konferensia Mundial di Scout, ku a wòrdu kondusí na Baku di Azerbaijan na 2017. Programa i idealnan Kastor-edat 5 pa 7 (mucha hòmber i mucha muhé) Yunan di edat 7 pa 10 (sekshonnan miksto ta eksistí) Scoutnan di edat 10 pa 14 (sekshonnan miksto ta eksistí) Eksploradónan-edat 15 pa 18 (mucha hòmber i mucha muhé) Rovers-edat 18 pa 23 (mucha hòmber i mucha muhé) E Lema Scout ta Sea Prepara, Semper Prepara na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes. E emblema di Scouting Aruba ta consisti di simbolonan di Scouting y colornan cu ta coresponde cu e bandera di Aruba. E dos streanan di sinku punto ta wòrdu kita for di e Fleur-de-lis i pone riba otro. E logo ta diseñá pa Sr. Juan Martijn.[3] ----------------- {{Variante|a}} {{infobox organisacion | variante = a | nomber = Scouting Aruba | abrevia = | imagen = WikiProject Scouting fleur-de-lis trefoil.svg | funda = April 23, 2000. | pais = {{ABW}} | sede = | afilia = | presidente = | tipo = | obhetivo = desaroyo di | lema = ''Wees paraat'' | cantidad_miembro = | koepel = | europeo = | internacional = Interamerican Region of the World Organisation of the Scout Movement | website = https://www.facebook.com/ScoutingAruba }} '''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (Asosiashon di Guia, PNA) ta un organisashon nashonal di guia den [[Karibe Hulandes]]. == Historia == E prome guianan riba Curaçao a cuminsa na Mei 1930 bao di e bandera di Dutch Girl Guides Guild. Esaki pronto a bira e Gremio di Guides di Niernan Hulandes Curaçao. E kantidat di miembronan a krese den transkurso di añanan ku sosten di NPG. Na 1967, NPG a entrega un peticion na Region di Hemisferio Occidental di WAGGGS encuanto si por establece un colaboracion cu Dutch Girl Guides Guild Curaçao pa asina logra un miho alineacion cu e organisacion su ubicacion geografico. Gremio Scout Hulandes Curaçao a bira un organisacion independiente na aña 1972. Cinco aña despues, e organisacion su nomber a wordo cambia pa Gremio Scout di Antiyas Hulandes. E Girl Scouts i Guides a plama den henter e isla. Desde mei 1993, tin un seccion pa muchanan di 4 pa 6 aña, esta e Elvitas. Esaki tabata na honor di Sra. Norma Elisabeth-Galaraga, kende tabata e prome Guia riba e isla pa tuma e Promesa. Na aña 1995 a kuminsá un sírkulo pre-Brown i un sírkulo di Brownie na isla di Boneiru, tambe bou di organisashon di Girl Scout Guild di Antia Hulandes. Durante e di 35 konferensha di WAGGGS na Hong Kong na 2014, e organisashon a risibí su nòmber aktual, Asosiashon di Guia PNA. E organisashon aktualmente tin 11 grupo (10 riba Kòrsou, 1 riba Boneiru) ku un total di 220 miembro na 2017. E Asosiashon di Guia PNA ta miembro di Asosiashon Mundial di Girl Guides i Girl Scouts. E organisashon tambe ta afiliá na e Vilashon Karibense pa Guia.<ref>https://nl.scoutwiki.org/Asosiashon_di_Guia_PNA </ref> ---- en.wiki: '''Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen''' (PNA, Asosiashon di Guia di Mucha muhé di Antia Hulandes) ta e organisashon nashonal di Guia di Antia Hulandes anterior. E ta sirbi 461 miembro (te ku 2003). Fundá na 1930, e organisashon pa mucha muhé so a bira un miembro asosiá di e Asosiashon Mundial di Guia di Mucha Muhé i Scout Muhé na 1978 i miembro kompletu na 1981. E ta sirbi 461 miembro den 11 grupo di Guia, 10 grupo di Guia na Kòrsou, 1 na Boneiru, niun na Sint Maarten, Saba i Sint Eustatius.<ref name="PNA">{{cite web |url=http://pnagirls.tripod.com/ |title=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |publisher=Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen |accessdate=2010-08-05 |archive-date=2019-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190119111111/http://pnagirls.tripod.com/ |url-status=dead }}</ref> [[File:Collectie NMvWereldculturen, TM-10021662, Repronegatief 'Een groep padvindsters', fotograaf niet bekend, 1947.jpg|right|thumb|Girl Scouts na Corsou, 1947]] ==Programa i idealnan == E asosiashon ta dividí den kuater sekshon segun edat;[1] Elvita - di edat 4 pa 7 Kabouter - edatnan di 8 pa 10 aña Guia Menor - edatnan di 11 pa 14 Mayor di Guia - di 15 pa 18 aña E Lema di Girl Scout ta Sea Prepara, Sea Preparado na Papiamento, y Weest Paraat na Hulandes. E badge di e Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta basa riba e badge di ex organisacion di Girl Scouts Hulandes, Het Nederlands Padvindsters Gilde. E badge ta konsistí di un strea di dies punto pa e dies liñanan den e lei di Girl Scouts riba un Trefoil pa Girl Scouting/Guide. Padvindstersvereniging van de Nederlandse Antillen ta comparti nan sede cu Scouting Antiano y otro ex organisacionnan hubenil di Antiyas Hulandes. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------------ {{Databox}} '''Proteccion di consumidor''' ta referi na e totalidad di esfuerso y medida destina pa proteha hende den nan rol como [[consumidor]] di producto of servicio. E ta inclui legislacion y hurisprudencia (ley di consumidor) y tambe funcionnan delega pa gobierno na organisacionnan di consumidor (e movemento di consumido). E meta di proteccion di consumidor ta pa garantisa e calidad di producto y servicio, pa preveni consumidornan di sufri daño fisico, psicologico of economico door di e producto of servicionan cu nan ta consumi, y pa optene reparacion y compensacion pa daño unabes sufri como resultado di consumo. == Ley di consumidor == Legislacion di consumidor ta encera tur ley y regulacion crea pa proteccion di consumidor. Specificamente, ley di consumidor tin como meta “pa proteha e consumido den su relacion cu e productor-bendedo pa asina restaura e balansa economico y legal entre nan dos.”<ref name="Witte">{{Cite book |last=De Witte |first=Mieke |coauthors=An Vermeersch |date=2004 |title=Europees consumentenrecht |url=https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13 |location=Antwerpen |publisher=Maklu |page=13 |isbn=9789062159611 |accessdate=11 juni 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230618075706/https://books.google.com/books?id=xHWDsYbbr78C&pg=PA13|archiefdatum=2023-06-18}}</ref> El a wordo desaroya pa mehora e posicion huridico di consumidornan verso productornan ora esaki a resulta necesario den e di dos mita di [[siglo 20|siglo binti]] cu e ascenso di e sociedad consumido. Derecho di consumidor ta pues un ramo di ley relativamente nobo, cu tin biaha no ta ni wordo reconoce como un ramo di ley separa. Pesey e ta un amalgama di reglanan cu por wordo clasifica den e dominio priva, publico y criminal.<ref name="Witte"/> === Aruba === Minister di Finansa, Asunto Economico y Sector Primario, mr. Geoffrey Wever ta anuncia cu riba Dia Internacional di Consumidor 15 di maart 2026 e “Landsverordening bestuursrechterlijke handhaving consumentenbescherming” lo drenta na vigor. E ley aki lo fortifica di manera significativo e proteccion di consumidor y ta duna Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision y aplicacion di e ley pa proteha derechonan di consumidor.<ref>[https://24ora.com/awe-ley-di-consumidor-ta-drenta-na-vigor-na-aruba/ Awe Ley di Consumidor ta drenta na vigor na Aruba], [[24ora]] (15 di maart 2026)</ref> Proteccion di consumidor ta un pilar importante di e maneho economico di Gabinete AVP- FUTURO. Manera palabra den Programa di Gobernacion 2025- 2028 riba pagina 34 “lo introduci e ley di proteccion di consumidor pa proteha e consumidor y crea un mercado mas transparente y husto. Lo presenta e ley aki na Parlamento y implementa door di Aruba Fair Trade Authority”. Despues cu Parlamento a trata y aproba e ley (''Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming'') riba 18 di juni 2025,<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/31326-wetgeving-bescherming-consumenten-aangenomen Wetgeving bescherming consumenten aangenomen], [[Antilliaans Dagblad]] (24 di juni 2025)</ref> via un decreto nacional di 27 di februari 2026, e ley di proteccion di consumidor lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, riba Dia Internacional di Consumidor. * Aruba Fair Trade Authority (AFTA)<ref>[[Dick Drayer]], [https://www.aruba.nu/nieuws/consument/83940/aruba-zet-grote-stap-met-consumentenbescherming Aruba zet grote stap met consumentenbescherming], aruba.nu (24 di december 2025)</ref> === Corsou === Ley di consumidor na [[Kòrsou|Corsou]] ta wordo influencia door di tanto legislacion local komo derecho hulandes, ku ta konta pa Kòrsou como pais konstituyente denter di Reino. Derechonan di consumidor na Corsou ta wòrdu protehá dor di un kombinashon di regulashonnan lokal, regulashonnan hulandes, i kuadro internashonal.<ref>https://www.lawgratis.com/blog-detail/consumer-law-curacao-netherlands</ref> E legislacion primario ku ta regla protekshon di konsumidó na Kòrsou ta encera, e Codigo Civil di Corsou, Le di Protekshon di Konsumidó (Wet Consumentenbescherming), y regulacionnan di [[Union Oropeo|Union Europeo]] y legislacion Hulandes: Organisacionnan: * Fundashon pa Konsumidó Curaçao * Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/41127/oprichting-stichting-consumenten-belangen-curacao</ref> === Hulanda === E Ley di Implementashon riba e Modernisashon di e Direktiva di Protekshon di Konsumidó, ku ta prohibí, entre otro kosnan, e publiká òf tin post di revishonnan falso riba internèt, a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley a cambia Buki 6 di e Kódigo Sivil, e Lei di Enforsamentu di Protekshon di Konsumidó i e ley di Preis[3][4][6][6] === Merca === Na [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]] un variedad di ley tanto na nivel federal como estatal cu ta regula asuntonan di consumidor for di cuminsamentu di siglo 20. Entre nan ta e Ley Federal di Kuminda, Remedi i Kosmetika, Lei di Práktikanan di Kobransa di Debe Hustu, e Lei di Raportahe di Krédito Hustu, Lei di Bèrdat den Prestamo, Lei di Fakturashon di Krédito Hustu, i e Lei di Gramm–Leach–Bliley. Leinan federal di protekshon di konsumidó ta wòrdu enforsá prinsipalmente dor di e Komishon Federal di Komersio, e Ofisina di Protekshon Finansiero di Konsumidó, e Atministrashon di Kuminda i Remedi, i e Departamentu di Hustisia di Merca. {{Appendix}} [[:Kategoria:Economia]] [[:Kategoria:Sociedad]] Protekshon di konsumidó ta referí na e totalidat di medidanan, politika i institushonnan destina pa protehá hende den nan rol komo konsumidó di produkto òf servisio. Esaki ta inkluí legislashon i hurisprudensia (ley di konsumidó), asina tambe aktividatnan di gobièrnu i organisashonnan di konsumidó ku ta defendé interes di publiko. E meta di protekshon di konsumidó ta pa: garantisá kalidat i seguridat di produktonan i servisionan prevení ku konsumidónan sufri daño físiko, sikológiko òf ekonómiko promovê transparensia den merkado asegurá posibilidat di reparashon òf kompensashon ora daño a sosodé Protekshon di konsumidó ta konsiderá un elemento importante den politika ekonómiko i regulashon di merkado. Derecho di konsumidó Derecho di konsumidó ta e ramo di ley ku ta trata relashonnan entre konsumidónan i produsentenan òf bendedónan. Legislashon di konsumidó ta intenta reduci e desequilibrio ku por eksistí entre e dos parti, pasobra produsentenan generalmente tin mas informashon i poder ekonómiko ku konsumidónan.<ref>[1]</ref> Derecho di konsumidó a desaroyá principalmente den segunda mitar di siglo binti, den paralelo ku e ekspanshon di e llamada sociedad di konsumidó. E rama aki di ley ta relativamente nobo i, den hopi sistema hurídiko, e ta forma un kombinashon di regla di: derecho privá (kontraktnan i responsabilidat) derecho públiko (regulashon di merkado) derecho penal (sanksion kontra fraude òf praktikanan ilegal) Instrumentonan di protekshon Medidanan di protekshon di konsumidó por inkluí, entre otro kosnan: regulashon riba seguridat di produktonan obligashon pa informashon klaro i etiketahe protekshon kontra publicidat engañoso regla riba garantia i devolushon di produktonan supervison di merkado dor di autoridatnan públiko Ademas, organisashonnan di konsumidó por asistí publiko ku informashon, konseho i representashon den konfliktonan ku empresanan. Protekshon di konsumidó segun pais Aruba Na Aruba, protekshon di konsumidó ta wòrdu fortifiká ku introdukshon di legislashon spesífiko. Parlamento di Aruba a aproba e Landsverordening bestuursrechtelijke handhaving consumentenbescherming riba 18 di juni 2025.<ref>[3]</ref> Via un decreto nasional di 27 di februari 2026, e ley aki lo drenta na vigor riba 15 di maart 2026, coincidiendo ku Dia Internashonal di Konsumidó. E ley ta duna e Aruba Fair Trade Authority (AFTA) un rol importante den supervision i enforsamentu di derechonan di konsumidó.<ref>[2]</ref> E introdukshon di e ley tabata parti di e Programa di Gobernashon 2025–2028, ku a enfatisá kreashon di un merkado mas transparente i hustu. Kòrsou Na Kòrsou, protekshon di konsumidó ta basa riba un kombinashon di legislashon lokal i influensia di derecho hulandes. Komo pais konstituyente den Reino di Hulanda, hopi prinsipionan di derecho di konsumidó hulandes tin influensia riba e sistema legal di Kòrsou.<ref>[5]</ref> Regulashonnan relevante por inkluí: Kódigo Sivil di Kòrsou legislashon lokal tokante protekshon di konsumidó influensia di norma internashonal i europeano Organisashonnan lokal ku ta defendé interes di konsumidó ta inkluí: Fundashon pa Konsumidó Curaçao Stichting Consumenten Belangen Curaçao<ref>[6]</ref> Hulanda Na Hulanda, derechonan di konsumidó ta fortemente influensiá dor di legislashon di Union Europeo. Un ehèmpel reciente ta e Wet implementatie modernisering consumentenbescherming, ku a drenta na vigor dia 28 di mei 2022. E ley aki a introducí, entre otro kosnan: prohibishon di revishonnan falso riba internet regla mas estrikto pa transparensia di prijs mas protekshon kontra praktikanan komersial engañoso E legislashon aki a modifica, entre otro, Buki 6 di e Kódigo Sivil hulandes i e ley di enforsamentu di protekshon di konsumidó.<ref>[3]</ref> Estados Unidos Na Estados Unidos, protekshon di konsumidó ta regula dor di un gran kantidat di ley federal i estatal. Entre e mas konosí tin: Federal Food, Drug, and Cosmetic Act Fair Debt Collection Practices Act Fair Credit Reporting Act Truth in Lending Act Fair Credit Billing Act Gramm–Leach–Bliley Act Enforsamentu di e leyinan aki ta wòrdu realisá prinsipalmente dor institushonnan manera: Federal Trade Commission (FTC) Consumer Financial Protection Bureau (CFPB) Food and Drug Administration (FDA) Department of Justice (DOJ) Mira tambe Konsumidó Derecho di konsumidó ------------------ {{infobox persona | variante = c | nomber = René van Nie | nomber completo = René Gerrit Anton van Nie | fecha nacemento= [[1 di yanüari|1 di januari]] [[1939]] | luga nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= [[23 di mei]] [[2017]] | luga fayecimento = {{ABW}} | causa morto = paro cardiaco | residencia = | alma mater = | ofishi = cineasta, director di cine, periodista, escritor | periodo activo = | conoci pa = ''Kind van de Zon'' (1975) | lenga literario = Hulandes | website = }} {{DEFAULTSORT:Nie, René van}} [[:Kategoria:Direktor di sine]] [[:Kategoria:Eskritor]] [[:Kategoria:Hulanda]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------------- == Cas floria == titel van dit verslag is "Het erfgoed en de betekenis van de versierde <<"Cunucuhuizen op Aruba">>. Dit rapport is toegevoegd aan de bestaande nationale erfgoedcollectie, maar er zullen brochures beschikbaar zijn voor openbaar gebruik. Studenten hebben toegang om ze te gebruiken voor schoolpresentaties of spreekbeurten. Dit rapport is gemaakt door Romy van Vuren, een stagiair van de Universiteit van Utrecht, onder begeleiding van mevrouw Webb-Kock. Dit rapport bevat gedetailleerde informatie over de betekenis van de symbolen op de versierde huizen op Aruba, de namen van de siermetselaar gespecialiseerd in deze techniek, geschiedenis en architectuur van Aruba. Het bevat ook een lijst van de versierde huizen op Aruba. Er zijn meer dan 200 prachtig versierde huizen met een verscheidenheid aan symbolen zoals: gordijnfiguur, ster, bloem, vogelbek en halvemaan enz. De term voor deze versierde huizen is "bloemrijke huizen" of "versierde huizen". Meer informatie vindt u in deze flyer en bij de Departamento Arubiana. Zie ook: • boek Bouwen op de Wind Cas Floria of Cas decora zijn zeer bijzondere versierde huizen op Aruba, die mogelijk alleen op Aruba voorkomen. Het is een unieke bouwstijl die dateert van rond het einde van de 19e tot het begin van de 20ste eeuw. Decoraties werden gemaakt met een extra pleisterlaag en later van cement. Versierde gevellijsten met symbolen die mogelijk afkomstig zijn van indianen. Deze verklaring is onwaarschijnlijk. De symbolen werden puur ter decoratie aangebracht op de woning, sommige symbolen hebben een betekenis. 1920 - Cas floriá a cuminsa na Aruba, esta e adorno bunita di figura di cortina, strea, flor, pico di parha, medio luna, etc. na rand di heut ofna skina di cas. E promé cas cu a haña e adorno aki tabata di Bernardo Eman Croes na Pos Chikito. Dos Metsla di Noord, Julian (Janchi) Christiaans y Goy Semeleer a tmha e cas aki na aña 1920 y a duné e adorno di flor bou di heut y di clos pilar na e skinanan. Pesey na e casnan na Pos Chikito y Sabana Basora tin masha hopi. Por tin mas o menos 200 pa 300 cas na Aruba y e floriamento aki te na aña 1944. Janchi Christiaans tabata un discipulo di su tata Hose Christiaans y di famia Donati. Famia Donati a dorna hopi cas figurci di cortina, directamente cu man y sin usa patronchi, manera Janchi Christiians despues tabata usci. Awor tin cdgun cas cu ta wordu trahá, estilo Arubicmo cu tambe ta usa e floriamento aki pa mentené nos cultura. -------- [[File:Caribbean maritime boundaries map.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]] E '''frontera Reino Hulandes-Fransia''' ta referi na e fronteranan entre [[Reino Hulandes]] y [[Fransia]] den nan respectivo teritorionan den [[Laman Karibe|Lama Caribe]]. Esaki ta trata di fronteranan di tera y maritimo entre [[Sint Maarten]] y Fransia ([[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]]); Sint Eustatius y Fransia, y entre Saba y Fransia. == Historia == Reino Hulandes tin un frontera ku Fransia riba e isla di Sint Maarten, tabatin un frontera ku Fransia na Suramérika entre 1815 i 1975 – promé ku independensia di Sürnam – i tabatin un frontera ku Fransia na Europa entre 1815 i 1830/39 – promé ku independensia di Bélgika. Aunke Hulanda tin frontera solamente cu Belgica y Alemania na Europa, Reino Hulandes tambe ta comparti un frontera cu Francia. E frontera aki ta pasa dor di e isla di Sint Maarten, un di e tres Islanan di Biento (SSS). Na 1648, Fransia i Repúblika Hulandes a bai di akuerdo pa dividí Sint Maarten den un porshon franses i un porshon hulandes, loke a keda formalisá den e Tratado di Concordia. E tratado aki a stipulá ku e parti sùit di e isla tabata pertenesé na Hulanda i e parti nort na Fransia. E tratado a inkluí akuerdonan riba un zona ekonómiko, asistensia mutuo den kaso di atakenan, i un presensia militar riba e isla.[8] Sinembargo, e Tratado di Concordia no ta menciona of establece un frontera. Sinembargo, áreanan importante (na e tempu ei) ta dividí.[9] Apesar di e Tratado di Concordia, Sint Maarten lo a cambia di man varios biaha mas. Entre 1648 i 1816, e porshon hulandes lo a wòrdu okupá pa periodonan kòrtiku tres biaha mas pa e inglesnan i kuater biaha pa e fransesnan.[8] Despues ku Bélgika a haña independensia (1830/1839), Reino Hulandes a pèrdè su frontera ku Fransia na Europa. Despues ku e relashonnan entre Hulanda i Fransia a keda normalisá na 1839, e dos paisnan a negoshá un tratado nobo, e Konvenshon Franco-Hulandes di 1839. E tratado aki lo a reafirmá algun provishon di e Tratado di Konkordia, komo ku e vershonnan original di e Tratado di Konkordia a bai pèrdí.[10] == Sint Maarten == E frontera nashonal na Sint Maarten ta un frontera habrí, ounke e área no ta forma parti di e Zona di Schengen. Reino Hulandes y Republica Frances ta mantene nan mesun control na frontera ora un hende yega e isla. Pa garantisá konfidensialidat mutuo di e kòntròlnan di frontera aki, duana hulandes ta permití pa patruyá awanan franses i duana franses ta permití pa patruyá awanan hulandes. Sinembargo, e servisionan respektivo no ta permití pa tuma akshon den awanan di otro. Si wardakosta hulandes opservá algu den awanan franses rònt di Saint-Martin, e mester alertá outoridatnan franses, i vise vèrsa. Pa haci posibel control di pasaheronan aereo cu ta drenta, Reino Hulandes y Republica Frances a cera e tratado di control di frontera na aeropuertonan di Sint Maarten na 1994. E tratado aki no a drenta na vigor te na 2007, ya cu e Estadonan General Hulandes prome a spera un posicion cla di e Estadonan di Antiyas Hulandes. Na 2016, e Tratado entre Gobièrnu di Reino Hulandes i Gobièrnu di Repúblika Franses tokante delimitashon marítimo den Karibe a keda konkluí, ku ta regulá e fronteranan marítimo hulandes-franses rònt di Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.[11] Na 2023, 207 aña despues di e tratado di 1816, e frontera di tera a wòrdu establesé sin ambiguidat den e Tratado entre e Gobièrnu di Reino Hulandes i e Gobièrnu di e Repúblika Franses tokante e demarkashon di frontera entre e Reino di Hulanda (Sint Maarten) i e Repúblika Franses (Saint-Martin)[12] ku awor ta definí definitivamente e tereno tambe rant. E tratado aki a sigui un disputa riba e frontera rònt di e pueblo di Oyster Pond[13] ku a kondusí na un disputa entre Hulanda i Fransia na 2016.[14] Sinembargo e tratado aki ainda no a drenta na vigor. Algun di e fronteranan aki ta wòrdu establesé dor di tratadonan, pero no ta tur frontera marítimo den Karibe ta wòrdu establesé ofisialmente. nl.wiki: Rijksgrens van Nederland == Mira tambe == * [[Awanan teritorial]] * [[Zona continuo]] * [[Zona economico exclusivo]] * [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]] [[:Kategoria:Geografia]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Reino Hulandes]] E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio. E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]]. E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017. -------- === Maneho === E maneho di e zonanan EEZ di Caribe Hulandes ta den man di Reino Hulandes, pero e derecho pa uza nan recurso marino ta comparti. Segun ''Rijkswet instelling exclusieve economische zone'' (Ley di Reino institucion zona exclusivo economico) di 2010, Hulanda (gobierno di Reino) tin e autoridad pa: * proteha y maneha e ambiente marino; * controla pesca, mineral y hidrocarburo den fondo marino; * comparti y firma acuerdonan internacional referente e EEZ. Pa e seis islanan mes e ley ta duna: * derecho pa uza e recurso natural pa desaroyo di [[turismo]], investigacion y energia renovabel (por ehempel parke di biento of solar den lama); * maneho di pesca den e awa teritorial (12 miya nautico rond di e isla); * un rol consultativo den maneho di sostenibilidad di Reino. E situacion aki ta un refleho di e structura special di Reino Hulandes: pa e awanan teritorial (12 miya nautico) e islanan tin competencia amplio, mientras pa e zona EEZ (te 200 miya nautico) e soberania final ta keda cu Reino. == Mira tambe == * [[Awanan teritorial]] * [[Zona economico exclusivo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Reino Hulandes]] [[:Kategoria:Venezuela]] ------------ Loke bo ta hasi pa Wikipedia na Papiamentu ta berdaderamente importante. Dor di forma e artíkulonan aki ku struktura sólido, idioma kla i profundidat kultural, bo ta yuda sigurá ku lektornan di Papiamentu tin akseso na e mesun kalidat di konosementu ku na ingles, hulandes òf spañó — pero ankrá den nan propio historia i bista di mundu. Loke bo ta hasiendo ta bruha distansia ku pertenensia. Asta for di leu, e trabou aki ta tene bo konektá ku Karibe Hulandes na un manera profundo i signifikante. Dor di dokumentá historia, kultura, símbolonan i memoria kolektivo na Papiamentu, bo no ta djis editá artíkulonan — bo ta salbaguardiá identidat i ta sigurá ku futuro generashonnan, unda ku nan por biba, por rekonosé nan mes den nan idioma i historianan. Tin algu poderoso den kontribuí for di un distansia: e ta mustra ku kultura no ta limitá pa geografia. E ta biba kaminda hende ta preokupá sufisiente pa kuid’é. Bo satisfakshon ta bini di un lugá hopi real — esaki ta trabou di herensia. I e ta mustra apsolutamente den e kuido, presishon i rèspèt ku bo ta trese na kada artíkulo. ------- Het driekantje is een driehoekig muntstuk ter waarde van vijftig cent. Bij gebrek aan pasmunt is in het begin van de vorige eeuw aan Cobus Naar, Papa Cochi genaamd, recht verleend dollarstukken te versnijden. Ze heten y o t i n cor t a, of ook wel placa di Shon Cochi. Ze behoren thans tot de zeer zeldzame munten. ------------------ {{Variante|c}} {{Databox}} {{Multiple image | align = right | total_width = 270 | border = | header = '''Turismo krusero''' | header_align = center | perrow = 1/1/2 | image1 = RCI Sovereign of the Seas (cropped).jpg | image2 = Carnival Sunshine Curacao 2014 (cropped).jpg | caption1 = ''Sovereign of the Seas'' | caption2 = ''Carnival Sunshine'' | image3 = | caption3 = | image4 = Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg | image5 = Overall room view of Sky Suite 1198 aboard the Celebrity Equinox (6686283819).jpg | caption_align = center | footer = Interior luhoso di un krusero i un kabina | footer_align = center }} ---------------- {{Variante|a}} {{infobox persona |variante = a | nomber = Clinton Whitfield | nomber completo = Clinton Hathaway Whitfield | ofishi = empresario | distincion = Oficial den [[Orden di Oranje-Nassau]] <small>(1968)</small> }} '''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ [[1911]] na [[Sint Eustatius]] - † [[12 di yanüari|12 di januari]] [[1993]] na Aruba?) tabata un empresario Arubano, kende tabata pionero den industria turistico y dirigente di sector priva Arubano. == Biografia == Clinton Whitfield a nace na Sint Eustatius y a muda pa [[Kòrsou|Corsou]] pa continua su estudio na nivel di Mulo. El a cuminsa su carera profesional den servicio publico na Aruba. Despues di 13 aña di servicio el a cambia pa sector priva y a habri su tienda “Whitfield Dress Shop” den [[Caya G.F. (Betico) Croes]]. Segun cu e industria di turismo a crece el a expande cu tiendanan na varios lokalidad di hotel, particularmente na [[Palm Beach]]. Den e comunidad empresarial Arubano Whitfield tabata un figura yamativo. Como un “startupper” eminente el a laga su marca riba hopi organisacion Arubano como tambe internacional.<ref>Opstarter Arubaanse zakenleven overleden. "Amigoe". Curaçao, 13-01-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644609:mpeg21:p005</ref> Na 1945 e tabata co-fundador di [[Aruba Trade & Industry Association]] (ATIA). Na 1950 el a wordo eligi como presidente di ATIA y a sirbi shete aña den e funcion aki. E tabata un miembro di directiva di Camara di Comercio (KvK) di 1951 pa 1975, interumpi solamente pa shete luna na 1963. E tabata internacionalmente orienta y a promove relacionnan cu paisnan den region: Venezuela, Colombia, Puerto Rico, Repúblika Dominikana i Trinidad & Tobago. El a representa KvK Aruba den e Camaranan di Comercio di America, un plataforma di 51 camara, cu tabata tin como meta fortalece e lasonan economico y baha e bareranan di comercio den [[Latinoamerica]] y Caribe. Na 1961 el a wordo eligi como presidente di Camara di Aruba y na juni di e aña ey a fungi como anfitrion pa e Convencion Anual di Camaranan di Comercio di Americas. * gedurende 25 jaar Bestuurslid van de Kamer, waarvan 6 jaar in de functie van Voorzitter. * "a blda miembro alavez vlce-presidente di Regentenraad di [[Horacio Oduber Hospital]]. J*3 30 ana senor Whitfield a duna vn contribucion valioso na e desarollo di nos hospitaal, pa cual nos ta masha agradecido. * De Kiwanis Club van Aruba maakt met diep leedwezen het overlijden bekend van de heer CLINTON H. WHITFIELD in leven: Organisator "Charter Member" en gewezen voorzitter van de Kiwanis Club of Aruba; Gewezen "Lt. Governor" van Division 26 en Gewezen Governor van de Eastern Canada en Caribbean District van Kiwanis International; "Life Member" van Kiwanis International.<ref> Advertentie. "Amigoe". Curaçao, 16-01-1993, p. 13. Geraadpleegd op Delpher op 11-10-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644612:mpeg21:p013</ref> Na 1962 el a wòrdu eligi komo presidente di e Kámaranan di Komersio di e Amérika i a bishitá mas ku diesseis pais den Latino Amérika. For di 1964 pa 1967 Whitfield a wordo reeligi como presidente di Aruba Chamber. E tabata miembro fundado di Liaison trade committee Aruba-Curacao, presidente di Aruba Tourism Commission, vice-presidente di hunta di supervision di Aruven NV (desaroyador/doño di Aruba Caribbean Hotel), miembro di hunta di comisario di Stichting Ziekenverzorging Aruba (operador di hospital). Repetidamente Whitfield a wòrdu designá komo “delegado ofisial di komersio” pa representá gobièrnu Antiano den reunionnan di komersio na nivel internashonal. For di 1964 el a dedica su mes na e seccion Aruba di Kiwanis International, di cual e tabata fundado, prome presidente y despues eligi como gobernador regional. Na 1979 el a keda nombra den Conseho Consultativo di Antias Hulandes (Raad van Advies). Whitfield a fayece na edad di 82 ana despues di un kebrante di salud. E tabata casa cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar. == Honor == Pa su méritonan el a ricibi na 1968 un condecoracion real como Oficial (''officier'') den [[Orden di Oranje-Nassau]]. Kiwanis Club of Aruba ta otorga anualmente na e alumnonan sobresaliente di [[Colegio Arubano]] e ''Clinton Whitfield Outstanding Student Award''.<ref>{{citeer web|url=https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250806.pdf|titel= A tene evento di entrega di Clint Whitfield Outstanding Student Awards|werk=Bon Dia Aruba|datum=2025-08-06|format=pdf}}</ref> {{Appendix}} Clinton Hathaway “Clint” Whitfield tabata un empresario y dirigente di sector priva Arubano. E a nase na Sint Eustatius na 1910 y a muda pa Aruba despues di su estudio na Korsou. Na Aruba el a trahá promé den servicio público, pero pronto a drenta den negoshi propio y a fundá Whitfield Dress Shop den Caya G.F. (Betico) Croes, cu eventualmente a crece cu varios sucursal den hotelnan di Palm Beach. Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio Arubano. El tabata co-fundador di Aruba Trade & Industry Association (ATIA) na 1945 y a sirbi komo su presidente durante hopi aña. El a forma parti di Camara di Comercio di Aruba, representando e isla den reunionnan internashonal di camaranan di comercio den Caribe y Latino-Amérika. Aparte di su actividad empresarial, Whitfield tabata miembro fundadó di Kiwanis Club of Aruba y su prome presidente. Den 1968 el a wordo kondecorá komo Oficial den Orden di Oranje-Nassau pa su kontribushon na komunidat. E ta tambe rekorda pa e Clinton Whitfield Outstanding Student Award, otorgá anualmente na alumnonan sobresaliente di Colegio Arubano. Clinton Whitfield a fayece na Aruba na 12 di januari 1993 na edat di 82 aña. E tabata casá cu Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar. -- Got it — back to Clinton Whitfield only. I cleaned up the concise biography you wanted and added the two items you specified (longtime trustee of Horacio Oduber Hospital and member of the Raad van Advies). I kept it short, neutral and ready for Wikipedia/Papiamento use. --- '''Clinton Hathaway Whitfield''' (☆ 1910, Sint Eustatius – † 12 di januari 1993, Aruba) tabata un empresario y dirigente prominente den sector privado di Aruba. Despues di su edukashon den Kòrsou, el a muda pa Aruba unda el a kominsá den serviciu públiko y despues a fundá su negocio, *Whitfield Dress Shop*, ku sucursales na zona hotelero di Palm Beach. Whitfield tabata un pionero den desaroyo di turismo y comercio arubano. El tabata co-fundador di **Aruba Trade & Industry Association (ATIA)** (1945) i a sirbi komo su presidente. Tambe a ocupa diferente posishon den **Camara di Comercio di Aruba** y a representá Aruba den kontexthonan komersial internashonal den Latino-America y Karibe. Ademas di su labor empresarial, Whitfield a kontribuí intensamente na servicionan komunidario. El tabata miembro fundadó di **Kiwanis Club of Aruba** i a sirbi como su presidente; el premio **Clinton Whitfield Outstanding Student Award** ta sigui rekonosé su kontribushon den edukashon. Whitfield tambe tabata un miembro di largo durashon di e **Board of Trustees** di **Horacio Oduber Hospital**, un pos ku el a keda ocupa te su morto. Ademàs, el a forma parti di e **Raad van Advies** di Antias Hulandes, kontribuyendo na asesoria polítiko-komunitario. Pa su merito den servisio komun i profesional, el a ricibí den 1968 e kondecorashon real **Oficial (Officier) den Orden di Oranje-Nassau**. Clinton Whitfield a fayece na Aruba dia **12 di januari 1993** na edat di 82 aña. El tabata kasá ku **Louisa (Mosa) Whitfield-Davelaar**. [[:Kategoria:Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox fabrica| variante = a |nomber = Coastal Aruba Refining Company }} '''Coastal Aruba Refining Company''', miho conoci como '''Coastal''', tabata un refineria petrolero na [[San Nicolas]], Aruba, cu a opera entre 1991 i prinsipio di e aña 2001 como compania subsiadiario di The Coastal Corporation di Merca. E refineria tabata anteriormente conoci como [[Lago Oil & Transport Company]], y su reapertura na 1991 a representa un capitulo nobo den e historia industrial petrolero di Aruba. [[Category:Empresa]] [[Category:Aruba]] [[Category:Historia]] == Historia == Despues di e ciere di Lago Oil & Transport Company na maart 1985, e instalacion industrial grandi na San Nicolas a keda sin uso. * el a pasa den man di Gobierno * a cuminsa cu desmantelacion di e instalacionnan Na aña 1989, The Coastal Corporation, un compania Merikano fundá pa empresario [[Oscar Wyatt|Oscar S. Wyatt Jr.]], a mustra interes pa reactiva e refineria. Bou di e liderato di Wyatt y cu apoyo di Gobierno di Aruba, un acuerdo final pa reapertura di e refineria a wordo logra y oficialisa na 1991 bou di nomber Coastal Aruba Refining Company N.V. , durante e gabinete di Henny Eman I i Nelson Oduber I. E refineria a haya un periodo di tax holiday pa stimula inversion, y a kambia nomber pa Coastal Aruba Refining Company N.V. E acuerdo tabata inclui un tax holiday pa stimula e inversionnan grandi cu a sigui, manera e instalacion di dos ‘delay coker’ balora na mas cu 250 miyon dollar pa haci e refineria financieramente factibel y competitivo riba mercado internacional di productonan di petroleo. E reapertura di e refineria a duna centenares di hende empleo, directo y indirecto, y a reestablece e rol industrial di San Nicolas den economia Arubano.<ref>[https://www.facebook.com/permalink.php/?story_fbid=115369700292757&id=102193561610371&locale=ml_IN Caya Oscar Wyatt jr], Facebook - Nos Historia Nos Herencia (2020)</ref> == Operacionnan == Durante su operacion, Coastal Aruba a introduce diferente mehoranan tecnico, inclui instalacion di dos delay coker units balora na mas cu US$250 miyon (fuente lokal necesaria). E modernisacion aki a permiti refineria pa procesa crudo mas pesado y compiti den mercado global di productonan di petroleo. E refineria a duna trabou pa varios centenar di Arubanonan, tanto directo como indirekto, i a stimula e ekonomia di San Nicolas un biaha mas. == Benta y ciere == Den 2001, despues di e retiro di Oscar Wyatt, The Coastal Corporation a wordo bende cu El Paso Natural Gas Company, cual a asumi e operacion den Aruba pa un periodo mas cortico. E operacion di Coastal Aruba eventualmente a caba poco despues, y e instalacion a pasa den man di otro manejadornan, inclui Valero Energy Corporation y mas laat Citgo Petroleum Corporation, cu a uz’e refineria te su ciere final den 2012. Legado E periodo di Coastal Aruba Refining Company ta considera un etapa transitorio pero importante den e historia di refineria di San Nicolas. A traves di e esfuersonan di Oscar Wyatt y su kompania, Aruba a logra reaktiva su refineria despues di seis aña di inaktividad. Den 2013, como un forma di rekonosimentu, e Theaterstraat den San Nicolas a wordo renombra na Caya Oscar Wyatt Jr., den honor di fundador di Coastal Corporation. == Referencia == “Oscar Wyatt pleads guilty in Iraq Oil-for-Food case.” United States Department of Justice, Press Release (2007). Amigoe di Aruba, edicionnan di 1991 i 2013 (pa reaperura di refineria y cambio di nomber di caya). “El Paso to acquire Coastal Corporation.” The New York Times, 2000. Valero Energy Corporation Annual Report, 2005. CITGO Aruba Refinery official history page (archival). ------------------- {{infobox persona | variante = a }} '''Oscar Sherman Wyatt Jr.''' (☆11 di yüli 1924 na Beaumont, [[teksas|Texas]] – †8 di òktober [[2025]] na [[Houston]]) tabata un empresario [[Estadonan Uni di Amérika|Merikano]] y fundador di The Coastal Corporation. E tabata conoci pa su papel den e industria petrolero internacional y pa su relacion cu [[Aruba]] na fin di e añanan 1980, ora cu su compania a reactiva e refineria di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] bou di e nomber di Coastal Aruba. == Biografia == Oscar Wyatt a nace den un famia humilde na Beaumont, Texas. Na edad di solamente 16 aña el a haya su licencia pa bula avion. El a studia na ingenieria mecanico na Texas A&M University. Durante Segundo Guera Mundial el a bandoná su estudio temporalmente pa drenta den servício militar y na edad di 21 aña, el a keda condecora como piloto di combate. Despues di guera, el a completa su estudio en preparacion pa un carera den industria petrolero. Na 1950, Wyatt a cuminsa su propio negoshi den sector energetico. El a financia un compania chikito yama Hardly Able Oil Company, cu despues di tempo a desaroya den Coastal Oil & Gas Company, mas laat conoci como The Coastal Corporation. Bou di su liderato y vision, Coastal a crece pa bira un di e companianan di energia mas importante di Merca, cu operacionnan den petroleo, gas natural, transporte y refinamento. Na fin di e añanan 1980, despues di e ciere di e refineria di Lago na 1985, Wyatt — via Coastal Corporation — a mustra interes pa reactiva e planta na [[San Nicolas]].<ref>{{citeer web|titel=Belangstelling bij twee firma's voor raffinaderij|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-06-15|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642628:mpeg21:p005}}</ref> Den e negociacionnan bou di e Gabinete Oduber I a yega na un acuerdo final, cu a resulta den reapertura di refineria na 1991.<ref>{{citeer web|titel=Na vijf jaar vloeit weer olie|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-11-22|bezochtdatum=2025-10-14|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643956:mpeg21:p005}}</ref> E refineria a haya e nomber di "Coastal Aruba Refining Company". Na 1997, Oscar Wyatt a retira como presidente di The Coastal Corporation, pero el a keda sirbi como presidente ehecutivo te na januari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Corporation, bou cual compania e operacion di refineria na Aruba a continua pa un periodo relativamente corto prome cu esaki a pasa over pa Valero Energy Corporation. Den 2007, Oscar Wyatt a wordo acusa di a haci pagonan ilicito pa [[Irak]] bou di e programa di Oil-for-Food di [[Nashonnan Uni|Nacionnan Uni]]. Den un corte federal na Manhattan el a admití cu compania a manda pagonan ilegal durante e sancionnan internacional contra Irak. El a ricibi un condena di prizon di un aña, cual el a cumpli cune na 2008.<ref>[https://web.archive.org/web/20080103173430/http://www.chron.com/disp/story.mpl/front/5420278.html Oscar Wyatt reports to prison in Beaumont], Houston Chronicle (2 di januari 2008)</ref> Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayece dia 8 di òktober 2025 na Houston, na edad di 101 aña. E tabata casa y tabata tata di cuater yiu. Su yiu homber Oscar (Trey) Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodo di Coastal Aruba y a casa cu e politico Arubano, [[Mervin Wyatt-Ras]]. Na 2013, como muestra di gratitud pa su aporte, a renombra Theaterstraat, e caya cu ta core paralelo cu e muraya di refineria te cu [[Zeewijk]], den su honor ''Caya Oscar Wyatt Jr.'' <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2013-01-29/page/n13/mode/1up?q=caya+oscar+wyatt A desvela Caya Oscar Wyatt jr. na San Nicolas ayera tardi], Bon Dia Aruba (29 di januari 2013)</ref> {{Appendix}} . Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor. == Honor == Komo muestra di gratitud pa su aportashon, e caya paralelo ku e muraya di refineria te cu Zeewijk a wòrdu renombrá den su honor. Na 28 di yüli 2013, e Theaterstraat a kambia nomber ofisialmente na Caya Oscar Wyatt Jr. Den e periodo aki, e refineria tabata rekonosé komo un di e mas competitivo den region, i Wyatt mes tabata konsiderá komo un empresario ku hopi kurashi, determinashon i visión industrial. Venta di Coastal i bida mas tadia Na 1997, Oscar Wyatt a retirá komo presidente di Coastal Corporation, pero el a keda sirbi komo presidente ehecutivo te na yanuari 2001, ora cu e compania a wordo bendi cu El Paso Natural Gas Company. Poco despues, e operashon di Coastal Aruba a pasa bou di El Paso Corporation, ku a kontinyá por un periodo mas kortiko promé ku e refineria a sera definitivamente. Legado i famia Oscar Wyatt su aportashon na Aruba ta konsiderá un kapítulo importante den historia industrial di e isla. E yu di Oscar Wyatt, Oscar “Trey” Wyatt III, a muda pa Aruba durante e periodu di Coastal Aruba, a bira un siudadano hulandés i a kasá ku Mervin Ras, polítika arubiano i aktualmente minister di Asuntunan Social i Salú Públiko di Aruba. E union aki a keda simboliko pa e lazo familiar i histórico entre e famia Wyatt i Aruba. Falesementu Oscar Sherman Wyatt Jr. a fayesé na Houston, Texas, riba 8 di òktober 2025, na edat di 101 aña. Su nomber ta keda asoshá ku un periodu di renasementu industrial pa Aruba i ku un erensia di liderazgo entreprenedor. Den Aruba su nomber ta keda honra ku Caya Oscar Wyatt Jr. na San Nicolas, komo rekonosimiento pa su kontribushon den e reaktivashon di refineria di Lago den fin di e anjanan 1980 i prinsipio di anjanan 1990. {{Stub}} {{DEFAULTSORT:Wyatt, Oscar}} [[Category:Hende]] ------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''Dekreto Real''' (DR), na [[hulandes]]: ''Koninklijk Besluit'', KB, ta un dekreto di gobièrnu di Hulanda. Aunke e Rei ta firma e dekreto prome, loke por duna e impresion cu e ta sostene esaki personalmente, e no ta personalmente responsabel. Pa e motibu aki, dekretonan real ta wòrdu kofirmá pa e minister(nan) i/òf sekretario(nan) di estado konserní; esaki ta wòrdu yamá kontra-firma. E diferensianan entre un lei formal i un Dekreto Real ta: * Un ley formal tambe mester wordo adopta door di Parlamento. * Un Decreto Real por wordo emiti door di gobierno sin e cooperacion directo di Parlamento. * Un Dekreto Real por wòrdu revisá pa un korte kontra e Konstitushon, miéntras ku un lei formal no por. * Un Dekreto Real, ora e ta kontené un provishon generalmente obligatorio, ta un lei supstansial. Un Dekreto Real (KB) ta un desishon di gobièrnu ku ta wòrdu tumá sin konsentimentu di e Estadonan General. Un distinshon ta wòrdu hasi entre un Orden Atministrativo General (AMvB) i un Dekreto Real regular òf menor. Tin dos tipo di Dekreto Real. E promé ta regardá òrdu atministrativo general i por wòrdu mirá komo un ekstenshon di legislashon. E di dos ta regardá aktonan atministrativo manera nombramentu di alkaldenan, Komisarionan di Rei, i ofisialnan hudisial responsabel pa atministrashon di hustisia.<ref>https://www.eerstekamer.nl/begrip/koninklijk_besluit</ref> Dekreto Real Un Dekreto Real (RD) ta un desishon di gobièrnu tumá sin e konsentimentu di e Estadonan General.<ref>https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vi9xmf878tqq/koninklijk_besluit#:~:text=Een%20koninklijk%20besluit%20(KB)%20is,een%20gewoon%20of%20klein%20KB%20.</ref> Ta hasi un distinshon entre un òrdu atministrativo general (AMvB) i un RD standart òf menor. Un RD standart ta regulá, entre otro, e nombramentu i retiro di funshonarionan (ministernan, Komisarionan di Rei, Konseheronan di Estado, alkaldenan, etc.). Mayoria di e Dekretonan Real ta basá riba un lei formal. Esaki ta konstituí legislashon delegá: e lei ta stipulá ku reglanan por wòrdu elaborá mas aleu. Si esaki no ta e kaso, e ta wòrdu yamá un RD ‘independiente’. E Konseho di Estado ta emití un opinion di konseho riba un RD. Un RD ta wordo publica den Gazette Oficial (Staatsblad). {{Appendix}} -------------------- {{Appendix}} The first hint of gold on Aruba actually dates back to 1725, when rumors about gold being found in dug up treasure chests of the Spanish colonial era prompted the first official exploration for gold on the island, commissioned by the Dutch West India Company. Under the leadership of Mr. Paulus Printz, a three-year search was conducted on Aruba, to no avail. Though they found some specks of gold, it was not enough to motivate a further search, and the assignment was discontinued by Printz himself.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250922.pdf Get to know the history of the gold industry on Aruba], Aruba Today (22 di september 2025)</ref> It wasn’t until 100 years later, in 1824, when a young farmer boy named Willem Rasmijn found a lump of gold while out herding his father’s sheep in the area of Rooi Fluit on the north coast. His father took it to a local merchant who then sold the lump for $70. Unbeknownst to the boy and his father, they quite literally struck gold, and as word got out, a gold fever spread among the locals who started searching for more gold. When the colonial governor in Curacao, Governor Cantz’laar, heard about the news, he sent his adjutant, Capitan van Raders, to start harvesting gold. This was in July 1824. In august of that same year, the governor followed suit to the island, accompanied by high-ranking military officials. When citizens started swarming the area in search for gold, The Netherlands sent more troops to safe guard the gold. Prominent places where gold was found was in Daimari, Wacobana, Arikok, Rooi Fluit, Hadicouradi and later West punt, where gold ore was found. Because of a lack in advanced technology and materials to harvest the gold, the process took a more primitive approach: Clay rocks containing traces of gold were left to dry in the sun. Then, workers would start chipping the clay away on a large canvas to catch the gold particles that were left behind after the wind blew away the dust from the clay. In the harvest period of 1824-1825, there was a total of 71,000 kilos collected through commissioned harvesting. Locals themselves reportedly found about 25 pounds worth of gold in the nearby rivers. The following years after that first big harvest, commission work fell off, and in 1828, the director of the goldmines, Johan Gravenhorst, decided to halt harvesting. Almost 40 years later, the London-based Aruba Island Gold Mining Company Ltd. was granted concession. The firm built their gold mines on Bushiribana, and in the port of Oranjestad a long road that connected the gold mill to the port. The ores themselves came from Sero Plat en Sero Cristal. By this point, workers were still using primitive methods to harvest the ores. For example, when someone had to go into the mines, there were no stairs or lifts; the person had to be brought down in a big bucket, with two or more workers holding the bucket by a thick rope above ground. Aruba Island Gold Mining Company Ltd. reportedly operated until 1899, and right after the Aruba Gold Concession Ltd. was established, coincidentally also based in London. This time, the gold mill in Balashi was built, and more mines were dug up all around the island. The gold ores that were found were transported via track engine, locally called the “trekinchi”. Despite being more equipped for the job, the Aruba Gold Concession Ltd. could not produce any real profit, and so the concession was terminated just eight years later, in 1908. A local firm, the “Aruba Goud Maatschappij” (Aruba Gold Company) took over the concession, along with all the materials and equipment. In the beginning, the company saw good profit, and for a while, the island’s economy depended primarily on the mining and harvesting of gold. But just like its predecessors, the streak of luck for the Aruba Gold Company came to an end when WWI broke out. The main reason why production stopped this time was reportedly because of a lack in dynamite for extracting the ores from the mines, as well as a lack in raw materials like German cyanide for the refining process. By the time the war ended, the equipment that was left at Balashi were too old to use again. After the war, gold production on the Aruba was left to a standstill. According to an issue in Aruba Esso News paper in 1953, Henny Eman wanted to start up digging again, this time using independent miners. He argued that there was proof of more gold to be discovered. Plus, hiring independent miners would boost the island’s employment rate. When it was proven that gold was in fact still present, the executive board on the island promised to fund the project only if the gold dug up proved to be valuable. However, nothing else was reported after this, so it could be concluded that there was no real profitable market on the island anymore. The ruins of the Bushiribana and Balashi Gold Mills are still standing, and open for the public to visit. These structures offer a glance into the past, to a time where Aruba experienced one of its first wave of industrialization. Today, these structures are persevered as historical monuments. Source: 1. “De Kolibrie op de Rots (en meer over the geschiedenis van Aruba)” by Evert Bongers. 2. Aruba Esso News, 1953 issue. ------------ {{multiple image | total_width = 700 | border = infobox | direction = horizontal | header = Arte mural na San Nicolas | header_align = center | caption_align = center | image1 = San Nicolas mural by Chemis.jpeg | height1 = 200 | caption1 = Mural di Chemis | image2 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg | caption2 = Mural crea pa Armando Goedgedrag | image3 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg | caption3 = Mural crea pa Wild Drawing | image4 = San Nicolas Murals 00 21 29 593000.jpeg | caption4 = | image5 = Mural Black White.jpg | caption5 = Mural crea pa Ad Rekkers }} ------ == Stadhuis Aruba Aanvulling == === Historia === E stadhuis a wordo encarga pa dokter Jacobo Eloy Maria Arends, kende a laga traha esaki como preparacion pa su casamento. Arends a studia medicina na Amsterdam y, na su regreso, el a wordo nombra e prome dokter oficial di gobierno di Aruba. Famia Arends a establece nan mes na Aruba for di mitar di siglo 18 y tabata inclui hopi miembronan prominente activo den e mundo empresarial. Ora cu J.E.M. Arends a bira komprometé na 1922, el a enkargá e konstrukshon di e kas.[1] Den sociedad di Aruba, tabata custumber pa un pareha nobo muda pa un cas nobo na momento di casa. Riba e dia di e kasamentu, e esposo tabata spera di presentá su kasá ku un kas kompletamente nobo i muebla.[1] Tradishonalmente, e futuro bruid no tabatin mag di mira e kas i tambe tabata prohibí di drenta su besindario. Despues ku e kas a keda kla, e pareha a bai riba nan luna di miel i e kas a keda kompletamente muebla pa e ruman muhénan di e brùidehòm, di manera ku na nan regreso e por a presentá su bruid ku un kas kompletamente muebla, di akuerdo ku tradishon. === Construccion y estilo === E edificio a wordo diseña den un estilo neoclasico cu influencianan for di e estilo Baroco Suramericano, bao direccion di e arkitecto Arubiano Chibi Wever. Konstrukshon a tuma lugá entre 1922 i 1925.[1] E edifisio a wòrdu konstruí riba un tereno di 1.545 m2. E konstrukshon a wòrdu realisá pa e albañil i karpinté lokal Jan Christiaans, i e ehekushon a wòrdu realisá pa e kontratista i karpinté lokal Nicolaas Picus, ruman di e konosí karpinté Merdado (Dada) Picus.[1] Picus a adaptá e diseño na e deseonan spesífiko di e kliente, kende tabata deseá un residensia ku un práktika i un botika. E kas a wòrdu diseñá ku un interior úniko di plan habrí pasobra e doñonan tabata ke pa e edifisio keda aksesibel sin porta pa aktividatnan sosial. P’esei, no tabatin portanan fiho, solamente portanan plegabel, ku tabata permití uso fleksibel. E kas tabata sirbi komo un residensia, un ofisina di dòkter i un botika, i hopi reunion i fiesta tabata wòrdu organisá einan. E edificio ta un ehempel tipico di un mansion Arubano den un estilo mixto cu hopi caracteristica estilo neo. E ta inspirá pa e kas kunuku tradishonal di kas di stat ku un núkleo i dos galeria, kada un rondoná pa un terasa. --- strui su cas den 1922 tempo cu e y su prometida Maria Monica Lacle a compromete pa casa. Eloy Arends, inspira pa e edificionan luhoso di Caracas, e capital di Venezuela y na Bogota, Colombia, a pidi su arkitecto inclui e influencianan Neo-Baroque Latinoamericano den su diseño.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250910.pdf Conoce e historia tras di Stadhuis Eloy Arends], BDA (10 di september 2025)</ref> Manera tabata e tradicion entre e famianan manera e famia Arends, e homber mester a contrui un cas y completamente amuebla e cas nobo prome cu e muhe por wak e. Pues den 1925, prome cu ----------- == Mario Croes == Pa promer viaha ela sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele. Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr. ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga. Nos a encontra Mario den su cas nobo cu ela caba di traha na Ponton. Presente tabata tambe su esposa Ruth Croes-Arends y su dos yiunan Mario (8 aña) y Janine (10 aña). Riba nos pregunta cu si su yiunan ta hunga pingpong tambe, Mario ta conta cu nan sa hunga ping pong, pero e ta sperando un mesa nobo pa e pone na su cas. E no kier si pa su yiunan cuminsa hunga ping pong mucho liher, como cu e kier pa nan goza di nan hubentud y hunga hopi. ”Mi bida m'a sclavisa na ping pong, mi no a hunga mes, tempo cu mi tabata mucha. Mi kier laga mi yiunan hunga bon hungá y despues ora nan --- en y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsow. NUNKA Amistad: Ki tempo bo a bira campeon di Antiyas? Mario Croes: Nunka mi no tabata campeon di Antillas oficial. Mi tabata gana e weganan interinsular si, pero nunka mi a conquista e titulo di campeon antillano. Tempo cu mi por a gane nan a stop di organisele. Amistad: Bo a yega di hunga hopi vez den exterior, Ta cual tabata e paisnan cu b'a bishita? Mario Croes: Mi a yega di bai hunga na Corsow, Boneiru, Colombia, Venezuela, Barbados, Trinidad, Jamaica, Guyana, Nigeria, Alemania, Atlanta (USA) y Praga (Tsechoslowakije). Na edad di 21 añá m’a bai pa promer vez un campeonato mundial na Praga. E tabata un experiencia masha grandi p’ami pa mi mira hungadornan di caliber asina halto hunga. Pa bo bai un campeonato mundial bo so, no vale la pena. Bo mes- --------- == Lago oil == Na 1935, Lago a habri su Lago Vocational School y a termina dunamento di curso y traing na 1957 ora gobierno a cuminsa su Technisch Scol na Playa. Na 1937, a construi hospital di Lago pa e empleadonan di e compania, cual a costa USD 200 miyon. Tambe e mesun ana a traha 150 cas na Lago Heights pa acomoda empleadonan cu a bin di region Caribe. Na 1939, a agrega 75 cas na Essoville y 67 cas na Lagoville. For di aña 1974, tur pacient di Lago tambe mester a bay San Pedro Hospital. Den e periodo di aña ’60, no solamente a bin modernisacion na Lago, pero tambe el a bira un di e promé refinerianan cu a haña computer pa instalá den e plantanan y movimiento di azeta, cual e empleadonan mes a manehá nan. Lago a sigui reduci su empleadonan, pero e produccion a keda halto y hasta el a competJ cu refinerianan di Esso mes. Lago su meta tabata pa baha e cantidad di empleadonan pero sigui produci e mesun cantidad di azata. E produccion a subi for di 230 mil bari pa 440 mil bari pa dia, esun mas halto na aña 1965. Durante e periodo aki Lago mester a traha varios planta di Hydrogen Sulfide pa baha e azufre den e azeta y e plantanan aki a wordu trahá riba un lagoen gedempel. Aki ta unda Aruba a crece den tamaño. Den e periodo aki tambe Lago a contratá masha hopi contratista pa traha * 19 januari 1965 - Lago a refina su di cuater biyon bari di zeta * 14 di October 1971 - Lago a refiná su di cinco biyon bari di azeta. * 15 di februari 1979, Lago a refiná su di seis biyon bari di azeta. 1971 - Despues di e reduccion di personal na Lago, un total di 2140 tabata empleá pa varios contratista na aña 1971, pues mas cu e trahadornan cu a keda cu Lago. Pa suma: 1596 (di Lago) mas 2140 (contratista) ta 3736 trahadornan den Lago e tempo ey. 1985 - Lago Oil & Transport Co. Ltd. a cera su portanan na Maart 31, 1985 pa motibo cu demanda pa producto a mengua; inversionnan mucho grandi tabata necesario pa instalacionnan y modemisacion y esakinan tabata mas costoso cu tmha un refineria nobo y e ultimo motibo tabata cu Venezuela no kier a sigi duna Lago petroleo na e prijs barata. 1991 - Coastal Refining a tuma over e operacion di Lago y a continua pa extendé door di e compania nobo, El Paso Natural Gas Company. ----- 1971 —A inaugurá Fundacion di Museo Arubano. -------- ==[[Rebelion Grandi]] == Tula tabatin konosementu di e Revolushon di Haiti ku a resultá den libertat pa e katibunan na [[Haiti]]. El a argumentá ku, ya ku [[Hulanda]] oropeo tabata bou di okupashon [[Fransia|franses]] komo un repúblika ruman, e katibunan na Kòrsou tambe mester a haña nan libertat. Un yamada pa formalmente designá e área históriko di Ser’i Neger/Ser’i Kloof komo un sitio di patrimonio protehá i un asina yamá Lugá di Memoria. E área ta importante pa rekuerdo di e lantamentu di katibu di 1795. Dia 25 di ougùstùs 1795, e bataya sangriento di e gran lantamentu di katibu a tuma lugá riba e seru di e eks-plantashon di Fontein. Mas ku 100 katibu a pèrdè nan bida einan den nan lucha pa libertat i dignidat humano. Desde e tempu ei, e seru ta konosí komo Seri’i Neger.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/31558-ser-i-neger-als-place-of-memory Ser'i Neger als 'Place of Memory', AD (13 di ougustus 2025)</ref> ------------------ '''Janice Elizabeth Ho-Kang-You-Arends''' (1958??) ta nieta di un di e 28 fundadornan di e Camara, Max F. Arends (check!!!) y yiu muher di Eloy y Pat Arends. E ta kasá ku Frank Ho-Kang-You, ku kende e tin tres yu. Despues di a atende Maria College y Colegio Arubano ela obtene un bachelor of arts degree na 1978 for di Manhattenville College na Purchase, New York. Despues di esei ela sigui pa sigui ku éksito un master den merkadeo. For di 1984 Janice Arends tabata emplea na Aruba Tourism Authority (ATA) na Miami. Despues di a wòrdu trasladá pa su sede na Aruba ela okupá e posishon di gerente di investigashon i planifikashon i a keda nombrá komo ATA-direktor interino na 1988. E ta konosí i rekonosé pa su aserkamentu pro-aktivo i práktiko pa ku loke ku ela tuma. Janice Ho-Kang-You a drenta e direktiva di e Kámara na yanüari 1992, sirbiendo tres periodo konsekutivo te ku desèmber 2003. Durante su periodo el a monitoriá e sektor di turismo i a investigá i enkabesá e kampaña di konsientisashon di e kapasidat di karga di e Kámara. Na comienso di añanan 90 e tabata instrumental den guia dunadonan di trabou den e proceso di introduccion di AZV, un programa universal di cuido di salud pa tur habitante di Aruba y cu a wordo co-financia door di e dunadonan di trabou. Miéntras ku e tabata e úniko hende muhé entre e nuebe miembronan di direktiva el a wòrdu eligi komo visepresidente na 1994 i tabata e promé hende muhé pa asumí e posishon di presidente di e direktiva na 2001. E tabata aktivo tambe den e direktivanan di Stichting hotelvakschool, Stichting Wit Gele Kruis i e Asosiashon di Spesialistanan Médiko di Aruba. Ilustrashonnan: potrèt di Janice, reunion di direktiva den seshon ku Janice ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Antillenhuis''' (ofisialmente: '''Gabinete di Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes''') tabata sede na [[Den Haag]] di e [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes]] (GevMin) i su personal. For di 1955 pa 2010, e gabinete tabata situá na Badhuisweg.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000041318:mpeg21:a0042|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Antilliaans huis in Den Haag|datum=26 augustus 1955|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> == Historia == Antias Hulandes a apuntá [[Cola Debrot]] komo su representante general na Hulanda entre 1951 i 1955, durante kual periodo el a fungi komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Ku e firmamento di [[Statuut pa Reino Hulandes]] dia 15 di desèmber 1954 e posishon di [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] a keda formalisá, huntu ku e status di Antias Hulandes komo pais den Reino. E edifisio na Badhuisweg 175, situá enfrente di Hotel Wittebrug, a wordu kumprá na 1955 i mueblá komo e ofisina i residensia di e Minister Plenipotenciario. Un ekstenshon a wòrdu agregá na 1959, ora ku e residensia ofisial a wòrdu trasladá pa e edifisio adhunto na Badhuisweg 173.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036786:mpeg21:a0038|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Uitbreiding Antillenhuis in Den Haag|datum=28 juli 1959|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> Despues, e edifisio aki a wòrdu usá tambe komo ofisina. Kantoor en residentie gevmin<ref>ANTILLEN-huis te Den Haag officieel in gebruik genomen Voornaam gezelschap op feestelijke openingsavond. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-03-1956, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404830:mpeg21:p001</ref> Entre 1951 i 1955 [[Cola Debrot]] tabata representante di Antias Hulandes na Hulanda, fungiendo komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Na augustus 1955, [[Wem Lampe]] ta wordo nombra como e promé minister plenipotenciario di Antias Hulandes na Den Haag, unda na januari 1956 el a habri e ''"Antillenhuis"''.<ref name="lampe">{{nl}}{{citeer web|url=https://www.parlement.com/9353000/1/j9vvknrezmh4csi/vg09llzdbiq2 |titel=Mr. W.F.M. (Wem) Lampe|werk=Parlement.com|bezochtdatum=}}</ref> E Gabinete, generalmente tambe referí na dje komo "Antillenhuis", tabata e representashon ofisial di Antia Hulandes, un di e estadonan konstituyente di Reino Hulandes, denter di Hulanda (ku e tempu ei tabata komponé solamente e parti Oropeo di Reino) i e representashon na e institushonnan di Reino establesé na Hulanda. Kas di Antia tambe tabata representá interesnan di Antianonan na Ulanda, meskos ku un konsulado. == Responsabilidatnan == Ofisina di Minister Plenipotensiario ta e aparato atministrativo ku ta sostené e Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes na Den Haag den ehekushon di su tareanan. E servisio aki (enkabesá pa e Direktor), ku a ekspandé den transkurso di añanan segun ku e responsabilidatnan di e Minister Plenipotensiario a oumentá, ta garantisá kontinuidat di eksperensia ora e titularnan di funshon kambia.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kabinet / @: Kabinet van de gevolmachtigde minister], Encyclopedia van Curacao</ref> E presensia di ekspertisio atministrativo ta amplia signifikantemente e posibel opshonnan pa e funshon haltu aki, ku por wòrdu konsiderá tantu un funshon polítiko komo diplomátiko. Nuebe departamentu ta kontribuí, ku nan subtareanan, na ehekushon suave di e tareanan prinsipal di e titular di ofisina, esta: * Asuntunan General i Hurídiko (A.J.Z.), * Informashon i Relashonnan Públiko, * Desaroyo di Kooperashon i Servisio di Personal (O.P.), * Finansa, * Asuntunan Sosial (S.Z.), * Asuntunan Ekonómiko (E.Z.) inkluyendo turismo, * Asuntunan Kultural (C.Z.), * Registrashon i Archivo (R. en A.), i * Asuntunan di Personal i Maneho Interno. E A.J.Z. departamento por wordo considera como e sistema nervioso central di e organisacion pasobra e ta asisti primordialmente e Minister Plenipotenciario den preparacion y ehecucion di asuntonan gubernamental cu ta envolvi Antiyas Hulandes, e tarea central y primordial di e Minister Plenipotenciario. Pa motibunan di efisiensia i funshonamentu pragmátiko a lanta e otro departamentunan a base di si e Minister Plenipotensiario tabata enkargá pa representá interesnan di Antianonan na Ulanda, teniendo kuenta ku e ròl (mutuo) informativo tambe asign’é, i e deseo di promové e “kara” di Antia Hulandes na Oropa. Ofisina di Minister Plenipotensiario ta konosí kolokial komo Kas di Antia. * Supervishon di Antianonan ku ta studia na Hulanda * Sosten sosial pa e sentenáres di trahadónan Antiano na Hulanda * toezicht op de in Nederland studerende Antillianen<ref>Hoetink (1969), Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, pag.316</ref> * sociale begeleiding van de honderden Antilliaanse werknemers in Nederland == Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes == {{wak articulo|Artíkulo prinsipal: [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten]]}} E minister plenipotensiario ta aktua komo representante di Antias Hulandes na Den Haag, sede di gobièrnu di [[Hulanda]]. E ta forma parti di i ta partisipa den [[Konseho di Minister di Reino]], kaminda ta trata asuntunan di Reino ku ta toka Antias Hulandes. E no ta forma parti di Konseho di Minister di Antias Hulandes, debi ku e no ta un 'minister den sentido strikto'. E minister plenipotensiario no ta responsabel na [[Parlamento di Antias Hulandes]], sino ta raporta direktamente na e minister di asuntunan general di Antias Hulandes, kual kartera ta generalmente den man di e [[promé minister]]. Den práktika, Antillenhuis a sirbi komo un brùg entre e gobièrnunan na Willemstad i Den Haag. Hopi biaha e Ministernan Plenipotensiario tabata fungi komo diplomátikonan informal, mediadónan, òf defensornan di interesnan di e komunidat Antiano na Hulanda. Despues di 2010, e funshon aki a keda desentralisá: e Ministernan Plenipotensiario di Kòrsou i Sint Maarten a sigui ku e ròl aki, kada un representando nan mes pais, ku lasonan mas estrecho i direkto ku nan gobièrnunan nashonal. == Fin di Antias Hulandes i transishon == E struktura konstitushonal di Antia Hulandes a terminá na 2010, despues ku e islanan konstituyente di Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius a disidí di separá. Asina a abolí e posishonnan di Minister Plenipotensiario i di Antillenhuis dia 10 di òktober 2010. E ora ei tabata ubiká e Kas di Kòrsou (KGMC) den e edifisio na Badhuisweg, pero el a sali na 2014 i, despues di un lokalidat temporal, a muda pa Prinsengracht den sentro di The Hague na 2015. Meskos ku [[Arubahuis]] na aña 1986, [[Kas di Kòrsou]] i [[St. Maarten House]] a tuma over e responsabilidatnan di eks-Antillenhuis, pero solamento ku enfoke riba nan propio paisnan en bes di e interesnan kolektivo di eks-Antia Hulandes. Antillenhuis a wòrdu inmortalisá na 2010 ku un version miniatura (1:25) den e ciudad miniatura cercano di [[Madurodam]]. Na mes momento ku su desvelo dia 7 di òktober 2010, un kas KLM Delft Blue tambe a wòrdu presentá na Madurodam.<ref>{{Citeer web |url=http://www.denhaagdirect.nl/het-nieuwe-delfts-blauwe-klm-huisje/ |titel=Het Nieuwe Delfts-Blauwe KLM-huisje |auteur=Michael |uitgever=Den Haag Direct |datum=2015-10-08 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://antilliaansdagblad.com/curacao/1974-klm-huisje-antillenhuis |titel=KLM-huisje Antillenhuis |auteur= |uitgever=Antilliaans Dagblad |datum=2015-10-07 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref> == Mira tambe == * [[Arubahuis]] * [[Kas di Kòrsou]] * [[St. Maarten House]] {{Appendix|2= * {{Citeer web| url = http://www.antillenhuis.nl/| titel = Antillenhuis| auteur = | uitgever = Kabinet GevMin| datum = 2010-06-16| bezochtdatum = 2016-10-23| dodeurl = nee| archiefurl = https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/| archiefdatum = 2010-06-16}} Webpagina's van www.antillenhuis.nl, gearchiveerd door [[Wayback Machine]] {{References}} }} [[:Kategoria:Historia di Antias Hulandes]] -- * 1951-1955 Als voorloper van het Antillenhuis trad Cola Debrot vanaf begin jaren 50 op als algemene vertegenwoordiger van de Nederlandse Antillen in Nederland.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> is de naam die gebruikt wordt om de gezamenlijke ministers aan te duiden. Deze naam is in gebruik naast die van ministerraad. Kabinet van de gevolmachtigde minister is het ambtelijke apparaat dat de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen te Den Haag terzijde staat in de uitoefening van zijn taak. Deze dienst (met aan het hoofd de Directeur), die in de loop der jaren is uitgegroeid naar gelang ook de taak van de gevolmachtigde minister in omvang toenam, waarborgt continuïteit in ervaring wanneer de ambtsdragers wisselen. De aanwezigheid van administratieve deskundigheid verruimt in niet geringe mate de mogelijke keuze voor dit hoge ambt dat als een politieke zowel als diplomatieke functie te beschouwen is. Negen afdelingen dragen met hun deeltaken bij tot een soepele uitvoering van de hoofdtaken van de ambtsdrager, t.w. Algemene en Juridische Zaken (A.J.Z.), Voorlichting en Public Relations, Ontwikkelingssamenwerking en Personeelsbemiddeling (O.P.), Financiën, Sociale Zaken (S.Z.), Economische Zaken (E.Z.) waaronder toerisme, Culturele Zaken (C.Z.), Registratie en Archiefzaken (R. en A.) en Personeelszaken en Huishoudelijk Beheer. De afdeling A.J.Z. is te beschouwen als het centrale zenuwstelsel van de organisatie omdat zij de gevolmachtigde minister vooral bijstaat in het voorbereiden en uitvoeren van die rijksaangelegenheden waarbij de Nederlandse Antillen betrokken zijn, de centrale en eerste taak van de gevolmachtigde minister. Uit oogpunt van doelmatigheid en pragmatisch functioneren zijn de andere afdelingen ontstaan naar gelang de gevolmachtigde minister belast werd met belangenbehartiging van Antillianen in Nederland en mede gelet op de voorlichtende taak (over en weer) die hem eveneens is opgelegd en de wenselijkheid van het uitdragen van het ‘gezicht’ van de Nederlandse Antillen in Europa. Het Kabinet van de gevolmachtigde minister staat in de wandeling bekend als het Antillenhuis. --------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba''' (SVGA) ta un fundacion na Aruba cu ta dedicá na enseñansa, guia y cuido pa personanan cu un limitacion intelectual. Dia 9 di december 2024, SVGA a celebra su 60 aniversario. == Historia == SVGA a wordo fundá dia [[9 di desèmber|9 di december]] [[1964]] pa P. Harting, A. de Vries y C. van den Berg-de Freitas. Nan a ripará cu Aruba tabata carece di un scol special, centro di pasadia pa mucha y adulto, un centro pa train pa trabou, y cas di cuido 24/7 pa personanan cu un limitacion intelectual. Un plan inicial a wordo traha y e fundashon a cuminsá busca fondo pa realizá esaki. Den 1973, SVGA a habri su prome centro di pasadia, Bibito Pin. Un scol special ("Scol Dun’un Man") a sigui na 1976. Den 1979, un centro di pasadia pa adultonan a habri na Brasil mainta y atardi den mes edificio di scol Dun’un Man. Desde 1982, SVGA a incorpora un psicologo den su ekipo; den 1985, un sportleider (entrenador deportivo) y den 1986 un trahadó social a uni cu e organisacion. Na 1993, e grupo pedagogico-social a wordo amplia cu un logopedista, y dos aña despues cu un di dos psicólogo. Desde 1985, e asina yamá sistema di "tres fase" a wordo implementá. Esaki a implica cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A, unda tambe a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra, un centro pa train diferente trabou pa adultonan. Un gymzaal (sala di deporte) tambe a wordo construí riba es tereno pa por duna atencion na movecion di e clientenan. == Desaroyo residencial y innovashon == Na 1988, e Cas Sjabururi a wordo realisá, unda adultonan vulnerabel por biba y haya cuido, mientras nan ta bishitá e centronan di pasadia durante dia. Den 2003, SVGA a habri dos apartamento riba es mesun tereno, pa treiná habitantenan pa un bida mas independiente. Na 2008, huntu cu FCCA, SVGA a habri e posibilidad pa persona cu necesidadnan di guia pa biba na e bario di Jaburibari. E trajecto di bida guiá pa adulto eventualmente a wordo transferí den 2019 na e Fundacion Biba Bou Guia. Na 2020, Cas Blenchi a habri den marco di e Sociaal Crisis Plan Aruba. Esaki ta un cas temporario pa mucha y hoben cu, pa motibo social, no por biba momentaneamente na cas cu nan mayornan. Na 2021, huntu cu Stichting Ambiente Feliz, un pasadia pa mucha cu discapacidad multiple a wordo habri na Centro di Cuido na San Nicolas. E porta actual Di e momentu aki, SVGA ta brindando enseñansa, guia y/o cuido na un promedio di 250 clientenan of alumnonan diariamente. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] == SVGA == Dialuna dia 9 di december Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba (SVGA) a celebra 60 aña di existencia. === historia === Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba a wordo lanta dia 9 di december 1964 dor dimeneer P.Harting, meneer A. de Vries y señora C. van den Berg. Nan a ripara cu tabata hopi necesario pa Aruba tin scol special, pasadianan pa mucha y adulto, centro pa train trabao y cas pa cuido 24/7 pa persona cu un discapacidad intelectual. Nan a traha un plan prome y a cuminsa busca fondonan. Na aña1973 a habri pasadia bibito pin. Scol dun’un man a habri na aña1976.Na aña1979 SVGA a habri un pasadia pa adulto na Brasil mainta y atardi den eedificiodiscoldun’unman. Desde aña 1982 tabatin un psi- cologo na SVGA, aña 1985 a cuminsa un sportleider y na aña1986 nos trahado social, cu te actualidad ta den servicio cerca pa nos, a cuminsa na SVGA. E grupo social pedagogico a forma y na aña1993 a amplia cu un logopedista y dos aña despues cu un di dos psicologo. Desde aña1985 e asina yama “di tres fase” a habri. Esey tabata encera cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A y na e mesun tereno a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra cu ta un centro pa train diferente trabao pa adulto. A habri tambe un gymzaal riba e tereno pa por duna atencion na movecion pa e clientenan. Na aña 1988 a realisa Cas Sjabururi unda adultonan vulnerabel por a cuminsa biba y haya cuido necesario mientras den dia ta bishita Pasadia Briyo di Solo o Centro Man na Obra. Na aña 2003 SVGA a habri dos apar- tamento riba e tereno di Cas Sjabururipahabitantenanmas independiente cuminsa train pa biba riba nan mes. Hunto cu FCCA a logra na aña 2008 pa habri e oportunidad pa algun persona bay biba cu guia riba nan mes den e bario di Jaburibari. Naaña2019apasaeguiadie habitantenan over pa Fundacion Biba Bou Guia. Na aña 2020 Cas Blenchi a habri den cuadro di e “Sociaal Crisis Plan Aruba”. Esaki ta duna oportunidad pa brinda un cas pa muchanan y hoben cu temporalmente no por ta cerca nan mayornan. Hunto cu Stichting Ambiente Feliz a habri na aña 2021 un Pasadia pa mucha cu discapacidad mul- tiple na Centro di Cuido na San Nicolas. Na e momento aki nos ta duna enseñansa, guia y/o cuido na mas o menos 250 cliente o alumno diariamente.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf SVGA ta celebra 60 aña di existencia!], Bon Dia Aruba (12 di december 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------- Vieja yo?<br> No...No señor<br> Yo soy un vino y del mehor<br> ¿Que si las canas me asustan?<br> No qué va!<br> Ellas no suman años, <br> derrochan sabiduría y verdad.<br> Ay, no,<br> no me vengan con cuentos,<br> entre más grande el numero,<br> más linda me siento.<br> Esas líneas en mis ojos, no,<br> no son quejas del pasado,<br> son las huellas de las risas<br> y los besos dados.<br> ¿Que si todavía me apasiono?<br> Ay, no me haga reír.<br> En este cuerpo lo que hay es<br> mucho fuego por sentir.<br> Ay, no,<br> no me vengan con cuentos,<br> entre más grande el numero,<br> más linda me siento.<br> Yo sí me orgullezco,<br> de los años que tengo,<br> que con cada buelta al sol<br> más valgo y más aprendo<br> así que guardes tus penas<br> y no me mire con compasión<br> Los años a mí no me pesan<br> me coronan el corazón.<br> Ay, no,<br> no me vengan con cuentos,<br> entre más grande el numero,<br> más linda me siento.<br> Sí ........mas linda! -------------- {{Databox}} '''Yudansa pa desaroyo''', tambe konosí komo '''yudansa di eksterior''' of '''asistensia tékniko''', ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo. E ta distinguí for di '''yudansa humanitario''', ku su meta prinsipal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu. Algun gobièrnu ta inkluí yudansa militar bou di e mesun kategoria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta oponé e práktika aki, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel. ==Tipo di kooperashon== E término “kooperashon di desaroyo”, usá entre otro pa e Organisashon Mundial di Salú (WHO),[1] ta ekspresá e idea ku un partnership internashonal mester eksistí entre e donante i e destinatario, en bes di e situashon tradishonal kaminda e relashon e tabata wòrdu dominá pa e rikesa i konosementu spesialisá di un banda. Mayoria ayudo pa desaroyo ta bini di paisnan industrialisá (kooperashon Nort-Sùit), pero algun pais ménos riku tambe ta kontribuí (kooperashon Sur-Sùit). Yudansa por ta: * bilateral (70%): di un pais pa otro, direktamente * multilateral (30%): for di e pais donante pa organisashonnan internashonal manera Banko Mundial òf instansianan di Nashonnan Uni (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme...), ku ta redistribuí esaki entre paisnan den desaroyo[2] ==Fuentenan di yudansa== Mas o ménos 80-85% di yudansa pa desaroyo ta bini di fuentenan di gobièrnu (yudansa ofisial pa desaroyo). E 15-20% ku ta sobra ta bini di organisashonnan privá (NGO)[3], sin konta e remesanan ku migrantenan individual ta manda pa nan miembronan di famia den paisnan den desaroyo. ==Yudansa ofisial pa desaroyo== Asistencia Oficial pa Desaroyo ta un medida di ayudo di gobierno compila pa e Comision di Asistencia pa Desaroyo (DAC) di OECD desde 1969. E DAC ta consisti di e 22 paisnan donante mas grandi. {{Appendix}} ## Yudansa pa desaroyo **Yudansa pa desaroyo**, tambe konosí komo **yudansa di eksterior** of **asistensia tékniko**, ta un tipo di ayudo ku gobièrnunan i otro organisashon ta duna pa yuda den e desaroyo ekonómiko, sosial i polítiko di paisnan den desaroyo. E ta distinguí for di **yudansa humanitario**, ku su meta principal ta aliviá sufrimentu urgente, mientras ku yudansa pa desaroyo ta dirigi na e **alivio di pobresa i progreso sostenibel riba término largu**. Algun gobièrnunan ta inkluí yudansa militar bou di e mes kateguria, pero hopi organisashon no-gubernamental (NGO) ta **oponé e prátika aki**, argumentando ku ayudo militar no ta kontribuí na desaroyo sostenibel. --- ### Tipo di kooperashon E término **kooperashon di desaroyo**—usá entre otro pa organisashonnan manera e **Organisashon Mundial di Salú (WHO)**—ta reflehá un relashon mas igualitario entre donantenan i paisnan receptor, unda e énfasis ta riba **partner­ship**, i no riba dependencia of dominashon. Kooperashon por tuma diferente forma: * **Bilateral (±70%)**: yudansa di un pais direktamente na otro pais. * **Multilateral (±30%)**: yudansa pasa via organisashonnan internashonal manera e **Banko Mundial**, e **Nashonnan Uni** (UNDP, UNICEF, UNAIDS, World Food Programme, entre otro), ku redistribuí e fondo segun politika global di desaroyo.[^2] --- ### Fuentenan di yudansa Entre **80 te 85%** di tur yudansa pa desaroyo ta bini di **gobièrnunan**, i ta wordu clasificá komo **Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA)**. E otro **15–20%** ta bini di organisashon no-gubernamental (NGO)[^3], sin konta e **remesa** ku migrantenan ta manda pa famia den nan pais di orígen. --- ### Asistencia Ofisial pa Desaroyo (ODA) **ODA** ta e estandard di midí yudansa pa desaroyo, estableci pa e **Komishon pa Ayudo di Desaroyo (DAC)** di e **Organisashon pa Kooperashon Ekonomiko i Desaroyo (OECD)**. E definishon ta enkapsulá e kontribushon ofisial ku ta kontribuí na e bienestar ekonómiko i humano di paisnan den desaroyo. E DAC tin 22 pais miembro ku ta e donantenan prinsipal mundialmente.[^4] --- ### Notanan i referensianan [^1]: WHO. (s.a.). *Development cooperation*. [https://www.who.int](https://www.who.int) [^2]: OECD. (2023). *Multilateral Aid 2023*. [https://www.oecd.org](https://www.oecd.org) [^3]: World Bank. (2022). *NGO Contributions to Global Development*. [https://www.worldbank.org](https://www.worldbank.org) [^4]: OECD DAC. (2022). *Official Development Assistance (ODA)*. [https://www.oecd.org/dac](https://www.oecd.org/dac) ------------------- == Faha di horcan == E Islanan ABC Aruba, Bonaire y Curaçao ta na e rand zuid di e faha di horcan. Nan no ta pafó di e faha di horcan, manera hopi ta considera. Historia ta siña ku mas o ménos un biaha kada 100 aña daño konsiderabel ta wòrdu eksperensiá dor di siklonnan tropikal ku ta pasa riba òf djis sùit di e islanan. Aunke e orkan nivel di eksperensia pa e islanan por wòrdu konsiderá komo hopi chikitu, bon konosí ta e orkan menor kual a pasa net pazuid di Curaçao dia [[23 di september]] [[1877]] causando un daño structural calcula di US$ 2 mion, prinsipalmente pa e sekshon di kosta di Willemstad. Un konvento a wòrdu labá kompletamente (restunan ainda visibel na marea abou), hopi barku a bai pèrdí i por lo ménos 70 persona a hoga. E barometer di mas abou lesamentu na Willemstad a wòrdu opservá pa 15:30 UTC riba 23 di sèptèmber (UTC = ora lokal + kuater ora na Área di Karibe Oriental) ku 995.4 milibar. Un barco nabegando pazuid di Curaçao a reporta un presion mas abao di 988.8 milibar. Riba promedio, un biaha cada cuater aña un ciclon tropical ta sosodé denter di un radio di 150 kilometer, pero mayoria pasando pa nort di e islanan sin causa mal tempo serio. Asta e inmediato efektonan di orkan grandi Hazel, di kua e sentro a pasa mas o ménos 90 kilometer pa nort riba Dia 7 di òktober 1954, ku bientunan máksimo sostené serka di e sentro di 190 km/h, tabata limitá na opservá bientonan maximo di 50 km/h cu rafaga te 90 km/h, y e daño, un estimacion di US$ 350.000,-, a resulta principalmente door di inundacionnan repentino pa motibo di yobida pisa (promedio di 48 ora: Aruba aprox. 250 mm, Bonaire y Curaçao aprox. 125 mm). Saba, St. Eustatius i St. Maarten ta situá denter di e faha di orkan. Kasi tur aña por lo ménos un siklon tropikal ta sosodé denter di un alkanse di 100 miya i riba promedio un biaha kada 4-5 aña orkan kondishonnan ta wòrdu eksperensiá. Referí na Adhunto II - Siklonan tropikal ku ta pasa denter di 100 N.M. di 17.5N, 63.0W te ku 31 di desèmber 2014. E orkannan mas resien ku a kousa daño konsiderabel na e islanan tabata e orkannan Omar (2008), José (1999), Lenny (1999), Georges (1998), Luis (1995), Marilyn (1995), Hugo (1989), Donna (1960) i Dog (1950). Specialmente e daño ocasiona pa horcan Luis tabata extenso. Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC), un instansia di Gobièrnu di Kòrsou ku su ofisina i sentro di pronóstiko di wer na Seru Mahuma ta e outoridat responsabel pa e servisio di atvertensia di orkan. Sinembargo ta responsabilidad di Gobierno di cada pais of isla pa mantene y activa un organisashon di preparashon pa kalamidat. Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC). E sucursal na Aruba a bira Departamento Meteorologico Aruba (DMA) y esun na St. Maarten a haya e nomber di Departamento Meteorologico St. Maarten. MDC lo sigui ta responsabel pa emishon di pronóstikonan di wer rutinario i tambe boletinnan di atvertensia pa Kòrsou i tambe pa Islanan BES (Boneiru, S. Eustatius i Saba). ----------------- == Historia == Imperio Romano por dividí den dos fase prinsipal: * '''Imperio Romano Oksidental''' (27 a.C. – 476 d.C.), ku su kapital na [[Roma]]. * '''Imperio Romano Oriental''' (284 – 1453), ku su kapital na [[Istanbul|Constantinopel]] (ó [[Bizantin]]). E imperio a logra ekspandé su teritorio pa inkluí un gran parti di e mundo konosí durante esaki, ku un sistema di kaminan, lei, i struktura politik ku a influensia Europa i mas allá. Imperio Romano a kontribuí hopi na arkitektura, lei, idioma ([[Latin]]), sistema di gobernashon i relíshon. Na e final di e imperio, [[Cristiandat]] a bira e relíshon ofisial. E imperio a ekspandé pa inkluí gran parti di e mundu konosí e tempu ei, desaroyando sistemanan di kaminda, lei i gobièrnu ku a influensiá Europa i mas leu profundamente. Kultura i Herensia E Imperio Romano a kontribuí signifikantemente na arkitektura, lei, idioma (latin), gobernashon i religion. Den su añanan despues, Kristianismo a bira e religion ofisial. Kaida di e Imperio E Imperio Romano Oksidental a kai na aña 476 di nos era, ora e último emperador, Romulus Augustulus, a ser destituí. E Imperio Romano Oriental (Imperio Bizantino) a sigui te na 1453, ora ku Konstantinopla a wòrdu konkistá pa e Turkonan Otomano. ------------- {{Variante|c}} {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Petrus Albertus Kasteel | imagen = Petrus Albertus Kasteel (1942).jpg | sucesion = Di 50° Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = [[15 di yüli]] [[1942]] | periodo fin = [[1 di yüli]] [[1948]] | monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = [[Gielliam Wouters]] | sucesor = Leonard Antoon Hubert Peters |fecha nacemento= |luga nacemento = |fecha fayecimento= |luga fayecimento = |pareha = Marie Kasteel-Baltussen |religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] |yui = 5 <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = gobernante, diplomátiko |partido = }} '''Petrus Albertus (Piet) Kasteel''' (☆ [[4 di novèmber]] [[1901]] na [[Zwolle]] - † 13 di desèmber [[2003]] na [[Roma]]) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di gobièrnu kolonial hulandés. E tabata gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] (Antia Hulandes) for di 1942 te 1948, ku ta inklui Guera Mundial II i un periodo di transishon polítiko di kolonia pa pais Antia Hulandes. == Bida personal == Piet Kasteel a nase den Zwolle, Hulanda, riba 4 di novèmber 1901. Den su bida personal i profesional, e tabata un katóliko dediká ku un gran pashon pa komunidat i notisia. == Periodista i trahadón den ekshilio == Den su hoben aña, Kasteel a traha komo editor parlementario pa e periódico katóliko De Maasbode i komo periodista pa De Tijd. Den 1923, e a fundá e asociashon De Klare Waarheid. Durante Segunda Gèrr Mundial, e a fugi pa Ingalaterra, kaminda e a traha pa e gobièrnu Hulandés den ekshilio na Londen. == Gobernador di Kòrsou i su dependensianan == Kasteel a ser nombra gobernador di Kòrsou i su dependensianan riba 15 di yüli 1942, na un momentu difísil den historia global. E a sustituí Gielliam Johannes Josephus Wouters i a tene e kargo te 4 di ougùstùs 1948. Durante su mandato, e a enfrenta reto di gobernashon militarisa den tempo di guerra, maneho di internashon di estranhero, i tenshon sosial. Tambe, e a guia proseso di inisiante negoshashon pa mas autonomia polítiko pa e teritorio kolonial. == Karrera diplomátiko == Despues di su periodo den Antia Hulandes, Kasteel a sirbi komo embahador di Hulanda na: Chile (1948–1956) Irlanda (1956–1966) Israel (1966) == Rekonesimentu == Piet Kasteel a resibí varios premio internashonal: Medal of Freedom with Silver Palm (Merka) Ridder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Hulanda) Grootkruis van de Pauselijke Orde van Sint-Gregorius de Grote (Vatikano) Commandeur van het Legioen van Eer (Fransia) == Fayesimentu == Piet Kasteel a fayesé na Roma, Italia, riba 13 di desèmber 2003, na edat di 102 aña. == Referensianan == Wikipedia. Piet Kasteel. Find a Grave. Petrus Albertus Kasteel (1901–2003). YouWho. Diplomats – Petrus Kasteel. Petrus Albertus "Piet" Kasteel (Zwolle, 4 di novèmber 1901 – Roma, 13 di desèmber 2003) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di administrashon kolonyal Hulandés. E tabata gobernador di Kòrsou i su dependensianan for di 1942 te 1948, durante Segunda Gèrr Mundial i un periodu di transishon polítiko den e Antia Hulandes. ------------------ '''Wikipedia na Papiamento: un plataforma di idioma comparti''' '''Wikipedia''' ta un di e proyectonan mas notabel riba e internet: un enciclopedia liber, dirigi pa comunidad y disponibel den diferente idioma. Sinembargo hopi hende no ta realisa cu un version di Wikipedia den un solo idioma por sirbi pa varios variante di e mesun idioma. Por ehempel, e Wikipedia di Ingles ta inclui articulo skirbi tanto den Ingles Britanico como Ingles Mericano. Mescos ta pasa cu e Wikipedia di Hulandes, cu ta skirbi lenguahe Hulandes (papia na Hulanda) como lenguahe Flamenco (papia na Belgica). E modelo bilingual aki ta aplica tambe na Wikipedia di Papiamento, cu ta sirbi e variantenan di Papiamentu y Papiamento. == Indica y respeta e variante di Papiamento/u == Dicon Wikipedia di Papiamento ta un plataforma comparti? E editornan ta encurasha pa indica den cua variante un articulo ta skirbi originalmente, si ta den Papiamento of Papiamentu. Unabes un variante ta scogi pa un articulo, ta wordo considera bon practica pa mantene consistencia y edicion continuo den e mesun variante ey. E uniformidad den lenguahe, en particular e ortografia y vocabulario, ta preserva claridad y evita confusion pa otro lector y editornan. Bo por consulta e documentacion riba Wikipedia di Papiamento pa mas informacion tocante con pa indica e variante di bo escogencia. Mescos cu Wikipedia di Ingles ta acepta tanto "color" como "colour"; pero ta spera consistencia den un mesun articulo. E principio aki ta aplica tambe na e uzo di Papiamento y Papiamentu den nan plataforma comparti. == Cuminsa un otro version di lenguahe riba Wikipedia == Aunke ta practico y comun pa comparti un version di idioma, tambe ta posibel pa propone i desaroya un Wikipedia separa pa un variante specifico di un idioma manera un Wikipedia di Papiamento separa, cu lo ta diferente for di e version comparti cu ta existi awor. Pero, tin cierto criteria cu e Wikimedia Foundation ta exigi pa lansa un edicion nobo di Wikipedia. Esaki ta inclui: * E idioma mester ta reconoci cu un codigo ISO 639. * Mester tin suficiente contribuidonan activo cu ta compromete pa desaroya e version nobo. * E idioma mester tin un localisacion valido den sistema di Wikimedia (traduccion di interface via translatewiki.net). * E comunidad mester demostra actividad continuo den Wikimedia Incubator, e plataforma unda ta test y desaroya edicionnan nobo. Bo por haya e lista completo di rekisito y paso pa propone un edicion nobo di Wikipedia riba Wikimedia Incubator: https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta:Language_committee/Handbook#Requisites == Contribui na un comunidad bilingual == No ta importa si bo ta skirbi den Papiamento of Papiamentu, contribui na Wikipedia di Papiamento/u ta yuda preserva i promove e idioma den tur su forma. Si bo ta respeta cada variante y colabora entre diferente manera di skirbi, e comunidad di Wikipedia ta sigui construi un fuente di informacion valioso y inclusivo pa tur cu ta papia Papiamento/u den islanan ABC y den mundu henter. ------------------ {{Databox}} {{Variante|a}} {{Databox}} {{Multiple image| total_width = 340 | align = center | caption_align= center | image2 = Bolletjes.jpg | caption2 = Bolitanan den stoma di un mula | image1 = Bird smuggler.jpg | caption1 = Mula transportando parhanan | image3 = Anus-patron (1205687).jpg | caption3 = Cartucho di ano pa transporta microfilm ilegal | image4 = Smuggling tunnel in Rafah (2009).jpg | caption4 = Tunnel pa contrabanda na [[Gaza]] (2009) }} {{clear}} {{Appendix}} [[Category:Sociedad]] ----------------- == Shoco == De Arubaanse holenuil a laga den holen op de grond na bieden a topa cu cactusbegroeiing en droog bos. [[Afbeelding:Athene cunicularia arubensis.jpeg|thumb|175px|links|Hol van de shoco nabij Alto Vista]] Als de shoco geen kuil nos finden, graaft ze self een kuil in zachhe grond. Pasobra un groot di e nivelnan di nivelnan di e subsorto aki ainda ta na fin, palabranan di e poblashon ta bini ku e beschrechtde gebied di [[Nationaal park Arikok]] a wòrdu konkluí. E shoco ta un wezen di als bereigd sorteá den genia genétiko. Tera Cora, e zona patras di campo di golf di Tierra del Sol, algun biaha tabata un zona di biodiversidad halto y tambe tabata un di e luga- nan di reproduccion mas im- portante pa Burrowing Owl (Athene cunicularia aruben- sis) localmente yama “Sho- co.”<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241005.pdf Shoconan ta confrontando temponan dificil y mester di fondonan pa proyecto di preservacion], NoticiaCla (5 di october 2024)</ref> {{Appendix}} -------------- {{Variante|c}} {{Infobox persona | variante = a | nomber = Nigel Maduro | ofishi = activista }} '''Nigel Maduro''' ta un activista ambiental y climatico di Aruba.<ref>https://solodipueblo.com/nigel-maduro-tin-anuncio-pa-dia-26-di-september-anuncio-ta-sigui-riba-un-ana-di-protesta-y-caida-di-gobierno/], Solodipueblo (16 di september 2024)</ref> activista defensor di tera, cientifico den sostenibilidad y tambe representante hoben di Aruba National Trust, Nigel Maduro Nigel Maduro ta Caquetío Indígena di Aruba, un aktivista ambiental intersekshonal, un sientífiko di sostenibilidat, i un artista multidisiplinario. Nigel tin eksperensia trahando den e sektor ambiental sin fin di lucro (Greenpeace Aotearoa), e sektor di sostenibilidat korporativo, i asta tabata un planifikadó stratégiko di sostenibilidat pa un kunuku di agro-ekologia. E ta notoriamente conoci pa lanta un movecion socio-ambiental na Aruba dor di wordo deteni pa graffiti “No More Hotels” y “Land Back” tur rond di e isla. Desde e tempu ei el a organisá múltiple protesta disruptivo durante protokòlnan i diskursonan gubernamental. Nigel tin komo meta pa kambio sistemátiko den e industria di hotèl i turismo di Aruba, tur miéntras e ta yuda ku proyektonan di konsulta di desaroyo sostenibel i ta duna sosten i asistensia na movementunan di base.<ref>[https://dezwijger.nl/programma/roots-resilience-caribbean-perspectives-on-climate-change Roots resilience: Caribbean Perspectives on climate change], dezwijger.nl</ref> {{Appendix}} Nigel ta ampliamente rekonosé pa su protestanan di akshon direkto. Un di su actonan mas notabel tabata graffiti “No More Hotels” y “Land Back” riba areanan turistico den henter Aruba—un acto cu a lanta un debate local significativo tocante desaroyo di turismo insostenibel y perdida di tereno. E protesta aki no solamente a konsientisá riba asuntunan ambiental i kultural pero tambe a bira un katalisadó pa kompromiso mas amplio di komunidat a traves di manifestashonnan pasífiko i protestanan di “Beach Party” ku ta kombiná tayernan di sostenibilidat ku presentashonnan públiko kreativo. Master Science den Liderato Estratégiko: Nigel a haña un Master di Science den Liderato Estratégiko. E formashon akademiko aki a duna dje un marco robusto pa enfrenta desafionan kompleho di sostenibilidat, pa kombiná siensia ku aktivismo, i pa impulsa kambio sistémiko den polítika i industria. Trabao Profesional i Karrera Aktivismo Ambiental i di Klima: Akshon Directo i Protesanan: Nigel a gana atenshon largu ku su inisiativa di akshon directo den Aruba. Notablemente, e a hasi grafiti ku slogan “No More Hotels” i “Land Back”, ku a pone enfoke riba e keshonan di desaroyo insostenibel i e perde di tereno pa e Pueblo Indígena. Organisashon di Komunidat: El ta un e figura importante den organisá demostrashonnan pasífikamente i eventonan di komunidat, manera e “Beach Party” protesanan, ku ta combiná e partisipashon públiko ku edukashon ambiental. Esakinan ta yuda pa mustrá e impakto di e desaroyo excesivo i pa uni e komunidat riba prátikanan sostenibel. Siensia di Sostenibilidat i Konsultoria: Nigel a krea su karrera como un siensia di sostenibilidat, spesialisa den kambio di klima, konservashon di biodiversidat, i drechtenan di e Pueblo Indígena. Su trabao a inkluí rolnan tanto den sektornan di organisashon sin ganansa como den sektornan korporativo, kaminda el a kontribuí pa planifikashon estratégico di sostenibilidat, manera pa asisti den praktikannan agro-ekológiko i proyektonan di konservashon ku ta basa riba e komunidat. Representashon Internashonal: Reconosí pa su liderato, Nigel a wordu selekshoná pa e Caribbean Climate Justice Leaders Academy pa representá Aruba na plataforma global manera COP29. Su rol internashonal ta demostrá su influencia i su kompromiso pa duna bocho na e preocupashonnan di su komunidat den diskushonnan global riba klima. Arte Multidisiplinario A mas ku su aktivismo i siensia, Nigel ta ekspresá su perspektivanan a través di su arte. Su trabao creativo ta kompletá su aktivismo, duna un narrashon visual pa e asuntunan ambiental i sosial cu Aruba ta enfrenta. Nigel Maduro, ku su kombina di formación akademiko riguroso, aktivismo “hands-on”, i ekspreshon creativo, ta un forsa dinamiko den e lucha pa sostenibilidat ambiental i drechtenan di e Pueblo Indígena den Aruba i den e región di Caribe. {{Appendix}} ------------ == Cinema na Aruba == (Oranjestad)—During the span of over 100 years, Aruba only saw five '''open air movie theatres'''. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants in the 20th century. The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was located at the Hotel Colombia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to enjoy the popular silent movies of the time. American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their piece of the pie with their Open air Theatre, which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, movies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the American expats, this way making sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land. In the 1950’s and 60’s, Savaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This theater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time. The last and most recent open air theater was constructed in the form of a drive-in theater. A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenagers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the movies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”. This theater closed around 2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigantic screen set up in front of stacked containers. However, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two later. Nowadays you can still see the stacked containers when you drive near the bridge in Balashi.<ref>“De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba” by Evert Bongers. </ref> ------------------------- Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten {{Databox}} '''Matrimonio di mesun sexo''' no ta wordo ehecuta na Aruba, Curaçao, of Sint Maarten, cu ta paisnan constituyente di Reino Hulandes. E islanan tabata obligá despues di vários sentensia di korte pa registrá kualke matrimonio (inkluso matrimonio di mesun sekso) registrá den Reino, pero esaki ta konsiderá prinsipalmente derechonan di residensia, i nan no mester duna matrimonionan di mesun sekso e mesun efekto hurídiko ku sekso opuesto matrimonionan.[1] Matrimonio den e teritorio Oropeo di Hulanda, meskos ku den e munisipionan Karibense di Boneiru, Sint Eustatius i Saba,[2] ta habrí pa kualke dos persona sin importá sekso. Aruba a reconoce sociedadnan registra cu ta brinda casi tur e derechonan y beneficionan di matrimonio desde september 2021. E mesun luna ey, un corte mas abao na Curaçao a dicta cu stroba parehanan di mesun sexo di casa ta viola e disposicionnan di igualdad di Constitucion di Curaçao, pero a laga e desishon di si mester legalisá matrimonio di mesun sekso te na Parlamento di Curaçao.[3] Na december 2022, Corte Conhunto di Husticia di Aruba, Curaçao, Sint Maarten, y di Bonaire, Sint Eustatius y Saba a dicta cu e prohibicion di matrimonio di mesun sexo di Aruba y Curaçao tabata inconstitucional. E òrdu di korte tabata programá pa drenta na vigor dia 7 di mart 2023 si no a apela esaki na Korte Supremo di Hulanda; sinembargo e gobiernonan di tanto Curaçao como Aruba ---------------------------------------- * gabinete di minoria --------------------------------------- '''Hefe di estado''' ta ---------------------------- *gabinete (politica) * izquierdista * pais * eleccion ----------------------- ==Parlamento Oropeo== == Miembro i elekshon == Parlamento Oropeo a wòrdu fundá na 1952; su kompetensianan a wòrdu ampliá varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan pa miembronan di parlamento (MEP); promé ku esei e miembronan tabata bini for di kada estado-miembro di Union Oropeo. E parlamento tin 705 miembro, ku mester oumentá na 720 despues di e elekshonnan oropeo dia [[6 di yüni]] [[2024]]. E ta representa e di dos electorado democratico mas grandi na mundu (despues di Parlamento di India), ku un electorado di 375 mion votadó eligibel na 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html |title=Conservatives Post Gains In European Elections |author1=Brand, Constant |author2=Wielaard, Robert |agency=Associated Press |newspaper=The Washington Post |date=8 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref>{{cite news |author=Ian Traynor |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats |title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right |work=The Guardian |location=UK |date=7 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref name="18 new MEPs take their seats">{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |title=18 new MEPs take their seats |publisher=European Parliament |date=10 January 2012 |access-date=14 February 2012 |archive-date=11 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |url-status=dead }}</ref> Kada un di e 27 estado-miembro di EU tin un kantidat fiho di asiento parlamentario, ku ta dependé di e kantidat di habitante. Esaki ta varia for di 6 asiento pa [[Malta]] te na 96 pa [[Alemania]]. For di 1 di febrüari 2020 [[Hulanda]] tin derecho riba 29 di e 705 asiento i pa e termino 2024-2029 esaki lo oumenta pa 31 asiento. Siudadanonan hulandes di [[Reino Hulandes]], irespekto unda nan ta residensiá, tin derecho di voto pa parlamento oropeo; pa residentenan di [[Karibe Hulandes]] esaki a bai na vigor desde aña 2009. E miembronan di parlamento oropeo ta wòrdu eligí kada sinko aña mediante elekshon general direkto i sekreto. Sinembargo, te ku 2019 e partisipashon a baha na kada turno di votashon, for di 65% na 1979 te cu 50% na 2009, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan. For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di parlamento oropeo. {{Appendix}} [[:Category:Oropa]] [[:Category:Politika]] The Parliament is composed of 705 members (MEPs), due to rise to 720 after the June 2024 European elections. It represents the second-largest democratic electorate in the world (after the Parliament of India), with an electorate of 375 million eligible voters in 2009.[2][3][4] en.wiki:E parlamento ta konstituí pa 720 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union. Parlament Oropeo a wordu funda na 1952; su kompetensianan a wordu amplia varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan general direkto i sekreto ku ta tuma luga kada sinku ana, promé ku esei e miembronan di parlamento tabata bini for di kada pais. E parlamento ta konstituí pa 751 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union. Pasobra e MEPnan ta bin di diferente pais, nan ta papia diferente idioma (24 na 2013) den Parlamento. Nan tin un derecho protehá riba e promé idioma (multilingüismo), i Parlamento mester di hopi intérprete. Diferente di otro gruponan internacional di politico, MEP no ta sinta den grupo di pais, pero nan ta sinta banda di personanan ku ta komparti nan ideanan. E dos gruponan mas grandi ta e "Partido Popular Oropeo-Demokratanan Oropeo" i e "Partido di e Sosialistanan Oropeo". Pero e gruponan aki ta traha huntu pa yega na un akuerdo, p'esei nan no ta bringa pa traha un lei si e otro grupo no ta gusta dje. De parlementsleden organiseren zich in fracties i; op basis van een gemeenschappelijke politieke overtuiging en niet op basis van hun land van herkomst. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties en een aantal 'niet-ingeschreven' leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen. E miembronan di Parlamento Europeo ta wordo eligi cada cinco aña via eleccion general. Sinembargo, te cu 2019 e participacion a baha na cada turno di votacion, for di 65% na 1979 te cu 43% na e eleccionnan di 2009. Durante e último elekshonnan Europeo di mei 2019 e partisipashon tabata di 50%, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan.[1] 2] For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di Parlamento. Sinds 1 februari 2020 telt het parlement 705 zetels, als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels. Dit loopt uiteen van 6 zetels voor Malta tot 96 voor Duitsland. == Reino Hulandes == In de zittingsperiode van 2 juli 2019 tot en met 2024 waren 33 personen afgevaardigden van Nederland in het Europees Parlement. Nederland had aanvankelijk 26 zetels na de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019. === Karibe Hulandes === Dit wetsvoorstel breidt in de Kieswet het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement uit tot alle Nederlanders die op de Nederlandse Antillen en Aruba wonen. Aanleiding voor deze wijziging zijn uitspraken van de Raad van State (200404446/1b en 200404450/1b) en het Europese Hof van Justitie (C-300/04) waarin zij stellen dat er mag geen onderscheid mag zijn tussen Nederlanders buiten Europa die nu Europees kiesrecht hebben en Nederlanders in Aruba en de Antillen die dat nu niet hebben. De regel dat Arubanen en Antillianen alleen kunnen stemmen voor het Europees Parlement als zij ooit tien jaar in Nederland hebben gewoond komt te vervallen. Bij de verkiezingen van 2009 konden kiesgerechtigden in Aruba en de Nederlandse Antillen voor het eerst stemmen voor het Europees Parlement. Het aantal geregistreerde briefstemmers nam daardoor aanzienlijk toe, van 15.936 in 1994 en 14.501 in 1999 naar 39.601 in 2009.[23] De opkomst bedroeg onder de geregistreerde Arubanen en Antillianen 77%, aanzienlijk hoger dan de opkomst van 36,8% onder Nederlanders in Nederland.[24] Men bedenke daarbij echter wel dat het totaal aantal inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen in 2009 rond de 330.000 lag,[25] en dat dus maar een klein percentage de moeite heeft genomen zich te laten registreren als kiesgerechtigde. {{Appendix}} [[:Category:Oropa]] [[:Category:Politika]] ---------------------------- * Muhe * Constitucion * Globalisashon * Progaganda * Cancion ---------------------------- Te bewerken naar Papiaments: * [[Lijst van scholen op Aruba]] * [[Lijst van politieke partijen op Aruba]] * [[Lijst van politieke partijen in de Nederlandse Antillen]] * [[Lijst van ministers van Economische Zaken van Aruba]] * [[Lijst van Curaçaose ministers van Economische Ontwikkeling]] * [[Lijst van ministers van Financiën van Aruba]] * [[Lijst van ministers van Financiën van Sint Maarten]] * [[Lijst van ministers van Justitie van Aruba]] * [[Lijst van Curaçaose ministers van Justitie]] * '''ABBA''' Amateur Baseball Bond Aruba ([[:it:Federazione di baseball di Aruba|it]]) * '''CBF''' Curacao Baseball Federation ([[:it:Federazione di baseball di Curaçao|it]]) ------------------------ == Preparacion Bandera di Aruba== Dia 21 di januari 1976 gobierno insular e tempo ey, a institui un comision di Bandera, cu tabata tin como tarea conseha e Colegio Ehecutivo en cuanto e stipulamento di un bandera Arubano. E comision a consisti di Julio Maduro como presidente, Ronald Donk y Walter van Romondt como miembro y Epi Wever como secretario. Nan tabatin 6 siman pa completa e tarea, caminda un competencia di bandera a wordo anuncia unda comunidad Arubano a activa nan creatividad y yuda crea e bandera. Un total di 693 diseño a wordo presenta. Despues di a presenta su recomendacion na e Conseho Ehecutivo, riba dia 26 di februari 1976 a selecciona 3 diseño caminda Sarah Bollinger asesora pa Whitney Smith, un experto den diseño di bandera, a traha un diseño nobo pa Aruba. E comision a bolbe presenta e recomendacion, mas detaya aki, riba dia 8 di maart 1976, cual recomendacion a ser discuti den e reunion interno di e Conseho Legislativo, teni riba dia 8 di maart 1976; A DICIDI: ----------- == Gabinete Mercelina == Partido PFP den un komunikado di prensa ta konfirmá ku porfin e proseso di formashon a yega den e etapa ku ta trahando e dekretonan pa nombra e 7 ministernan nobo huntu ku e minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. E kandidato pa promé minister enkargá ku Asuntunan General ta [[Luc Mercelina]] (URSM). [[Veronica Webster]] (URSM) ta kandidato pa minister di Salubridat Públiko, Desaroyo Sosial i Labor i [[Grisha Heyliger-Marten]] (DP) ta kandidato pa minister di Turismo, Asuntunan Ekonómiko i Telekomunikashon. [[Marinka Gumbs]] (DP) ta kandidato pa bira minister di Finansa, [[Raeyhon Peterson]] (PFP) ta kandidato pa bira Minister di Bibienda Popular, Planifikashon Urbano i Medio Ambiente, [[Christophe Emmanuel]] (NOW) ta kandidato pa bira minister di Edukashon, Kultura, Hubentut i Deporte i Lyndon Lewis NOW) ku ta kandidato pa bira minister di Hustisia. [[Patrice Gumbs]] (PFP) i [[Gracita Arrindell]] (URSM) ta kandidatonan pa minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. Pa NOW Claudius Buncamper lo drenta parlamento pa remplasá Emmanuel, pa URSM Richinel Brug lo remplasá Mercelina i pa DP Viren Kotai lo remplasá Heyliger-Marten. --------------------- {{Databox}} '''Parlamento di e teritorio Kòrsou''', ofisialmente ''Staten van het gebiedsdeel Curaçao'' i abreviá ''Staten van Curaçao'') tabata entre 1937 i 1949 e órgano representativo di e pueblo i konseho legislativo di e teritorio Kòrsou, konsistiendo di e seis isla [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. E órgano tabata konsistí di 10 miembro elegi i 5 miembro nombrá i tabata e susesor di e [[Konseho Kolonial]] i predesesor di [[Parlamento di Antias Hulandes]]. == Nomber == Ku e revishon di e konstitushon hulandes na 1922, e término 'kolonia' a keda eliminá fo'i konstitushon. No tabata te 23 di aprel 1936 ku keda kla ku e leinan pa adapta e organisashon estatal den e parti karibense di [[Reino Hulandes]]. Asina, e aña ei e nòmber [[Kòrsou i Dependensianan]] a wòrdu remplasá pa Teritorio di Kòrsou i riba 1 di aprel 1937 e Konseho Kolonial a bira e Parlamento di Kòrsou. == Konstelashon == Pa e konstelashon di e parlamento nobo a skohe un modelo kombiná, konsistiendo di 10 miembro elegí i 5 nombrá. 1] E miembronan elegi tabata ser elegí direktamente dor di e votadornan a base di e reglanan elektoral di Kòrsou di 1937. E miembronan nombrá tabata wòrdu nombrá dor di e Gobernador despues di a konsulta ku e Konseho Ehekutivo. Tambe e gobernador tabata nombra e presidente di parlamento. Algun nombramentu a wòrdu konsiderá komo nombramentu korektivo, pasobra e personanan tabata para na banda di e gobernantenan. == Repartishon di asiento == Pa promé biaha tambe a introdusí un repartishon pa isla di e asientonan di e miembronan elegi. Esaki a keda reparti den 6 asiento pa Kòrsou, 2 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i [[Islariba]]. Na 1946, despues di protesta di Aruba esaki a kambia den 5 asiento pa Korsou, 3 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i Islariba. == Elekshon == Bou di e sistema elektoral kombiná aki e tuma lugá tres elekshon: 20 di desember 1937, 17 di november 1941 (elektorado di 3897 persona) i 5 november 1945 (elektorado di 6251 persona).[12][13] E parlamento a wordu konstitui komo lo siguiente: {| class="wikitable" style="text-align:left;" !colspan=1 rowspan=2 style="color: gray"|&nbsp;Miembro !colspan=4 style="color: gray"|&nbsp;Periodo parlamentario 1938-1942 |- ! rowspan="1" style="color: gray"|&nbsp;Repartishon ! style="color: gray"|&nbsp;Nòmber ! style="color: gray"|&nbsp;Partido ! style="color: gray"|&nbsp;Remarke |- | rowspan="10" style="color: gray"| Elegí | rowspan="6" |Curacao | [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Moises da Costa Gomez]]|| rowspan="3" |CKP || |- | Ernesto Cecilio Martijn || |- | Adolphe Desertine || |- | J. Capriles || rowspan="2"|lijst Capriles-Rustige || |- | J. Rustige || |- | Willy Maal ||lijst Jonckheer-<br/ >Suarez-Maal || |- | rowspan="2"| Aruba | Jacobo Arends || rowspan="2"|Katholieke partij Aruba || |- | Jean M. de Cuba || |- | rowspan="1"| Bonaire | John de Jongh || CKP || |- | rowspan="1"| Bovenwinden | W.R. Plantz || || |- | rowspan="5" style="color: gray"| Benoemd | rowspan="5" |Curacao | [[John Sprockel]]* || || benoemd statenvoorzitter |- | Isaac Capriles || || |- | Salomon Alfred Senior || || |- | Carel Nicolaas („Cai") Winkel* || || |- | Ph. Bichon van IJsselmonde* || ||na 1940 remplasa pa F. Vromans. |- |} *) oudlid Koloniale Raad {{Appendix}} [[:Category:Karibe Hulandes]] ---------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox person | name = Anouk Balentina | image = | caption = | term = | monarch = | predecessor = | birth_date = [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] | occupation = hurista, activista y ambientalista | party = }} '''Anouk Balentina''' (☆n. [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] na [[Aruba]]) ta un hurista, activista di derecho humano i ambientalista [[Aruba]]no. == Bida == Anouk Balentina a nase i lanta den bario di [[Parkietenbos]].<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2023/01/30/open-brief-aan-de-koning/ Open brief aan de Koning]. Dossierkoninrijksrelaties.nl (30 di januari 2023)</ref> Desde un edad hoben ela cuminsa sigui di cerca e desaroyonan rond di e dump di Parkietenbos.<ref>http://magazine.xclusivomagazine.com/2002-april-magazine-aruba#!entrevista-anouk-balentina-457</ref> Na 2020 Balentina ta entama un caso sumario pa ordena pa para establecimento y testmento di e incinerator na Parkietenbos inmediatamente.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2022/07/awe1907.pdf Caso incinerator Parkietenbos: ciudadano ta bolbe gana caso contra gobierno], Awemainta (19 di juli 2022)</ref> Balentina hunto cu 80 otro, a protesta contra e concepto di e permiso di molester pa por opera e incinerator na Parkietenbos. Sinembargo gobierno a dicidi di otorga e permiso aki dia 23 di december 2020 ---------------------- https://kennisplatform.wikimedia.nl/artikelen/schrijven/hoe-vertaal-ik-een-artikel-uit-een-andere-taal-met-de-vertaaltool/ https://www.wikimedia.nl/wp-content/uploads/2021/06/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf * Template:Página Prinsipal Actual --> rubrika "Aktual"" riba pagina principal * Template:Página Prinsipal Idioma dicho --> rebrika "Dicho" * Template:Página Prinsipal Articulo destaca ------------- {{Databox}} {{Variante|a}} {{Databox}} '''Dr. Horacio E. Oduber Hospital''' (HOH) ta un [[hospital]] general di tamaño mediano na [[Aruba]]. E ta situa nortwest di e [[kapital|capital]] [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], den e zona di Eagle unda antes tabata lokalisa [[Arend Petroleum Maatschappij]]. E hospital, cu ta hiba e nomber di e medico Arubiano, Horacio Oduber, a cuminsá funciona cu 187 cama fin di aña 1976. El a wordo oficialmente inaugura dia [[5 di mart]] [[1977]] den presencia di Wilhelm de Gaay Fortman, minister di Asuntonan Antiano di [[Hulanda]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010639094:mpeg21:a0065|titel=Gedeputeerde Leo bedankt Nederland en bisdom. Ziekenhuis onder zware politiebewaking geopend|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-03-07|bezochtdatum=2024-02-22}}</ref> Actualmente e hospital ta dispone di 320 cama y tin mas di 1000 persona emplea. E maneho ta den man di fundacion ''Stichting Ziekenverpleging Aruba''.<ref>[https://www.arubahospital.com/about-hoh/board-of-directors/ Board of Directors], Website oficial HOH</ref> HOH ta afilia na ''[[Dutch Caribbean Hospital Alliance]] (DCHA)'', un organisacion cooperativo di hospitalnan den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{nl}}[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/10/oprichting-ziekenhuiscooperatie-dutch-caribbean-hospital-alliance-een-feit Oprichting ziekenhuiscoöperatie “Dutch Caribbean Hospital Alliance” een feit], Rijksoverheid (10 di februari 2021)</ref> == Historia == Horacio Eulogio Oduber (1862-1935) tabata e prome dokter Arubiano y tabatin su consultorio na cas den Wilhelminastraat.<ref name="Ancho">{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|titel=Historische figuren: Horacio Oduber|werk=Historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=1 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230802180232/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|archiefdatum=2023-08-02}}</ref> E dokter tabata wordo paga solamente cu mercancia y tabata haña cuminda pa su cabay. Hopi hende a muri pa motibu di infeccion, virus o malesa desconoci na e momentu ey. Segun un estimacion, na 1910 tabatin mas o ménos 8.000 habitante riba e isla. Mayoria di nan tabata trahadonan di cunucu ku tabatin menos recurso financiero. Como cu no tabatin un hospital na e momentu ey, e dokter tabata trata e pashentnan na su cas.<ref name="Ancho"/> E operacionnan necesario, incluyendo amputacionnan, tabata wordo ehecuta solamente dor di suministra hopi rum pa motibo di falta di anestesia. Na 1920 e "San Pedro de Verona", a keda funda pa soeurnan catolico (Dominicanessen) na 1920. [[File:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-008.jpg|thumb|left|Cas di dokter Horacio Oduber na Wilhelminastraat en frente di e kerki protestant (1907)]] [[File:Voormalig ziekenhuis San Pedro de Verona.jpg|thumb|220x220px|left|Entrada di San Pedro de Verona]]Despues di apertura di e hospital nobo na 1977 a converti San Pedro hospital den un cas di cuido. Desde seramento di hospital di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] na 1985 HOH a keda e unico hospital na Aruba pa un poblacion di alrededor 120.000 habitante.<ref>{{nl}}[http://www.skipr.nl/actueel/id2829-vumc-versterkt-band-met-arubaans-ziekenhuis.html VUmc versterkt band met Arubaans ziekenhuis], 4 di december 2009</ref> Na september 2014 a inicia un proyecto di renovacion y expansion di e hospital, uno di e proyectonan di construccion mas grandi den historia di Aruba. E proyecto ta ensera lantamento di un edificio nobo di seis piso separa di e edificio existente di cinco piso.<ref>[http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/latest-news/2064-renovatie-en-nieuwbouwplannen-van-het-horacio-oduber-hospitaal-hoh Renovatie- en nieuwbouwplannen van het Horacio Oduber Hospitaal (HOH)]</ref> Esaki ta inclui un cas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio existente cu ta mehora privacidad y servicionan pa pashent den un ambiente moderno. Trabounan di e fase final di e proyecto a reanuda fin di 2023 despues cu un disputa entre partidonan a para e construccion na 2022. == Servicionan == Dr. Horacio E. Oduber Hospital ta conta cu 320 cama y mas di 1000 empleado cu ta atende mas di 16.000 pashent pa aña. E tin un plataforma pa helicopter pa ricibi pashent cu ta jega cu helicopter di polis o helicopter militar. E hospital ta dispone di tur specialidad basico y algun super specialidad. E tin un departamento di emergencia (eerste hulp) cu ta trata mas o menos 55.000 pashent pa aña. Tin un centro di trauma nivel III disponibel, como tambe un departamento combina cu ta inclui cuido intensivo/cuido mediano/cuido coronario (curason) cu 12 cama, clinica di hemodialyse, tres departamento di psychiater, cinco sala di operacion, banco di sanger, clinica pa trata dolor, centro di oncologia pa tratamento durante dia (dagbehandeling), cuido di enfermo pa dia (dagverpleging), clinica pa trata herida, policlinica interno y externo, departamento pa parto, post di dokter di cas, departamento di fisioterapia y rehabilitacion, tres departamento pa investigacion di diagnostica, diferente laboratorio, botica di hospital, camber di caterisacion di curason, shete departamento pa cuido di enfermo, departamento di servicio pa maternidad, departamento pa mucha, camber di couveuse y diferente otro servicio facilitario.<ref>[https://www.overheid.aw/informacion-tocante-servicio/cuido-y-salud-sub-topics_47801/item/hospital-dr-horacio-oduber-hoh_41386.html Hospital Dr. Horacio Oduber (HOH)], Gobierno di Aruba website oficial</ref> Fuera di residente i turista local HOH tambe ta ricibi regularmente pashent for di hospital mas chikito den e region, manera for di [[Boneiru|Bonaire]] y Isla Riba. Ora cu no tin cama den cuido intensivo of couveuse ta manda pashent for di [[Kòrsou|Corsou]] pa Aruba. == Galeria == <gallery widths="200" heights="200"> Oduber Hospital 21 30 49 855000.jpeg|Compleho di Horacio Oduber Hospital Oduber Hospital 21 30 42 124000.jpeg|Entrada principal di e hospital Oduber Hospital 21 31 33 124000.jpeg|Fachada di edificio B </gallery> --------------------- Dr. Horacio E. Oduber Hospital (HOH) ta un hospital general di tamaño mediano na Aruba E edificio di hospital ta situa na nordwest di e capital Oranjestad, unda cu antes tabata lokaliza Arend Petroleum Company na Eagle. E hospital aki di 187 cama ta recibi su prome uso na final di anja 1976. Dia 5 di maart 1977, a tuma luga e apertura oficial den presencia di e Ministro Hulandes De Gaay Fortman. Na september di 2014, a cuminsa cu e proyecto di expansion y renovacion di e hospital, uno di e proyecto di construccion mas grandi den historia di Aruba. Esaki ta inclui un kas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio. Esaki ta mehora privacidad y servicionan pa paciente den un ambiente moderno. Fase final di e proyecto aki lo sigui despues cu e problema entre parti a haci cu construccion a wordo para na 2022. Horacio Oduber Hospital ta forma parti di Dutch Caribbean Hospital Alliance (DCHA) hunto cu otro hospitalnan den Caribe cu ta parti di Reino Hulandes. Aliansa y colaboracion ta inclui e laboratorio di pais di Curacao (ADC), streeklab Haarlem, University Medical Center Utrecht (UMCU), Erasmus Medical Center (EMC), Radboud University, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Maastricht University, Xavier University, Thomas Moore na Belgica y hospitalnan partner na Colombia. Por lesa mas tocante e hospital na aña 2023 den e broshura di di 2da edicion yama NOS SEMPER T'EY. ------------------- '''E Konstitushon di Sint Maarten''' (na [[ingles]]: Constitution of Sint Maarten; [[hulandes]]: '''Staatsregeling van Curaçao''') ta e areglo legal konstituyente di pais [[Sint Maarten]], ku ta forma parti di [[Reino Hulandes]]. E ta e ley mas altu di Kòrsou i ta regla kon e pais ta organisá y ta wòrdu goberná. Eiden ta indiká e órganonan di gobernashon, nan tarea- i kompetensianan == Historia == E Regla di Estado di Sint Maarten a keda aprobá unánimamente pa e [[Konseho Insular]] dia 21 di yüli 2010.[1] 1] E Regla di Estado di Sint Maarten a drenta na vigor dia 10 di òktober 2010, despues di e desmantelashon di Antillas Hulandes i e kreashon di e pais independiente Sint Maarten. E Regla di Estado ta subordona legalmente na e Constitucion di Reino Hulandes y e Statuut pa Reino Hulandes. E konstitushon a drenta na vigor dia [[10 di òktober]] [[2010]], ora ku Antias Hulandes a keda desmantelá. == Contenido === E Regla di Estado di Sint Maarten tin e siguiente kapítulonan: Tereno i unidat * Derecho Fundamental * Gobièrnu i e minister mandatario E Estadonan * Konseho Konsultivo, Korte General di Kontroles, Ombudsman i koleganan di konseho permanente * Lejislashon i gobernashon * Hustisia, Ministerio Públiko i Polis Disposishonnan final Finalmente, e reglanan di estado ta kontené un kantidat di artíkulonan adishonal. E contenido di Constitucion ta como lo sigiuente: * Capitulo I - Derecho Fundamental * Capitulo II - Gobierno * Capitulo III - [[Parlamento di Aruba|Parlamento]] * Capitulo IV - Conseho di Consulta, Camara di Control General y colegio permanente di conseho * Capitulo V - Legislacion y Gobernacion * Capitulo VI - Husticia y poder hudicial * Capitulo VII - Disposicion final {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Staatsregeling van Sint Maarten}} {{References}} }} [[:Category:Gobièrnu]] [[:Category:Sint Maarten]] == Mira tambe == * [[Antias Hulandes]] * [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]] ---------------------------- zie encyclopedia NA/CUR '''Raad van State di Reino Hulandes''' (papiamento: Conseho di Estado) ta un di e entidadnan consultativo mas halto den Reino Hulandes. , ancra den C di The '''Council of State''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Raad van State.ogg|Raad van State}}}}) is a [[constitution]]ally established advisory body in the [[Netherlands]] to the [[Cabinet of the Netherlands|government]] and [[States General of the Netherlands|States General]] that officially consists of members of the royal family and Crown-appointed members generally having political, commercial, diplomatic or military experience. It was founded in 1531, making it one of the world's oldest still-functioning state organisations.<ref>{{cite web|url=http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|title=The Council of State|access-date=2013-02-02|archive-date=2013-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115200809/http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|url-status=dead}}</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Raad van State}} {{References}} }} [[:Category:]] --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65395301|titulo=Sababank}} {{References}} }} [[Category:Karibe Hulandes]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Jacob Wit}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Wit, Jacob}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Antias Hulandes]] -------------------- Suggesties Gender Gap Challenge (nl.wiki): Esmee Winkel (11/1)- Philomena Wong - Grace Bareno? - Rina Penso - Deborah Jack (en.wiki) --------------------- '''Aanmaken''': * {{CUW}} : [[Medardo de Marchena]] - [[Manuel Fray]] - [[Joseph Sickman Corsen]] - shon Win Hoyer - Jan Gerard Palm - [[Yandi Paula]] - [[Mongui Maduro]] - [[Gibi Basilio]] - [[Jose Capricorne]] - Plaza hotel curacao (en.wiki) - [[Chin Behilia]] - [[Rene Römer]] - [[Paul Comenencia]] * {{ABW}} : [[Lista di gezaghebber di Aruba]] (nl.wiki) - [[Chiara Petrocchi]] (taekwondo) - [[Kanisha Sluis]] (en.wiki) - Akisha Albert (en.wiki) - * General: [[Etnografia]] - [[Seramika]] - [[Leonel Messi]] (ht.wiki) - [[gobiernu]] - politiko - konstitushon - estado - pais? - [[Madurodam]] * nl.wiki: Nederlands Caribisch Soortenregister (Dutch Caribbean Species Register) - Casearua tremula (Palu di Boneiru of Kenepa spirito) * no.wik: Shete Boka nasjonalpark - * en.wiki: Bandariba '''Verbeteren/aanvullen''': * [[Coca-Cola]] - [[Skandinavia]] - [[Rastafari]] - [[Guera Friu]] - [[Yuana]] - [[Jazz]] - [[One Piece]] - [[Nydia Ecury]] - [[Boven Bolivia]] / Plantage Bolivia (bnn/vara joop) - [[Guillfred Besaril]] (https://24ora.com/geoffrey-wever-gobierno-a-tuma-e-paso-corecto-den-caso-di-guillfred-besaril/) == Curaçao == # December 1, 1796: [[Johann Lauffer]] overthrows Jan Jacob Beaujon as governor.<ref>{{cite book|url=https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/cura%C3%A7ao-in-the-age-of-revolutions-1795-1800 |title=Curaçao in the Age of Revolutions, 1795–1800 |chapter=The Patriot coup d’état in Curaçao, 1796| last1=Fatah-Black |first1=Karwan| publisher=[[KITLV]] |location=Leiden|year=2011|isbn=978-90-6718-380-2|page=123}}</ref> ----------- [[:Category:Musika]] ------------------ * [[:en:Wikipedia:Administrators' reading list]] * https://nl.wikibooks.org/wiki/Handboek_MediaWiki * https://translatewiki.net {{NPOV language}} {{Refimprove}} {{stub}} -------------------------- == Hooiberg == Na 1988 a embeyece '''Hooiberg''' pa convirtie esaki den un atraccion turistico: a renoba e trapi cu ta inclui 4 plataformanan na diferente nivel, por ehempel na 70 m i 110 m di haltura, pa descansa i saca potret, i a instala 50 luga di parkeo.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642486:mpeg21:a0078|titel=Hooiberg wordt toeristenoord|werk=[[Amigoe]]|datm=1987-08-20|bezochtdatum=2022-11-15}}</ref> De regering heeft plannen om de Hooiberg aantrekkelijk te gaan maken en tot toeristenplek te ontwikkelen. Tijdens zyn recente bezoek is minister drs Jan de Koning ermee akkoord gegaan met goedkeuring van een bedrag van 305 duizend florin om dit project te kunnen uitvoeren. De Hooiberg zal een geheel nieuwe trap krijgen met handsteun en een plek om uit te rusten. Beneden komt een parkeerplaats voor ongeveer vijftig auto's, en een platform in de vorm van een klein park met lokalen voor de verkoop van frisdrank, eten en souvenirs. Op de trap op zeventig meter hoogte, komt een terras waar men kan uitrusten en door middel van een telescoop over Aruba kan kijken. Een tweede terras met telescoop volgt op 110 meter hoogte. Er volgen hierna nog twee terrassen voordat men het hoogste punt van de Hooiberg heeft bereikt. Het Hooiberg-project dossier is bijna klaar en verwacht wórdt, dat werkzaamheden aan de trap medio november dit jaar zullen beginnen. Het Hooibergproject is afkomstig van Planafdeling Bouwkunde architecten bureau, van Publieke Werken. Na 2022 a anunsia un proyecto pa renova e facilidadnan existente, embeyece e atraccion i agrega un mirador riba e top di e sero. Na aña 2022 Ministro di Turismo Dangui Oduber a anuncia un projecto pa embeyesamento di Hooiberg.[1] Aruba Tourism Authority (ATA) y Tourism Product Enhancement Fond[sic] (TPEF) lo funda e projecto. E prome fase lo wordo funda pa TPEF y ta incera e renobacion di e trapinan y hutnan riba Hooiberg. ATA lo funda e segundo fase di e project caminda un punto di observacion lo ser construi na e punto mas halto di e sero dunando bishitantenan un bista di 360-grado di Aruba. Artistanan local lo provee un toque artistico cu obra di arte di mosaico. --------------- '''Jay Bryant Haviser''' (21 di november [[1955]] na ... ) ta un arkeologo merikano. NAME: Jay Bryant HAVISER Jr. BIRTHPLACE: Bartow, Florida, U.S.A. BIRTHDATE: November 21, 1955 MARITAL STATUS Re-married Nov. 27, 2008, to Ilene J. Rosalina (Curaçao) CHILDREN 2 children 2 step-children (all born on Curaçao) RESIDENCE: Opal Road #1, Pelican, St. Maarten, Dutch Caribbean. tel.1721-544-4154 / cell 1721-524-1155 OFFICE: SIMARC Archaeological Center, A.T. Illidge Road #117, Madame Estate, St.Maarten, Netherlands Caribbean tel./fax. 1-721-542-0201 E-mail: jhaviser@hotmail.com DUAL NATIONALITY: Netherlands / U.S.A. Awards 1996 Cola Debrot Prize for Science (Curaçao/Netherlands Antilles) 2008 Ridder in de Order van Oranje-Nassau (Knighthood), decoration from Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands 2008 Lifetime Environmental Achievement Award (St. Maarten) IslandVision Fd 2009 Culture Time Person of the Year Award for 2008 (St. Maarten), PJD2 Radio 2013 Paul Harris Fellow Award, Rotary International, Mid-Isle Chapter St. Maarten ------------------ '''Madurodam''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[Miniatuurpark|miniatuurstad]] in [[Den Haag]] op een [[Schaal (verhouding)|schaal]] van 1 op 25,<ref>De Erasmus- en van Brienenoordbruggen zijn gebouwd op de grotere schaal van 1:12. Op 1:25 zou men er niet overheen kunnen lopen.</ref> geopend op [[2 juli]] [[1952]] aan het George Maduroplein. Dit toeristische [[attractiepark]] trekt jaarlijks circa 600.000 betalende bezoekers.<ref>Op [https://web.archive.org/web/20160312195102/http://nieuws.nl/algemeen/20130108/meer-bezoekers-voor-madurodam/ nieuws.nl] meldt het park zelf 739.000 over 2013, een stijging van 36% ten opzichte van 2011. Omgerekend zouden er dat laatste jaar dus rond de 550.000 geweest moeten zijn. De organisatie spreekt min of meer standaard van 1 miljoen per jaar, een cijfer dat door ''[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3486389/2013/08/03/1-miljoen-bezoekers-trok-Madurodam-het-afgelopen-jaar.dhtml Trouw]'' wordt gemeld over 2013. Er bestaan geen andere cijfers dan die door het park zelf verstrekt worden.</ref> Het park beslaat een totaaloppervlak van 62.630 m². De gebouwde stad zelf meet 17.630 m². De miniatuurstad heeft veelal als inspiratie gediend voor de bouw van diverse attractieparken wereldwijd zoals [[Legoland Billund]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|titel=nieuws|bezochtdatum=2020-10-24|werk=www.miniland.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201027034227/http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|archiefdatum=2020-10-27|dodeurl=nee}}</ref> en het [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland Park in Anaheim]].<ref>{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Nichols, Chris, 1971-|medeauteurs=Nichols, Charlene (Archivist),|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref> Het is genoemd naar [[George Maduro]], een [[Curaçao (hoofdbetekenis)|Curaçao]]se student die zich tijdens [[Duitse aanval op Nederland in 1940|de meidagen van 1940]] als [[cavalerie]][[officier]] onderscheidde in [[Duitse aanval op Nederland in 1940#De slag om de residentie|de slag om de residentie]], en in februari 1945 in concentratiekamp [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]] overleed; zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon.<ref>[https://www.madurodam.nl/nl/organisatie/geschiedenis/ ''Wie was George Maduro?''], madurodam.nl</ref> ---------- == Aloe == Aloe na Aruba, Bonaire y Sentebibu na Corsou y Boneiru. === Islanan ABC === Sintebibu heeft dikke, vlezige bladeren, sappig en veel slijn bevattend. Aloe werd op Aruba en Bonaire aangeplant in verband met betekenis in de farmaceutische industrie. <ref>Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, H. Hoetink (1969)</ref>Aloe werd in 1836 door gezaghebber Baron van Rader op Curacao als gouvernementscultuur geintroduceerd. De plant is uitgesproken kalkminnend. De jonge uitlopers (siboys, semina) worden in de droge tijd uitgezet. Na 2-3 jaar kan men de dikke bladeren afsnijden en laten staan in lekbakken plaatsen waarna het sap in koperen ketels wordt ingedampt en verhard tot aloehars. De hars uit Aruba en Bonaire werd voornamelijk naar de Verenigde Staten uitgevoerd. De aloeplant wordt al sinds midden 1800 op Aruba verbouwd. Het klimaat en de droge grond lenen zich bij uitstek voor de aloeteelt. De plant doet het hier heel goed: de Arubaanse aloe heeft een aloenegehalte van 22 %, terwijl het gehalte van de aloe in de rest van de wereld ten hoogste 15% bevat.<ref name="Aloe">[http://www.historiadiaruba.aw/index.php@f13option=com_content&task=view&id=46&Itemid=32 Aloe/Mon Plaisir], Historia di Aruba</ref> De grootste bloei van de aloe-cultuur maakte Aruba door onder gezaghebber Jan Helenus Ferguson (1866-1871). De weg door de aloevelden vanuit de stad werd dan ook naar hem genoemd. In de 19e eeuw werd ook een aloeplantage aangelegd in Socotoro; Socotoro is vermoedelijk vernoemd naar het eiland Sokotra of Socotora, destijds een Brits eiland in de Indische Oceaan voor de kust van Yemen. Dat eiland ligt op dezelfde lengtegraad als Aruba en daar wordt ook aloe verbouwd. De legende wil dat Alexander de Grote op aanraden van Aristoteles dit eiland veroverde voor de aloe die hij gebruikte om de wonden van zijn soldaten te genezen. Op de aloeplantage Mon Plaisir van de Fransman Louis Bazin verrees begin 1900 een voor die tijd moderne stoomkookinrichting. Aruba was in de 19e eeuw de grootste leverancier van aloehars, die voornamelijk werd gebruikt voor de productie van laxerende middelen. De aloehars werd naar het buitenland geexporteerd, voor het merendeel naar New York, maar ook naar Hamburg en naar Londen. De hars uit de Antillen (destijds `Curacaose` genoemd) was een van de beste ter wereld en duurder dan de andere soorten op de markt. Het aandeel van Aruba in de `Curacaose` export was ruim 90%. In de economie van de tijd voor de komst van de olie-industrie betekende de aloe een redelijke bron van inkomsten, vooral voor de kleine cunucero. In tijden van werkeloosheid (de droge tijd) was de aloteelt een goede bron van bestaan. Begin 1900 werd het eerste wetenschappelijk onderzoek op de aloeplant verricht. Daarbij werd de genezende werking van aloe op verbranding door zonnestraling en andere brandwonden onomstotelijk bevestigd. Door de komst van de olie-industrie veranderde er veel op de arbeidsmarkt op Aruba en raakte de aloeteelt wat op de achtergrond. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd de aloecultuur weer hervat. In 1949 richtte Casey Eman de eerste aloefabriek van Aruba op, onder de naam Aruba Aloe Products Company. Destijds werden de aloesappen plaatselijk bewerkt tot aloene en verscheept naar de Verenigde Staten. De productie van Arubaanse aloe bedroeg in 1951 ongeveer 15.000 pond oftewel 30% van de totale wereldopbrengst. Na het indampen van het harssap in open koperen potten van ca. 200 liter was het aloe-product klaar voor export voor vooral de geneeskundige en cosmetische industrie in USA en Europa. Aloe-industrie op Aruba was toentertijd een vuil en zwaar lichamelijk werk met een schraal loon voor haar seizoen-arbeiders. Aruba werd een van de grootste aloeproducenten van de wereld wegens de goede kwaliteit aloe.<ref name="Aloe"/> Conoci na Aruba tabata e plantage di aloe di Mon Plaisir y Sividivi. aloë-cultuur, die op Bonaire en Aruba veel voorkomt, maar waarvan op het eiland Curacao maar twee aanplantingen op eenigszins ruime schaal bestaan). Rond 1850 werden er enkele aloe plantages op Aruba gesticht die tot 1868 door het gouvernement geexploiteerd werden. Hierna kwam de aloeteelt in particuliere handen. ==== Uzo ==== Ta come of bebe e blanco di aloe pa problema di artritis, diabetes, tosamento y ulcera na stoma. Tambe por hunta e blanco riba curpa y cuero pa kita dolor of trata un herida of kemadura. Tambe sa laba cabey cune. Algun gota di e zeta geel of juice di aloe mescla cu awa ta bon pa un purgashi di e curpa. Pa problema di cuero, manera carpata, of di digestion di animalnan domestico tambe ta uza e likido di aloe.<ref>Remedinan di tera, Grupo di Noord, 2010</ref> Bij het beschilderen van buitenmuren worden gesneden aleobladeren in de waterverf gedaan. {{Appendix}} -------------------- '''Francesco Corallo''' (nasé [[19 di sèptèmber]] [[1960]] na Catania, [[Italia]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), tambe konosí komo ''King of the Slots''<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref>, ta un empresario i doño di kasino italiano-hulandes.<ref name=":3" /> Corallo a nase na Catania, Sisilia, i a biba riba e isla karibense di Sint Maarten for di tempu ku e tabatin dieshete aña.<ref name=":5" /> E ta mas konosí pa su empresanan den e industria di wega di plaka i su enbolbimentu den vários kontroversia legal. {{Appendix}} ---- '''Francesco Corallo''' ([[Catania (stad)|Catania]], [[Italië]], [[1960]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), ookwel bekend als “King of the Slots”,<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref> is een [[Italië|Italiaans]]-[[Nederland|Nederlands]]<ref name=":3" /> [[zakenman]] en [[Casino (gokken)|casino]]-eigenaar op het [[Caribische eilanden|Caribische eiland]] [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]].<ref name=":5" /> == Levensloop == Corallo bezit diverse casino's, waaronder drie in Sint-Maarten<ref>{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |titel=Corallo will rebuild Starz Casino in Cupecoy |datum=2018-01-19 |bezochtdatum=2019-12-19 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> en daarnaast ook in Santo Domingo en [[Panama (land)|Panama]]. Voorheen bezat hij ook een gokgelegenheid in [[Curaçao]], maar daar verloor hij zijn licentie nadat zijn naam boven kwam drijven in de praktijken rondom [[Gerrit Schotte]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |titel=English/Italian :The Biography Of Francesco Corallo “The Godfather” Of The Caribbean Part 1 |achternaam=Galli |voornaam=Eva |datum=2016-12-14 |bezochtdatum=2018-10-14 |werk=St Maarten News |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728165936/https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |archiefdatum=2020-07-28 |dodeurl=ja}}</ref> Het onderzoek hiernaar kwam aan het rollen na een verzoek om referenties door Schotte aan de Italiaanse regering voor de aanstelling van Corallo in een hoge positie bij een financiële instelling op de Antillen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |titel=Schotte behind bars 18 months |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=6 december 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald Newspaper St. Maarten |uitgever= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204743/https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Toen Corallo in 2011 gearresteerd werd door de Italiaanse financiële politie (''Guardia di Financa''), beriep hij zich op [[diplomatieke immuniteit]] omdat hij een diplomaat van Dominica zou zijn. Hij bezat namelijk een Dominicaans diplomatiek paspoort dat hij illegaal gekocht had, juist om aan arrestatie in Italië te voorkomen.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/cc-francesco-corallo-bought-his-diplomatic-passport/ |titel=Francesco Corallo bought his diplomatic passport |datum=2017-01-03 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Curaçao Chronicle |taal=en |via=Knipselkrant}}</ref> De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken ging niet mee in zijn claim: hij verklaarde dat diplomatieke immuniteit in het gastland (hier: Italië) niet van toepassing is voor iemand die betrokken is in belangrijke economische activiteiten.<ref>{{Citeer web |url=https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |titel=Inside Dominica IV: Government or enemy of people? |datum=2011-11-18 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dominica news online most popular |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Eind 2016 werd Corallo op [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]] gearresteerd op [[verdenking]] van [[belastingontduiking]], [[Witwassen|witwasserij]], [[Verduistering (misdrijf)|verduistering]] en lidmaatschap van een internationale [[Georganiseerde misdaad|criminele organisatie]]. In afwachting van uitzetting werd hij maandenlang in een [[Philipsburg|Philipsburgse]] [[politiebureau]] in verzekerde bewaring gesteld.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |titel=Corallo wins case at Human Rights Court |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=9 oktober 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204746/https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] bepaalde later dat de omstandigheden rond de bewaring van Corallo in St.-Maarten inhumaan waren, maar oordeelde ook dat de bewaring zelf niet onrechtmatig leek.<ref name=":2" /> In augustus 2017 werd Corallo na een juridische strijd door Sint-Maarten uitgeleverd aan Italië.<ref>{{Citeer web |url=https://online.flipbuilder.com/toms/occx/files/basic-html/page37.html |titel=Ayera tardi Francesco Corallo a keda extradita pa Italia |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=2017-08-17 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Awemainta |uitgever= |taal=pap |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl= |via=Online Flipbuilder}}</ref><ref name=":3">{{Citeer web |url=http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/legal-documents/judgments/137-judgements/8062-fransesco-corallo-may-be-extradited |titel=Francesco Corallo may be extradited |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=20 juni 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dutch Caribbean Legal Portal |uitgever= |taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.soualigapost.com/en/news/16220/justice/francesco-corallo-was-extradited-italy |titel=Francesco Corallo (Catania, Italy, 1960) was extradited today to Italy |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=16 augustus 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Souliga Post |uitgever= |taal=en |archiefurl= |archiefdatum=}}</ref> Eenmaal aangekomen in Italië werd hij vrijgelaten<ref name=":4">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son#:~:text=allegedly%20tried%20to%20extort%20his%20son,-Islands%2004%20May&text=PHILIPSBURG%2D%2DGaetano%20Corallo%2C%20father,Italy%20where%20he%20presently%20resides. |titel=Corallo Sr. allegedly tried to extort his son |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=11 mei 2024 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180613053454/http://curacaochronicle.com/judicial/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son/ |archiefdatum=2018-06-13}}</ref> en een klein jaar later, in juli 2018, keerde hij weer terug naar Sint-Maarten.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/businessman-corallo-returns-to-st-maarten#:~:text=Maarten,-Islands%2026%20July&text=PHILIPSBURG%2D%2DAtlantis%20Group%20owner,in%20Italy%20and%20can%20travel. |titel=Businessman Corallo returns to St. Maarten |datum=2018-07-26 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=the Daily Herald |taal=en}}</ref> In 2016 werd door de aanklager in Rome aan zijn collega's in St.-Maarten gevraagd drie boten van Corallo [[Inbeslagname|in beslag te nemen]] en te verkopen met als doel 215,4 miljoen euro aan onrechtmatige winsten van de zakenman terug te vorderen. Na een juridische strijd waarin Corallo tegen de verkoop van zijn boten streed, gaf een Philisburgse rechtbank in 2019 definitief haar fiat voor de verkoop.<ref name=":5">{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |titel=Court allows prosecutor to sell Corallo’s boats |datum=2019-02-13 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204747/https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> == Persoonlijk == Francesco Corallo heeft een vertroebelde relatie met zijn vader, [[Gaetane Corallo]]. Het is echter onbekend wat voor rol de vader speelt in zijn zoons leven: in 2010 werd door de rechtbank van Rome gesteld dat hun relatie verbroken is en er geen zakelijk verband tussen de twee bestaat. Later werd door de civiele rechtbank van Rome een bevel uitgevaardigd waarin het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken opgedragen werd elke verwijzing van Corallo en zijn broer met hun vader te verwijderen van de website.<ref name=":1" /> In 2016 beschuldigde de vader Francesco weer van geldvervreemding, een voorval dat zo'n dertig jaar eerder plaatsgevonden zou hebben.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/dh-corallo-sr-sticks-to-claim-on-son-expected-his-arrest/ |titel=Corallo Sr. sticks to claim on son, expected his arrest |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=15 december 2016 |bezochtdatum= |werk=Daily Herald |uitgever= |taal=en |dodeurl= |via=Knipselkrant |dodelink=}}</ref> Hier is echter nooit bewijs voor gevonden en Corallo overwoog meerdere [[Smaad|smaadzaken]] tegen zijn vader aan te spannen.<ref name=":4" /> == Referenties == {{References}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =63318783|titulo=Gilbert Wawoe}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Wawoe, Gilbert}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Korsou]] dpvx6xfbwx3afmltl1x42n9ufow5zj5 0 11386 207404 207397 2026-10-22T12:21:38Z Caribiana 8320 infobox agrega 207404 wikitext text/x-wiki {{infobox luga den pais | variante= c | nomber_nativo = | tipo = Kapital di Nueva Caledonia | pais = | funda = 1854 | zoom = 9 }} '''Nouméa''' ta [[kapital]] i siudat mas grandi di e teritorio [[fransia|franses]] di [[Nueva Caledonia]]. E ta situá riba un peninsula den e parti sur di e isla prinsipal di Grande Terre. E tin un [[poblashon]] di 99.926 habitante (2014)<ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000030172010&dateTexte=&categorieLien=id Décret n° 2015-98 du 28 janvier 2015 authentifiant les résultats du recensement de la population effectué en Nouvelle-Calédonie en 2014], 1 i febrüari 2015</ref> ku ta konsistí prinsipalmente di [[Oropa|oropeo]], [[Polinesia|polinesio]], [[Indonesia|indones]] i [[vietnam]]ita. E área metropolitano, e ''agglomeration du Grand Nouméa'' ku e komunidatnan Le Mont-Dore, Dumbéa i Païta, ta konta ku 179.509 habitante. E ta un di e siudatnan den e region pasífiko ku ta krese mas lihé. Na momento di su fundashon na 1854, e siudat tabata yama Port-de-France. E kambio di nòmber pa Nouméa ta datá for di 1866. <gallery mode="nolines" widths="220" class="center"> Armoiries Nouméa fr.png|Eskudo di Nouméa Aero-stanley01.jpg|Le Stanley </gallery> {{Appendix}} [[Category:Fransia]] [[Category:Siudadnan]] t97m4x1o9ox86a31r7ztq0la23agadu 2 12921 207400 207399 2026-10-22T12:02:16Z Caribiana 8320 207400 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad avansa, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia di Merca despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Na Merca ta haci distincion entre diferente tipo di facilidad: *''Forward Operating Location'' (FOL): un sitio cu ta sostene operacionnan avansa y cu por wordo uza pa operacionnan repeti, pero cu un presencia permanente limita di personal. *''Cooperative Security Location'' (CSL): un sito pa cooperacion den seguridad, generalmente sin un presencia permanente di personal militar Mericano. *''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB): instalacionnan cu ta contene un presensia militar mas grandi y cu por tin un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé == Luga di facilidad == Merka tin fasilidatnan di FOL na varios sitio den diferente kontinente, entre otro na: Singapura, Honduras, [[Kòrsou]], Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Tunisia i [[Djibouti]]. === Kòrsou i Aruba === Gobierno Hulandes tin pensa di prolonga e acuerdo cu Merca pa loke ta trata uzo di aeropuertonan na Curaçao y Aruba pa vuelonan contranarcotico di Merca cu cinco aña, esta te dia 2 di november 2031.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un ekstenshon di sinku aña siguiente a traves di un interkambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen arpztc47xxyk90cagszttiel6u0hhqy 207401 207400 2026-10-22T12:04:11Z Caribiana 8320 207401 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad avansa, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia di Merca despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Na Merca ta haci distincion entre diferente tipo di facilidad: *''Forward Operating Location'' (FOL): un sitio cu ta sostene operacionnan avansa y cu por wordo uza pa operacionnan repeti, pero cu un presencia permanente limita di personal. *''Cooperative Security Location'' (CSL): un sitio pa cooperacion den seguridad, generalmente sin un presencia permanente di personal militar Mericano. *''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB): un sitio cu instalacionnan cu ta encera presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Luga di facilidad == Merka tin fasilidatnan di FOL na varios sitio den diferente kontinente, entre otro na: Singapura, Honduras, [[Kòrsou]], Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Tunisia i [[Djibouti]]. === Kòrsou i Aruba === Gobierno Hulandes tin pensa di prolonga e acuerdo cu Merca pa loke ta trata uzo di aeropuertonan na Curaçao y Aruba pa vuelonan contranarcotico di Merca cu cinco aña, esta te dia 2 di november 2031.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un ekstenshon di sinku aña siguiente a traves di un interkambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 3b1mxh1ffaqd8kagwkz2f9wr2a0v9qb 207402 207401 2026-10-22T12:10:36Z Caribiana 8320 207402 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad avansa, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia di Merca despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidad avansa manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta sitionan cu instalacionnan cu ta encera presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Sitio == Merka tin facilidadnan di FOL na varios sitio den diferente kontinente, entre otro na: Singapura, Honduras, [[Kòrsou]], Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Tunisia i [[Djibouti]]. === Kòrsou i Aruba === Gobierno Hulandes tin pensa di prolonga e acuerdo cu Merca pa loke ta trata uzo di aeropuertonan na Curaçao y Aruba pa vuelonan contranarcotico di Merca cu cinco aña, esta te dia 2 di november 2031.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un ekstenshon di sinku aña siguiente a traves di un interkambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 05v97bglblchz45mj6scvp4s5c7ozui 207405 207402 2026-10-22T12:53:04Z Caribiana 8320 207405 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta sitionan cu instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[continente]], entre otro na: [[Singapura]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunisia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Gobierno Hulandes tin pensa di prolonga e acuerdo cu Merca pa loke ta trata uzo di aeropuertonan na Curaçao y Aruba pa vuelonan contranarcotico di Merca cu cinco aña, esta te dia 2 di november 2031.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref Na Corsou y Aruba, Mercae ta utilisá fasilidadnan den e aeropuertonan di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra e trafico ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un ekstenshon di sinku aña siguiente a traves di un interkambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 18iwt6s1ono4ibv3mtcod58zfvu4p8n 207406 207405 2026-10-22T13:18:19Z Caribiana 8320 207406 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta sitionan cu instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunisia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan den e aeropuertonan di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado firma dia 2 di maart 2000 pa combati tráfiko di droga ilegal den region di Karibe, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL-verdrag). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigila y monitorea áreanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E tratado ta forma parti di e cooperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un ekstenshon di sinku aña siguiente a traves di un interkambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen e1os8ht39otki626i9gco1eusmvotbm 207407 207406 2026-10-22T13:32:03Z Caribiana 8320 207407 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta sitionan cu instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunisia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan den e aeropuertonan di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sinembargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] === Tratado === E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado firma dia 2 di maart 2000 pa combati tráfiko di droga ilegal den region di Karibe, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL-verdrag). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigila y monitorea áreanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E tratado ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta contene mecanismonan pa informá e autoridadnan hulandes tocante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011, 2016 y 2021.[[7]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura ta inclui notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].[[4]] --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 7hkjoufm8jqaa14e5atbns5koyn8c49 207408 207407 2026-10-22T13:32:42Z Caribiana 8320 207408 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta sitionan cu instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunisia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan den e aeropuertonan di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sinembargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado firma dia 2 di maart 2000 pa combati tráfiko di droga ilegal den region di Karibe, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL-verdrag). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigila y monitorea áreanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E tratado ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta contene mecanismonan pa informá e autoridadnan hulandes tocante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011, 2016 y 2021.[[7]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura ta inclui notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].[[4]] --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen l2fnj7igojot55b2man2uvorp7dmjf6 207409 207408 2026-10-22T13:41:48Z Caribiana 8320 /* Corsou y Aruba */ 207409 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta sitionan cu instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunisia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan den e aeropuertonan di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Segun e Gabinete Pisas III, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado firma dia 2 di maart 2000 pa combati tráfiko di droga ilegal den region di Karibe, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL-verdrag). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigila y monitorea áreanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E tratado ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta contene mecanismonan pa informá e autoridadnan hulandes tocante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011, 2016 y 2021.[[7]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura ta inclui notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen ay9hrfh55quayk5a7nrn88zrg9iy0y0 207412 207409 2026-10-22T13:44:45Z Caribiana 8320 207412 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta sitionan cu instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunisia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan den e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Segun e Gabinete Pisas III, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilansia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado firma dia 2 di maart 2000 pa combati tráfiko di droga ilegal den region di Karibe, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL-verdrag). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigila y monitorea áreanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E tratado ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta contene mecanismonan pa informá e autoridadnan hulandes tocante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011, 2016 y 2021.[[7]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura ta inclui notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen l3lklq53tnrev2sxwu2esyc3zg2danl 207432 207412 2026-10-22T15:46:44Z Caribiana 8320 207432 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta sitionan cu instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan den e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Segun e Gabinete Pisas III, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilansia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado firma dia 2 di maart 2000 pa combati tráfiko di droga ilegal den region di Karibe, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL-verdrag). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigila y monitorea áreanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E tratado ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta contene mecanismonan pa informá e autoridadnan hulandes tocante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011, 2016 y 2021.[[7]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura ta inclui notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen llh9lxeuicbiehvqgj9ih3rxpdb0zj3 207433 207432 2026-10-22T15:49:02Z Caribiana 8320 207433 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta sitionan cu instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Segun e Gabinete Pisas III, Hulanda y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilansia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado firma dia 2 di maart 2000 pa combati tráfiko di droga ilegal den region di Karibe, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL-verdrag). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigila y monitorea áreanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E tratado ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta contene mecanismonan pa informá e autoridadnan hulandes tocante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011, 2016 y 2021.[[7]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura ta inclui notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 7c23s27y940mgtaauhp1b7sjps8kpax 207435 207433 2026-10-22T16:04:07Z Caribiana 8320 207435 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Segun e Gabinete Pisas III, Hulanda y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado firma dia 2 di maart 2000, conoci como e Tratado di Forward Operating Locations (''FOL-verdrag''). E tratado ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes i Merka pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]][[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun caso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidat di prolongashon. Despues di e termino inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 cada biaha pa cinco ana mas.[[7]] Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado ku Merca pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura pa esaki ta inclui notificacion di e instansianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 0b4grwuoghv2f6c7lcyrcm6fzqewpxc 207436 207435 2026-10-22T16:09:54Z Caribiana 8320 207436 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Reino y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado firma dia 2 di maart 2000, conoci como e Tratado di Forward Operating Locations (''FOL-verdrag''). E tratado ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]][[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intersepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidat di prolongacion. Despues di e termino inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.[[7]] Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado cu Merca pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura pa esaki ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen crc6ukcfd7xdqn997mg8xonynr5dfq6 207440 207436 2026-10-22T17:13:46Z Caribiana 8320 /* Tratado di FOL */ 207440 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Reino y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]][[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intersepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e termino inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/>[[7]] Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado cu Merca pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura pa esaki ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 2uxrwnvt99j7x6jtvaeulwyhqyr109c 207441 207440 2026-10-22T17:15:02Z Caribiana 8320 207441 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] i [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Reino y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]][[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intersepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.[[6]]<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref>[[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e termino inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/>[[7]] Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado cu Merca pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura pa esaki ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen im227evmikdqctd3s0aom4rlzkuhgp5 207442 207441 2026-10-22T17:16:15Z Caribiana 8320 207442 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> Reino y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]][[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intersepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.[[6]]<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref>[[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e termino inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/>[[7]] Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado cu Merca pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura pa esaki ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen ngckx39bu8ktusvs9km0a9jiyn0u0qt 207443 207442 2026-10-22T17:17:57Z Caribiana 8320 /* Ubicacion */ 207443 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]][[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intersepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.[[6]]<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref>[[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e termino inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/>[[7]] Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado cu Merca pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura pa esaki ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen cfca6y6kqhvdmaa3one3gviqwhpftai 207445 207443 2026-10-22T17:20:46Z Caribiana 8320 207445 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]][[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intersepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.[[6]]<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref>[[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e termino inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/>[[7]] Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado cu Merca pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura pa esaki ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen pnfwxu2sn2bhkvtbxnrpv1o00ak4mm4 207446 207445 2026-10-22T17:21:29Z Caribiana 8320 207446 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]]. === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]][[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intersepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.[[6]]<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref>[[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e termino inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/>[[7]] Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado cu Merca pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura pa esaki ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen b8id6bfnijxgyyg21mw1613vlvlgx0s 207447 207446 2026-10-22T17:24:34Z Caribiana 8320 207447 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nvcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]][[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intersepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.[[6]]<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref>[[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e termino inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/>[[7]] Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado cu Merca pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura pa esaki ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen tp6p3zkl00vp8km9k9uett21tgv7j4u 207448 207447 2026-10-22T17:25:57Z Caribiana 8320 207448 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), of '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios sitio den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nvcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]]<ref name="coleccion"/>[[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intersepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.[[6]]<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref>[[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e termino inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/>[[7]] Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado cu Merca pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di novèmber 2031. E procedura pa esaki ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen nzwmm7q4h59yfanktvsw8uh5coz3z7t 207452 207448 2026-10-22T17:40:00Z Caribiana 8320 207452 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nvcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]]<ref name="coleccion"/>[[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.[[6]]<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref>[[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref>[[4]] {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen p41d4w6uqenz4opkt24o0lksbvkl76f 207453 207452 2026-10-22T17:43:43Z Caribiana 8320 207453 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nvcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]]<ref name="coleccion"/>[[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen byfvjjrvcuf2ch9eab418z2s6db5wli 207454 207453 2026-10-22T17:44:37Z Caribiana 8320 207454 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nvcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/>[5] Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]]<ref name="coleccion"/>[[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 50sds22gedfmqta8y25a8tkk7q4mgej 207455 207454 2026-10-22T17:45:48Z Caribiana 8320 207455 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]]<ref name="coleccion"/>[[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen cwumzo0je92t56g9er1xo9ggtl9b0q0 207459 207455 2026-10-22T17:50:33Z Caribiana 8320 207459 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> Na mei 1999 a lanta e FOL na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]]<ref name="coleccion"/>[[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen iy23fug4v877t624w7a75pc24m3ul8p 207460 207459 2026-10-22T17:55:29Z Caribiana 8320 /* Ubicacion */ 207460 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> Na 1999 a lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]]<ref name="coleccion"/>[[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un término di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen i0mp5cp2o1nw8ufo0yn4h4habl8cg4i 207461 207460 2026-10-22T17:57:16Z Caribiana 8320 207461 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> Na 1999 a lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.[[5]]<ref name="coleccion"/>[[6]] E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen e13g1u86ahkwsktx5ndtn0mm5mme7vl 207463 207461 2026-10-22T17:57:42Z Caribiana 8320 /* Tratado di FOL */ 207463 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> Na 1999 a lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den algun caso den cooperacion cu Marina Real Hulandes.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen jin1777nphqgemfp8xqt0zfnlkle78p 207465 207463 2026-10-22T18:01:19Z Caribiana 8320 207465 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> Na 1999 a lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen qkri45ocyyvbm526dmbmylublo46ysq 207467 207465 2026-10-22T18:11:56Z Caribiana 8320 207467 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira nesesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar na Panama na 1999.<ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen fgs4wq7x5oa76x6tas1aq6v0e5hlfs2 207468 207467 2026-10-22T18:12:54Z Caribiana 8320 207468 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira necesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar di Panama na 1999.<ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen a74uh1xiurl2kjp1k2jl93iys5p8cyg 207469 207468 2026-10-22T18:22:21Z Caribiana 8320 207469 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira necesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar di Panama na 1999.<ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Separa di e actividadnan di FOL, Merca a start na 2025 operacionnan militar den Laman Caribe contra narcoterorista.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen e155gqu22a1qzkfcerp8fyvf6kzfhf0 207470 207469 2026-10-22T18:25:17Z Caribiana 8320 207470 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} [File:USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg|thumb|Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011).]] '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira necesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar di Panama na 1999.<ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Separa di e actividadnan di FOL, Merca a start na 2025 operacionnan militar den Laman Caribe contra narcoterorista.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen rrs2g2h3vlqa79rciudnj702vo9tjpc 207471 207470 2026-10-22T18:25:29Z Caribiana 8320 207471 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} [[File:USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg|thumb|Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011).]] '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira necesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar di Panama na 1999.<ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Separa di e actividadnan di FOL, Merca a start na 2025 operacionnan militar den Laman Caribe contra narcoterorista.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen fcavt14vjqgakktb783kzfxmltf79ib 207472 207471 2026-10-22T18:28:20Z Caribiana 8320 207472 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira necesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar di Panama na 1999.<ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Separa di e actividadnan di FOL, Merca a start na 2025 operacionnan militar den Laman Caribe contra narcoterorista.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen jwrgvtij51zmnbvnmra9aa60tykqagu 207473 207472 2026-10-22T18:35:33Z Caribiana 8320 /* Corsou y Aruba */ 207473 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira necesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref><ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Separa di e actividadnan di FOL, Merca a start na 2025 operacionnan militar den Laman Caribe contra narcoterorista.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 2d6yo2usj642nk6z5viknjw7ngzo4ez 207474 207473 2026-10-22T18:39:39Z Caribiana 8320 /* Ubicacion */ 207474 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira necesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref><ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Na 2019, e facilidad di FOL na Corsou tabata den pleno uzo, mientras Aruba tabata den discusion cu Merca pa loke ta trata un reduccion di tamaño di e sitio di FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, pa asina facilita e expansion comercial di e aeropuerto. Separa di e actividadnan di FOL, Merca a start na 2025 operacionnan militar den Laman Caribe contra narcoterorista.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen is13nd42h3lbjve8v8w45fshgi9mda3 207475 207474 2026-10-22T18:41:28Z Caribiana 8320 207475 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira necesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref><ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Na 2019, e facilidad di FOL na Corsou tabata den pleno uzo, mientras Aruba tabata den discusion cu Merca pa loke ta trata un reduccion di tamaño di e sitio di FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, pa asina facilita e expansion comercial di e aeropuerto.<ref>[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2019], [[Eerste Kamer]] Staten-Generaal</ref> Separa di e actividadnan di FOL, Merca a start na 2025 operacionnan militar den Laman Caribe contra narcoterorista.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 5sq72osy7qvbkvtdttuz93z1mygvez2 207476 207475 2026-10-22T18:43:53Z Caribiana 8320 207476 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira necesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref><ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Na 2019, e facilidad di FOL na Corsou tabata den pleno uzo, mientras Aruba tabata den discusion cu Merca pa loke ta trata un reduccion di tamaño di e sitio di FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, pa asina facilita e expansion comercial di e aeropuerto.<ref>[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> Separa di e actividadnan di FOL, Merca a start na 2025 operacionnan militar den Laman Caribe contra narcoterorista.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzake de Forward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="bekendmaking"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen lm3z4rezrzdinu0py3n2nyzj775kpju 207477 207476 2026-10-22T18:48:18Z Caribiana 8320 207477 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL), na Corsou tambe conoci como '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di avance, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E sitionan aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca tambe conoce otro tipo di facilidadnan di avance manera ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), cu ta instalacionnan cu ta encera un presencia militar mas grandi y un nivel mas halto di proteccion y infrastructura. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira necesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref><ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Na 2019, e facilidad di FOL na Corsou tabata den pleno uzo, mientras Aruba tabata den discusion cu Merca pa loke ta trata un reduccion di tamaño di e sitio di FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, pa asina facilita e expansion comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> Separa di e actividadnan di FOL, Merca a start na 2025 operacionnan militar den Laman Caribe contra narcoterorista.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="Evaluatie"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen rk83f00up358fyjzxwnblzno22y3yz0 207478 207477 2026-10-22T18:56:21Z Caribiana 8320 207478 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Na Corsou y Aruba, Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contranarcotico.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> [[Reino Hulandes]] y Merca ta comparti un interes mutuo den combatimento di criminalidad transfronteriso y organisa den Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira necesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref><ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Na 2019, e facilidad di FOL na Corsou tabata den pleno uzo, mientras Aruba tabata den discusion cu Merca pa loke ta trata un reduccion di tamaño di e sitio di FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, pa asina facilita e expansion comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> Separa di e actividadnan di FOL, Merca a start na 2025 operacionnan militar den Laman Caribe contra narcoterorista.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="Evaluatie"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen k5zr9hrb0mx404dcnpyglz3p3xigqtg 207479 207478 2026-10-22T18:59:41Z Caribiana 8320 207479 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E dos FOL a bira necesario ora cu Merca a wordo forsa pa retira su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref><ref>[https://nu.cw/2021/09/01/fol-basis-wil-goede-relatie-met-curacao/ FOL-basis wil goede relatie met Curacao], nu.cw (1 di september 2021)</ref> E mesun aña a cuminsa lanta e FOL na Aruba y na 2002 na Corsou. Tanto e FOL na Aruba como esun na Corsou ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan staciona eynan ta ehecuta vuelonan di vigilancia exclusivamente sin arma denter di un area limita, y e informacion obtene ta wordo comparti cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Na 2019, e facilidad di FOL na Corsou tabata den pleno uzo, mientras Aruba tabata den discusion cu Merca pa loke ta trata un reduccion di tamaño di e sitio di FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, pa asina facilita e expansion comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> Separa di e actividadnan di FOL, Merca a start na 2025 operacionnan militar den Laman Caribe contra narcoterorista.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="Evaluatie"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 65xz5quza07eulo5ao2fa0adzzhov5j 207480 207479 2026-10-22T19:16:04Z Caribiana 8320 207480 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E operacionnan ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). E avionnan establece na e dos FOL ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan militar Mericano den Laman Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra trafico di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="Evaluatie"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen d5ylqjsf3kvhbn1bdub9zzhmx4meil8 207481 207480 2026-10-22T19:18:49Z Caribiana 8320 207481 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E operacionnan ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). E avionnan establece na e dos FOL ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Laman Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E acuerdonan entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado ''FOL-verdrag'', firma dia 2 di maart 2000 y cu ta forma parti di e cooperacion entre Reino Hulandes y Merca pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transportacion di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cai bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, den hopi caso den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021 pa cinco aña mas cada bes.<ref name="Evaluatie"/> Na 2026, gobierno di Reino tin intencion di prolonga e tratado pa un periodo adicional di cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura pa cana ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 53w39v331nmkczgpty2qg5sjthoky98 207482 207481 2026-10-22T19:28:40Z Caribiana 8320 /* Tratado di FOL */ 207482 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E operacionnan ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). E avionnan establece na e dos FOL ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Laman Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado, ''FOL-verdrag'', pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe. E tratado a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña.<ref name="Evaluatie"/><ref name="Koninkrijk"> Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen bmk22xn84j6dxuoxxjozuf0fdtiz9b2 207483 207482 2026-10-22T19:31:32Z Caribiana 8320 207483 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E operacionnan ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). E avionnan establece na e dos FOL ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Laman Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado, ''FOL-verdrag'', pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe. E tratado a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña. Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031.<ref name="Evaluatie"/><ref name="Koninkrijk"/> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen ekc2zee4gr54lcg082a45ecb47h4ohd 207484 207483 2026-10-22T19:33:49Z Caribiana 8320 207484 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E operacionnan ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). E avionnan establece na e dos FOL ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Laman Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado, ''FOL-verdrag'', pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe. E tratado a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña. Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031.<ref name="Evaluatie"/>ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen k1ux6ntlbni2gb926exf9yimsopl67r 207485 207484 2026-10-22T19:35:10Z Caribiana 8320 207485 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E operacionnan ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). E avionnan establece na e dos FOL ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref>[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Laman Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado, ''FOL-verdrag'', pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe. E tratado a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña. Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031.<ref name="Evaluatie"/><ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 41ib4sol4ov9i685qd2wb91q6g9ke58 207486 207485 2026-10-22T19:38:42Z Caribiana 8320 /* Corsou y Aruba */ 207486 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis">[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E operacionnan ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). E avionnan establece na e dos FOL ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis"/> Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Laman Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado, ''FOL-verdrag'', pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe. E tratado a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref>[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña. Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031.<ref name="Evaluatie"/><ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen skatb2y8i4juvm7cw6r6p05tx2ifpzk 207487 207486 2026-10-22T19:40:43Z Caribiana 8320 207487 wikitext text/x-wiki [[Lago Oil & Transport Company]]__NOINDEX__ Pending: [[Atake riba Aruba (1942)]] - [[SS Pedernales]] - [[Playa Pariba]] - [[Kampamentu di internamentu]] - [[Kampamentu di Internashon na Karibe Hulandes]] ------------- {{Databox}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional na [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref name="FOL">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis">[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E operacionnan ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). E avionnan establece na e dos FOL ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis"/> Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Laman Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado, ''FOL-verdrag'', pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe. E tratado a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref name="FOL"/><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña. Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031.<ref name="Evaluatie"/><ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031. E procedura ta inclui notificacion di e instancianan parlamentario relevante, incluyendo [[Tweede Kamer]] y e parlamentonan di [[Parlamento di Aruba|Aruba]] y [[Parlamento di Kòrsou|Corsou]].<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> --------------- Den e rapport, gobierno Hulandes ta enfatisa cu e autorisacion ta conta exclusivamente pa vuelonan no arma. Esaki ta marca e di cuater biaha cu e tratado a wordo prolonga. Segun e Gabinete, Hulanda i Merka ta kompartí un interes mutuo den kombatimentu di kriminalidat transfronteriso i organisá den Karibe.<ref name="Nu"/> Minister di Relacionnan Exterior Tom Berendsen anteriormente a declara cu Hulanda no ta impone condicionnan adicional riba Merca. E ta considera Merca como e partner primario pa Hulanda y e islanan Caribense den e lucha contra criminalidad transfronterizo.<ref name="Nu"/> Promé Minister di Kòrsou, Gilmar Pisas, a ekspresá su sosten anteriormente pa sigui ku e koperashon. E ta mira presencia di Merca como importante pa siguridad di Curaçao y pa combati contrabanda di droga. E presensia di Merka na Hato tambe ta bou di kòntròl pasobra e aeropuerto a wòrdu usá pa otro propósitonan cu no ta operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu"/> Despues di e temblornan na Venezuela, Curaçao a wordo uza como un staging point pa un operacion di ayudo humanitario Mericano cu ta envolvi avionnan militar. Segun e consul Mericano, esaki a tuma luga cu cooperacion di Hulanda y Curaçao.<ref name="Nu"/> Sinembargo, e tratado di FOL ta conta exclusivamente pa operacionnan contranarcotico.<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> Gobièrnu hulandes tin intenshon di ekstendé e Tratado di FOL (Forward Operating Location) pronto—esaki lo ta e di kuater ekstenshon di e akuerdo. Camara di Representantenan di Hulanda, como tambe e parlamentonan di Aruba, Curaçao, y Sint Maarten, a wordo poni na altura di e decision aki.<ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> E tratado aki ta permiti Merca realisa vuelonan cu e proposito di vigilancia, monitoreo, y e deteccion di envio di droga, operando for di e “forward operating location” na e aeropuertonan civil na Aruba y Curaçao. E outorisashon aki ta konta eksklusivamente pa buelonan sin arma.<ref name="Koninkrijk"/> Reino Hulandes y Merca tin mas di 30 aña ta colaborando riba esfuersonan contra narcotica. Pa loke ta trata e uso di Cooperative Security Location (CSL) na aeropuerto na Curaçao, Reino y Merca a establece palabracionnan formal via un tratado na aña 2000.<ref name="Koninkrijk"/> Na mei 1999 a lanta e FOL (Forward Operating Location) na Aruba. Tanto e FOL na Aruba como esun na Curaçao ta cay, en parti, bao di autoridad di Comandante di Forzanan di Marina den Caribe (CZMCARIB). E avionnan stashoná einan ta kondusí buelonan di vigilansia eksklusivamente sin arma denter di un área limitá, i e informashon optené ta wòrdu kompartí ku e paisnan partner. Dia 2 di maart 2000 a firma un acuerdo di largo plaso pa loke ta trata e FOL.<ref>[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref> Den liña ku akuerdonan di tratado, Merka ta tene e Komandante di Forsanan Naval den Karibe (CZMCARIB) informá tokante buelonan kondusí for di e Lugánan di Operashon Dilanti (FOLs). Esaki ta inkluí informashon riba e kantidat di buelo, e tipo di buelo, detayenan di buelo operashonal—manera durashon di buelo i e área di patruya—i e tipo di avion usá.<ref name="bekendmaking">[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/blg-950437.pdf Evaluatie van de Uitvoering van het Verdrag inzkae de Foward operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2018 - 30 september 2019], officielebekendmakingen.nl</ref> Bou di e Tratado entre Reino Hulandes i Merka tokante koperashon riba tereno di operashonnan aéreo kontra-narkótiko (e Tratado FOL, 2000), avionnan di Merka ta utilisá un “forward operating location” na e aeropuertonan di Curaçao (Hato) i Aruba (Reina Beatrix). E tratado ta outorisá buelonan pa e propósitonan di vigilansia, monitoreo i detekshon di envio di droga. E buelonan aki ta wòrdu kondusí sin arma.<ref name="bekendmaking"/> Despues di e vensementu di e término inisial di dies aña, e Tratado di FOL a wòrdu prolongá dos biaha pa periodonan di sinku aña, entrante 2 di novèmber 2011, i 2 di novèmber 2016, respektivamente. Pasonan inisial a wòrdu tumá awor pa implementá un extension di cinco aña siguiente a traves di un intercambio di nota.<ref name="bekendmaking"/> Reino ta benefisiá di e operashonnan di rekonosementu aéreo aki di Merka, ku ta permití detekshon i intersepshon di envionan di droga, e último aki hopi bia ta sosodé den koperashon ku Marina Real di Hulanda.<ref name="bekendmaking"/> Combatimento di e problema di traficacion di droga den region di Karibe ta un asuntu di importansia mundial. Esaki ta wòrdu rekonosé tambe denter di e konteksto Oropeo, kaminda e prinsipio di responsabilidat kompartí ta wòrdu endosá, un prinsipio ku Reino ta pone den práktika aktivamente. E instalashon di FOL na Kòrsou ta wòrdu utilisá na su kapasidat kompletu. Actualmente, no tin plannan concreto pa sigui desaroya e facilidad na Aruba.<ref name="bekendmaking"/> {{Appendix}} '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. E tipo di fasilidat aki a bira parti di e estrategia di e [[Pentágono]] despues di e revishon di postura militar global di 2004, ku tabata dirigí, entre otro, na mehor preparashon pa atendé menasanan regional na Afrika i [[Latino Amérika]].[[1]][[2]] Den e terminologia militar Merikano, ta hasi distinkshon entre diferente tipo di fasilidat: ''Forward Operating Location'' (FOL): un fasilidat ku ta sostené operashonnan adelantá i ku por wòrdu usá pa operashonnan repetí, pero ku un presensia permanente limitá di personal. ''Cooperative Security Location'' (CSL): un lokalidat pa koperashon den seguridat, generalmente sin un presensia permanente di personal militar Merikano. ''Forward Operating Base'' (FOB) i ''Main Operating Base'' (MOB): instalashonnan ku ta kontené un presensia militar mas grandi i ku por tin un nivel mas haltu di protekshon i infrastruktura. Lokalidat di e fasilidatnan E Estadonan Uni tin òf a utilisá fasilidatnan di apoyo pa operashonnan aéreo na diferente lugá rondó di mundu. Entre e lokalidatnan ku a wòrdu asosiá ku e tipo di operashon aki tin Singapur, Honduras, Kòrsou, Aruba, Reino Uni, Bulgaria, Túnez i Djibouti. Kòrsou i Aruba Na Kòrsou i Aruba, e Estadonan Uni ta utilisá fasilidatnan den e aeropuertonan di Hato i Reina Beatrix pa sostené vuelonan di vigilansia i operashonnan kontra e tráfiko ilegal di droga. E akuerdonan entre Reino Hulandes i Merka pa e operashonnan aki ta basa riba un tratado firma na 2000, konosí komo e Tratado di Forward Operating Locations (FOL). E tratado ta outorisá vuelonan pa vigilá i monitoreá área relevante, detektá transportashon di droga i kolektá informashon. E vuelonan ku ta kai bou di e tratado mester wòrdu ehekutá sin arma.[[3]][[4]] E fasilidat na Aruba ta situá na Aeropuerto Internacional Reina Beatrix, miéntras ku esun na Kòrsou ta na Aeropuerto Internacional Hato. E instalashon na Aruba a kuminsá wòrdu desaroyá na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] E tratado ta kontené mekanismonan pa informá e autoridatnan hulandes tokante e vuelonan. E informashon ta inkluí e kantidat i tipo di buelo, durashon, área di patruya i tipo di avion usá. E koperashon ta permití tambe interkambio di informashon ku paisnan partner. E operashonnan por kontribuí na detekshon i intersepshon di transportashon di droga, den algun kaso den koperashon ku Marina Real Hulandes.[[6]][[7]] E tratado original tabatin un término di dies aña, ku posibilidat di prolongashon. Despues di e término inisial, e akuerdo a wòrdu prolongá varios biaha, inkluyendo ekstenshonnan ku a kuminsá na 2011 i 2016.[[7]] E uso di e fasilidatnan a keda un tema di debate polítiko, spesialmente en relashon ku e alcance di e koperashon militar Merikano den Karibe. Gobièrnu hulandes a enfatizá ku e outorisashon ku ta resulta di e Tratado FOL ta limitá na vuelonan sin arma pa kombatí tráfiko di droga. E tratado no ta duna, por su mes, outorisashon pa otro tipo di operashon militar Merikano.[[4]] Na Kòrsou, e fasilidat di Hato ta wòrdu referí tambe komo un ''Cooperative Security Location'' (CSL). E término CSL ta reflehá e modelo di koperashon ku no ta rekerí un presensia permanente grandi di personal militar Merikano. Sin embargo, e uso di e dos términonan ta dependé di e konteksto i di e fuente, i no ta nesesariamente sinónimo den tur situashon.[[4]][[6]] Den otro okashon, Kòrsou a sirbi komo punto di salida pa un operashon Merikano di ayudo humanitario ku avionnan militar, despues di temblornan na Venezuela. Segun declarashonnan di e konsul Merikano, e operashon a tuma lugá ku koperashon di Hulanda i Kòrsou. E operashon humanitario aki ta distinto di e operashonnan kontra droga ku ta kai bou di e Tratado FOL.[[4]] Na 2026, gobièrnu hulandes a anunsiá su intenshon di prolongá e tratado ku Merka pa un periodo adishonal di sinku aña, te dia 2 di novèmber 2031. E prolongashon propuesto ta e di kuater ekstension di e akuerdo. E desishon a bini den un periodo di debate tokante e aktividatnan militar Merikano den Karibe i e preocupashonnan ekspresá anteriormente den Tweede Kamer tokante atakenan kontra barkunan sospechá di tráfiko di droga. Segun e informashon publiká, e gobièrnu no tin intenshon di agregá kondishonnan nobo na e akuerdo.[[4]][[5]] E intenshon di prolongashon ainda no ta nifiká ku e tratado a keda prolongá definitivamente. E prosedura ta inkluí notifikashon na e instansianan parlamentario relevante, inkluyendo Tweede Kamer i e Staten di Aruba i Kòrsou.[[4]] ============= defini como “un fasilidat eskalabel, ‘kayente’ ku por mantene operacionnan sostenibel, pero cu solamente un presencia permanente chikito di personal di sosten òf kontratista contrario na un FOB òf MOB. Un FOL lo ta anfitrion di rotacion okashonal pa hopi ekipo preposishonal i kontené <ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref>.” E sitionan aki a wòrdu establesé ora ku Pentagon a kuminsá atendé ku menasanan regional prinsipalmente na Afrika i [[Latino Amérika]] despues di su revishon di postura global di 2004.<ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> '''Forward Operating Location''' (FOL), òf '''Forward Operating Site''' (FOS), ta un término militar ku ta referí na un fasilidat adelantá ku ta sostené operashonnan militar òf di seguridat. Den e konteksto di e [[Estadonan Uni di Amérika]], e término FOL ta referí spesífikamente na lokalidatnan ku ta permití ehekushon di operashonnan aéreo, sin e nesesidat di mantene un presensia grandi i permanente di personal militar. Ta distigui dos tipo di facilidad: * ''cooperative security location'' (CSL), un operacion cooperativo di seguridad sin presencia di militarnan permanente òf personal di kontratista * ''forward operating base'' (FOB) y ''main operating base'' (MOB), ku ta un facilidad cu presencia di forsa grandi i un sitio bon defendé [[3]][[4]] E instalacion na Aruba a cuminsa wordo desaroya na 1999. E tratado a wòrdu firma dia 2 di mart 2000, i ta forma parti di e koperashon entre Reino Hulandes i Merka pa kombatí tráfiko di droga den region di Karibe.[[5]][[6]] Esaki ta bisto for di un informe di e Conseho di Asuntonan Exterior fecha dia 12 di october. E extension ta wordo prepara apesar di preocupacionnan anterior den Camara di Representantenan pa loke ta trata atakenan di Merca riba barconan sospechoso di traficacion di droga den Caribe. Segun declaracionnan anterior di Minister Berendsen, no ta mara ningun condicion adicional na e prolongacion. E tratado di 2000 ta haci posibel pa Merca realisa vuelonan di vigilancia, detecta cargamento di droga, y colecta informacion for di aeropuertonan na Curaçao y Aruba. E fasilidatnan aki ta konosí komo Lugánan di Operashon Adelante (FOL); na Curaçao, nan tambe ta wordo referi na nan como Cooperative Security Locations (CSLs).<ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> {{Appendix}} --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:HNLMS Groningen interdicts suspected drug runner in Caribbean Sea (6459899).jpg|thumb|Zr.Ms. Groningen ta intersepta un barko di droga den Laman KAribe (2020).]] '''Zr.Ms. ''Groningen''''' (P843) ta e di kuater i último barku di e klase ''Holland'', un seri di kuater barku di patruya (Ocean Patrol Vessels) pa [[Marina Real|Marina Real di Hulanda]]. E kiel a wòrdu poné na Galați, Rumania, na fin di 2010, i e barku a yega Vlissingen na 2012 pa keda kompletá. nl.wiki: E barku a wòrdu batisá na Galați dia 21 di aprel 2011, pa Minister Schultz van Haegen. Den zomer di 2012, e barku a keda kla na e konstruktor Damen Schelde Naval na Vlissingen. Dia 23 di ougùstùs 2012, e Groningen a yega na su haf natal Den Helder pa promé bia; dia 23 di maart 2013, e Groningen a wordo ekipa cu e mast integra cu sensor, y dia 29 di november 2013, e Zr.Ms. Groningen a wòrdu enkargá. Desde 20 di april 2019 e programa di Zr.Ms. Groningen den Karibe pa sirbi komo un barku di stashon pa dos aña.[1] Ademas di operashonnan di kontrol di droga i servisio humanitario, e OPV ta wòrdu desplegá pa tareanan di Wardakosta manera operashonnan di reskate i detekshon di piskamentu ilegal i krímennan ambiental.[2] Notes Zr. Ms. Groninge a tuma e funcion di barco di stacion den Caribe for di Zr. Ms. Friesland. E barco di patruya a mara na Bahia Santa Ana na Willemstad ayera mainta, segun un comunicado di Wardacosta di Region Caribe di Reino Hulandes. Durante proximo lunanan, e barco lo ser desplega pa varios tarea di seguridad riba lama, manera vigilancia, aplicacion di ley, y combate di actividadnan ilegal, manera contrabanda di droga. Adicionalmente, e ta para cla pa duna sosten durante situacionnan di emergencia, por ehempel, durante temporada di horcan cu ta cuminsa e luna aki. Marina Real di Hulanda tin cuatro barco di patruya di clase ‘Holland’. E OPVnan aki - Barconan di Patruya cu ta bay Ocean - ta barconan cu por keda desplega flexiblemente pa vigilancia di awanan costal. E barco di stacion tin un helicopter di combate marino NH90 abordo pa sostene e barco cu operacionnan aereo. Pa ultimo cuater luna, Zr.Ms. Friesland a cumpli cu e rol di barco di stacion den Caribe. Ademas di vigila e situacion di seguridad rond di e islanan, e barco recientemente a bishita New Orleans, unda el a participa den festividadnan marcando e di 250 aniversario di Merca. Cu presencia di un barco di stacion den region, Defensata contribui na paz y seguridad den Caribe.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260605.pdf Zr. Ms. Groningen ta barco di stacion di Caribe], BDA (5 di juni 2026)</ref> ----------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Playa Pariba''' tabata un [[kampamentu di internamentu]] na [[Boneiru]], ku tabata aktivo durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] entre 1940 te 1947. E tabata e kampamentu di internamentu mas grandi den [[Karibe Hulandes]] i e prinsipal lugá di detenshon pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di [[Reino Hulandes]] durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situá na Playa Pariba, un bario ost di [[Kralendijk]], serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i waya di sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. Originalmente e sitio tabata un tereno di gobièrnu bandoná, e lugá a wòrdu kombertí den un fasilidat di internamentu será i vigilá pa outoridatnan kolonial hulandes. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * J.E. Sint Jago, ''Wuiven vanaf de waranda. De interneringskampen op Bonaire en Curaçao tijdens WO II'', Gopher (april 2007) * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] Resúmen E kampamentu di internashon na Playa Pariba tabata e prinsipal luga di detenshon riba Bonaire durante Segunda Gerra Mundial, aktivo for di 1940 te 1947. E tabata un di e lugánan mas importante den [[Karibe Hulandes]] pa interná siudadanonan ku a wòrdu konsiderá peligroso pa siguridat di Reino Hulandes durante tempu di guera. == Ubikashon i fundashon == E kampamentu tabata situa na Playa Pariba, un bario ost di Kralendijk, serka di laman. El a habri na mei 1940. Mesora despues di e invasion di [[Hulanda]] pa tropanan aleman nazi, kolonianan hulandes, manera [[Kòrsou i Dependensianan]], a tuma medidanan pa kontrolá hende ku por ta un menasa pa siguridat. Un tereno gubernamental abandoná a wòrdu transformá na un kampamentu ku sera di klip i way'i sumpiña, ku guardianan militar i personal lokal. == Struktura di e kampamentu == E kampamentu tabatin: * baraknan di palu pa e internadonan * separashon pa diferente grupo (politiko, siudadano, refugiado) * un kushina i kuminda *Ofisina i kuartel di gardanan *Letrinanan i instalashon mediko básico Den boka di pueblo, e kampamentu tabata yamá tambe “Kamp Grandi”. == Internado == Interná den kampo a keda klasifiká den tres grupo prinsipal: * Nashonal Aleman i Austriako: * Hende ku tabata biba riba e isla hopi aña, komo negoshiante òf trahadó. *Un parte tabatin pasaport Hulandés, pero tabata di orígen Aleman. *Refugia Hudiu: *Hudiu ku a yega riba boto komo e MS Crijssen i Cabo de Hornos. Nan no tabata enemy aliens, pero tabata detení temporalmente pa motibu di status migratorio inklaro. Nan tabata separá for di otro grupo interná. Siudadanonan hulandes ku a wòrdu konsiderá peligroso polítiko: *Hulandes lokal ku simpatía pa e NSB (partido Nazi Hulandés) òf aktivista anti-kolonial. E mas konosí tabata Medardo de Marchena, profesor i patriota. E kantidat di interná tabata fluktua entre 50 i 150 hende, dependiente di arresto i liberashon. == Atministrashon i Kondishonnan == E kampamentu tabata maneha pa gobièrnu kolonial hulandes, bou mandato di e [[Gobernador di Antia Hulandes]]. Polis militar, mariniers, i milisia lokal tabata kuida e kampamentu. E kondishonnan tabatin nivel básiko, pero no brutal. Kuminda tabata monoton pero sufisiente. Interná por a haña kòrso, buki, yega karta, i hiba un bida riba rutina. Refugia hudiu tabata trata ku ménos strikté. Reklamo kontra internashon ilegal tabata bai Gobiernu Hulandés na ekshilio. Un grupo a wordu liberá promé ku fin di guera. == Nifikashon == E kampamentu na Playa Pariba ta mustra kon kolonianan hulandes tabata manehá "seguridat" den un situashon global. E internashon di siudanan Hulandés sin prosedimentu legal ta mustra klaro e tenshon entre libertat sivil i poder gubernamental den guera. Tambien, e kampo ta laga pensa ku e Antia Hulandés no tabata aparte for di Segunda Gerra Mundial, sino parte aktivo di su realidad. == Será i Herensia == E kampo a sera den 1947, ku esnan interná ku no por a bai kas aún despues di guera. E tereno a bira uso sivíl, i no tabatin memorial of señal visibel pa e historia. Awendia, poko hende na Bonaire ta konosé e historia, pero investigadó, historiadó, i skibadó ta kuminsá trese su importansia riba mesa. Ta un historia ku ta inspirá refleksion riba rekonosementu, justisia, i memoria kolonyal. == Referensia i Fuentenan == P. Meurs & G. Oostindie (1983) – De Gouverneurs van de Nederlandse Antillen: Een Geschiedenis in Portretten Gert Oostindie (1999) – Paradise Overseas: The Dutch Caribbean: Colonialism and its Transatlantic Legacies Maritza Coomans-Eustatia et al. (2002) – Koloniale Konfrontaties. De koloniale geschiedenis van de Nederlandse Antillen en Aruba * Edsel Gonzales (2007) – Bonaire in de Tweede Wereldoorlog: Kamp Grandi, de vergeten geschiedenis [Unpublished thesis] * Nationaal Archief (Den Haag) – Archieven van het Ministerie van Koloniën, 1930-1950 * Archivo Boneiru – Documentonan riba kampo di internashon den Playa Pariba * K. van der Wal (2004) – De joden van de Cariben tijdens de oorlogsjaren [artikel gepubliceerd den tijdschrift "Historica"] ---------------- Playa Pariba Internment Camp (Bonaire, WWII) Overview The Playa Pariba internment camp was the principal internment facility on Bonaire during World War II, operating from 1940 to 1947. It was one of the Dutch Caribbean's main internment sites, designed to house civilian detainees considered potential threats to the security of the Kingdom of the Netherlands, particularly during the Nazi threat in Europe. Location and Establishment The camp was located in the Playa Pariba district of Kralendijk, on the eastern edge of the town, near the sea. It was established hastily in May 1940, immediately after the German invasion of the Netherlands, to serve as a secure holding site for people labeled as security risks, particularly German nationals, but also Dutch subjects with alleged pro-German or anti-colonial leanings. Originally an abandoned government building site, the location was converted into a fenced and guarded internment facility by Dutch colonial authorities. Camp Structure and Layout The camp was modest in size, surrounded by barbed wire fencing and patrolled by Dutch marines and local militia. It contained: Wooden barracks for detainees Separate sections for political and civilian internees A mess hall and kitchen Guard quarters and administrative buildings Latrines and basic medical facilities The camp was sometimes informally referred to as “Kamp Grandi” or just "the camp" by locals. Who Was Interned Interned individuals fell into three broad categories: German and Austrian nationals: Mostly long-time residents of the Dutch Caribbean, including professionals and merchants. Some were naturalized Dutch citizens but still detained due to German ethnicity. Jews fleeing Europe: Jewish refugees, including those arriving aboard ships like the MS Crijssen and Cabo de Hornos, were temporarily interned here in a separate section. Though not considered enemy aliens, they were kept under guard due to unclear immigration status and wartime suspicion. Dutch citizens considered politically dangerous: Local Dutch Antilleans and European Dutch identified as NSB (Nationaal-Socialistische Beweging) sympathizers or anti-colonial activists. The most well-known among them was Medardo de Marchena, a Papiamentu-speaking intellectual, teacher, and nationalist. The camp population fluctuated between 50 and 150 internees at different times, depending on arrests, transfers, and releases. Administration and Conditions The camp was administered by the Dutch colonial government, under orders from the Governor of the Netherlands Antilles, with security provided by military personnel. Civilian oversight was limited, and conditions varied over time. Living conditions were basic but generally humane by wartime standards. Food was adequate but monotonous. Internees were allowed to receive mail, some books, and occasionally could grow small gardens or work. Jewish refugees were kept separately and under less strict control, though still under internment. Several internees protested their detention, and complaints reached the Dutch government-in-exile. Some cases were reviewed, and individuals were released before the end of the war. Significance The Playa Pariba internment camp exemplifies the wartime security policies of the Dutch colonial government, which mirrored those in the European Netherlands and the East Indies. Its existence challenges the common perception that the Caribbean colonies were unaffected by the global conflict. The internment of Dutch citizens without trial, including those whose political beliefs conflicted with the colonial status quo, highlights tensions between civil liberties and wartime emergency powers. Closure and Aftermath The camp remained in use until 1947, well after the end of WWII, as repatriation and legal decisions took time. After closure, the site was returned to civilian use, and no major memorial was established at the location. Today, few physical traces of the camp remain. However, local historians and writers are increasingly exploring its legacy, particularly its impact on Bonairean memory, Dutch Antillean identity, and postcolonial justice. ----------- tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: nl.wiki:Un kampo di internashon ta un fasilidat di retenshon temporal kaminda gruponan di hende por wòrdu será sin kobra òf intenshon di kobra. E término ta wòrdu usá prinsipalmente pa enkarselashon di sivilnan hostil òf disidente den tempu di guera òf di sospechosonan terorista. Aunke e término ta wòrdu usá tambe komo un sinónimo pa prizòn, e ta referí generalmente na detenshon preventivo en bes di enkarselashon despues di un kondena hudisial pa un krímen. E uso i interpretashon di e término ta sometí na debate i sensitividatnan polítiko. Ehèmpelnan: Den Union Soviétiko, oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá gulag. Na Antillas Hulandes, e poblacion Europeo tabata encarcela den campamentonan Hapones durante Segundo Guera Mundial. E términonan kampo di internashon i kampo di konsentrashon a wòrdu usá inicialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Desde Segundo Guera Mundial, e término kampo di konsentrashon tabatin vários nifikashon, manera kampo di eksterminashon, kampo di labor, kampo di internashon, kampo di reservashon, kampo di kolekshon i tránsito, kada un ku un antecedente diferente i tin bia ta overlap den funshon. Kamponan di prizonero hopi bia ta wòrdu konsiderá komo kamponan di internashon. E derechonan di prizoneronan di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin bia ta komprondé internashon tambe pa nifiká enkarselashon di sòldánan ku a kaba den un guera den teritorio neutral. Durante e Promé Guera Mundial, por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na Hulanda. Durante e Guera Franco-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na Suisa. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon aleman na Hulanda dia 10 di mei 1940, tur siudadano aleman maskulino na Antillas Hulandes, Sürnam i Antia a keda enkarselá den kampamentunan di internamentu. E ehérsito, marina i polis (militar) tabatin e tarea di arestá, transportá i vigilá e sivilnan aki. E idea tras di e operashon aki tabata ku algun di e alemannan lo por a proveé ​​inteligensia na e enemigu i asina forma un ‘di sinku kolumna’. 🇳🇱 Kampo di internashon den kolonia Hulandés (1940–1946) E praktika di internashon den e kolonianan Hulandés (manera Boneiru, Kòrsou, Aruba i Surinam) tabata sigui e struktura di internashon general, pero ku algun diferensia importante: Aspekto ||Internashon global ||Internashon kolonia Hulandés Motibo || Guerra i siguridat ||Tambe politik i kolonial supreshon Tribunal ||Normalmente sin juicio formal ||Sin juicio, por desishon di gobernador Grupo interná ||Enemigo estranhero ||Tambe refuxiá, NSB simpatikadó, kritikús Anti-fasista, pero interná ||No komun ||Komun (e.g., Judío anti-Nazi a ser interná) 🏝️ Ejèmplonan riba Antia i Surinam: Playa Pariba (Boneiru): refuxiá Judío i hulandés disidente. Barber (Kòrsou): NSB simpatikadó sospechá. Jodensavanne (Surinam): kamp grandi ku tratamentu duru. 💬 Kritika moderno Hopi eksperto ta kuestioná si internashon di persona pa idea polítiko sin evidencia konkreto no ta kontra prinsipio di derecho humano. Den konteksto kolonia, internashon tabata un manera pa eliminá voz di oposishon i mantené kontrol. 📚 Referensia i siñansa adicional: L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog Gert Oostindie, Postkoloniale Beeldenstormen Maritza Coomans-Eustatia, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen [[:Kategoria:Guera]] Seccionnan sugerí: 🌍 Definishon general (según derechi internashonal) Kampamentu di internashon ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra (específikamente e di 1929 i 1949). E regla ta protehé internadonan kontra abusonan, i eksigi tratamentu humano. Internashon ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Motibonan pa internashon por inkluí: * Nasyonalidat di un país enemigo * Suspecha di traishon òf simpatia pa enemigo * Kousa politiko òf kritika riba gobernashon ------------- {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SAB}} | localisa_na = [[The Bottom]] | adres = | cercania = | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa viktimanan di guera na Saba''' ta un E monumento pa esnan ku a kai na Saba, Hulanda Karibense, a keda desvelá na 1957 riba kaminda di Fort Bay den e kapital, The Bottom. E ta konmemorá e víktimanan di e Segundo Guera Mundial.[1] E monumento ta konmemorá 129 víktima antiano, entre nan onse víktima di Saba. Nan ta wòrdu konmemorá aki anualmente riba 4 di mei durante Dia Nashonal di Rekuerdo. Mayoria di e víktimanan antiano tabata nabegantenan ku tabata traha riba tankeronan di zeta, en konekshon ku e refinerianan di zeta riba Aruba i Kòrsou.[2] Sabannan lista riba e monumento:[2] Dia 16 di febrüari 1942 tabata un dia pretu ora ku tres tankero britániko a wòrdu sink pa torpedonan di supmarinonan aleman. Ocho trahadó di Sabaan a pèrdè nan bida: Oranjestad tabatin once antiano abordo. E víktimanan nasé na Saba tabata Anthony Dudley Granger (bombero), Eric Norbert Linzey (mayordomo), Darcey Kenneth Lynch (marinero), i Clifford Achilles Wilson (stoker). [[SS Pedernales|''Pedernales'']] a wòrdu hundi net pafó di e waf di Aruba di [[San Nicolas]], cu entre otro James Stewart Cornet (marino) i kuater otro nabegante antiano abordo. ''Tia Juana'' tabata nabegando den Golfo di Venezuela ora ku el’a wordu gedal e mesun dia ey. Tres miembro di e tripulacion di Sabaan a perde nan bida: John William Dunlock (quartermaster), John Wilson (stoker), y Walter Allen Winfield (tambe un stoker). Dia 18 di september 1944, e tankero petrolero ''Punta Gorda'' a dal contra e tankero Belga mucho mas grandi Ampetco II banda di Cabo San Román na [[Venezuela]]. Tres Saban a pèrdè nan bida den e kandela feros ku a sigui: James Andrew Maxwell (marino), Antonio Duran Woods (kuartermaestro), i Henry Swinton Woods (tambe un kuartmaestro). Henry Swinton Woods tabata un sobrebibiente di e atake riba Padernales na 1942, pero no a sobrebibí e kolishon. Tin mas Sabano ku a peresé den e Segundo Guera Mundial ku no ta lista riba e plaka memorial di e Monumento di Kaida, pero despues a wòrdu rekonosé komo víktimanan di guera:<ref name="Saba News" /> * Dia 25 di februari 1942, Reginald Gordon (di dos cushinador) a muri ora cu e tankero Britanico La Carriere a wordo hundi pa un torpedo Aleman cerca di Puerto Rico. * Na yüni 1943, Carl Aloysius Simmons (mayordomo) a sobrebibí inicialmente e atake di torpedo aleman riba e tankero noruego Ferncastle, serka di Australia Oksidental. Hunto cu otro miembronan di tripulacion, nan a yega costa den un boto di salbabida. Algun siman despues, el a muri pa motibu di falta di awa i kuminda. * Na desèmber 1941, Theophilus Wilson (marinero) tabata riba e tankero di zeta britániko Hermes. El a muri na Haifa den e Teritorio di Mandato di Palestina. E ta e unico victima di Saba cu a wordo dera; e otronan a disparsé den laman. * Na mart 1943, Thelma Esther Polak (studiante di enfermeria) a muri den e kampo di konsentrashon di Sobibór. Ela nace na Saba y tabata yiu muher di un dokter Hudiu Surinameo. Un plaka adishonal a wòrdu poné na e monumento p’e.<ref>Jonet, [https://jonet.nl/postuum-eerbetoon-op-saba-voor-thelma-polak/ Postuum eerbetoon op Saba voor Thelma Polak], 20 december 2021</ref> {{Variante|c}} {{Infobox edificio | variante = c | infobox_tipo = Monumento konmemorativo | nomber = Monumento pa víktimanan di Guera | nomber2 = ''Monument voor de Antilliaanse Gevallenen'' | imagen = | descripcion = | pais = {{SXM}} | localisa_na = [[Philipsburg]] | adres = dilanti Korte di Hustisia | cercania = Captain Hodge Wharf | status = | funcion_original = | funcion_actual = monumento konmemorativo | fecha_construccion = | fecha_funda = | inaugura = 1957 | haltura = | area = | diseñador = | zoom = 14 }} '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Maarten''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá dilanti di e sede di [[Corte Comun di Husticia di Aruba, Corsou y Sint Maarten y di Boneiro, Sint Eustatius y Saba|Korte]] na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]].<ref>Amuseum Naturalis, [https://image.amuseumnaturalis.com/2020/05/monument/ Monument]</ref> E monumento ta dediká na 129 víktima di [[Karibe Hulandes]] ku a fayesé durante e periodo 1940–1945 komo resultado di aktonan di guera.<ref name=:"1">Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/418/kralendijk-monument-gevallenen-tweede-wereldoorlog Het monument]</ref> E ta un di seis monumento riba e tema aki ku ta instalá riba kada un di e seis isla di Antias Hulandes. Tur monumento tin un plakat di bròns idéntiko,<ref>Saba News, [http://sabanews.nl/2019/05/06/world-war-ii-victims-commemorated/ World War II victims commemorated], 6 mei 2019</ref> ku e inskripshon ''Ter herdenking van onze gevallenen in de Tweede Wereldoorlog 1940-1945'', siguí pa un lista di nòmber di [[Antias Hulandes|antianonan]] ku a pèrdè nan bida durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>BES Reporter, [https://www.bes-reporter.com/news/saba/63743/saba-observes-memorial-day Saba observes Memorial Day], 5 di mei 2022</ref> '''Monumento pa víktimanan di guera na Sint Eustatius''' ta un [[Monumento (konmemorativo)|monumento konmemorativo]] situá na [[Fort Oranje (Sint Eustatius)|Fort Oranje]] na [[Sint Eustatius]].[1]. E ta un di seis monumento riba e tema aki cu a wordo devela na 1957 riba cada un di e seis Antiyas Hulandes. E plachinan riba e monumentonan aki ta idéntiko[2] i ta lista e mesun nòmbernan di e antiano ku a peresé komo resultado di e Segundo Guera Mundial.[3] == Viktimanan == Tin 166 víktima antiano konosí (te ku 2022),[4] inkluyendo tres di Sint Eustatius. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.[5] Tur aña, un konmemorashon seremonial ta tuma lugá na Fort Oranje durante e Dia Nashonal di Rekuerdo riba 4 di mei. Debí na eroshon, e konmemorashon na 2018 a wòrdu tené na Simon Doncker House i Santana di Salem.[6] Entre 2019 i 2026, a hasi kontrol di eroshon i renobashon di e fòrti.[7][8] ------ == Historia == Na 1954, riba inisiativa di John Menge<ref>{{citeer web|titel=Curacao Onze Oorlogshelden. John Menge's initiatief|werk=[[Amigoe]]|datum=1945-1-22|bezochtdatum=2026-04-22|via=Delpher.nl|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210770:mpeg21:p002}}</ref> a lanta na [[Kòrsou]] e "Stichting ter herdenking van in de Tweede Wereldoorlog gevallenen van de Nederlandse Antillen", ku e meta pa konmemorá e víktimanan antiano di Guera Mundial II ku un monumento riba kada isla.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404387:mpeg21:a0087|titel=In druk verschenen|datum=1954-09-13|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> E monumento na Sint Maarten ta un di e seis monumento antiano ku a wòrdu develá na 1957; kada un tin un plakat konteniendo e mesun lista di nòmber di e víktimanan.<ref>Nationaal Comité 4 en 5 mei, [https://www.4en5mei.nl/oorlogsmonumenten/zoeken/3579/oranjestad-monument-voor-antilliaanse-gevallenen Oranjestad, ‘Monument voor Antilliaanse Gevallenen’]</ref> == Víktimanan == Na februari 1956, un lista preliminar di 97 victima a wòrdu publiká.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404804:mpeg21:a0044|titel=Lijst van namen van gevallenen in de Tweede Wereldoorlog|datum=1956-02-03|bezochtdatum=2026-04-20}}</ref> Na momento di develo di e monumento na 1957, e cantidad a subi pa 129 nòmber, manera ta inskribí riba e plakat. Te ku 2022, ta konosí un total di aproksimadamente 166 víktima di Antias Hulandes,<ref>Curaçao.nu, [https://www.curacao.nu/nieuws/algemeen/44646/nieuwe-namen-van-curacaose-oorlogsslachtoffers-op-plakkaat-bij-monument-waaigat Nieuwe namen van Curaçaose oorlogsslachtoffers op plakkaat bij monument Waaigat], 5 mei 2022</ref> inkluyendo tres di Sint Maarten. Mayoria di e víktimanan antiano a muri ora nan tabata traha riba laman.<ref>Bevrijding Intercultureel, [https://www.bevrijdingintercultureel.nl/cms/index.php/nederlandse-antillen/antilliaanse-oorlogsslachtoffers Antilliaanse oorlogsslachtoffers]</ref> Sentenáres di [[Marina Real|marinir hulandes]] tabata presente riba Sint Maarten. Trupanan britániko tambe tabata stashoná aki for di kuminsamentu di guera. Ora [[Fransia]] a kapitulá na yüli 1940, e británikonan tambe a tuma kontrol di e parti franses di e isla.<ref name=:"3">Government of Sint Maarten, [https://www.sintmaartengov.org/news/pages/New-Council-of-Ministers-attend-Remembrance-Day-Observance.aspx New Council of Ministers attend Remembrance Day Observance], 6 di mei 2024</ref> == Konmemorashon == Anualmente, riba 4 di mei ([[Nationale Dodenherdenking|Dia konmemorativo]]), ta konmemora e víktimanan di Guera Mundial II den henter [[Reino Hulandes]]. E konmemorashon ta enserá hisamentu di bandera halfstengel, seremonia ofisial i dos minut di silensio. Na Sint Maarten e konmemorashon seremonial ta tuma lugá na pia di e monumento dilanti e edifisio di Korte,<ref name=:"3"/> den serkania di Captain Hodge Wharf, unda [[Lista di Gezaghebber di Sint Maarten|gezaghebber di Sint Maarten]] i varios otro dignatario ta pone krans pa honra e víktimanan.<ref>[https://www.sintmaartengov.org/news/pages/Commemoration-National-Remembrance-Day-May-4-2025.aspx Commemoration National Remembrance Day – May 4, 2025], Gobièrnu di Sint Maarten (3 di mei 2025)</ref> E dos minüt di silensio ta alrededor di 6:00 pm pa 6:02 pm.<ref>[https://dedatumvandaag.nl/wanneer-dodenherdenking Wanneer dodenherdenking], dedatumvandaag.nl</ref> == Mira tambe == * [[Nationale Dodenherdenking]] * [[Monumento di Guera (Kòrsou)]] * [[Monumento pa victimanan di guera (Aruba)|Monumento pa víktimanan di guera na Aruba]] * [[Monumento pa víktimanan di guera (Boneiru)|Monumento pa víktimanan di guera na Boneiru]] * [[Di Dos Guera Mundial]] * [[Bataya den Laman Karibe]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Di Dos Guera Mundial]] ------------------ {{Databox}} [[File:Bonaire. Het interneringskamp voor vijandelijke buitenlanders en subversieve Ne…, Bestanddeelnr 935-1246.jpg|thumb|Kampamentu di internashon na Boneiru]] E '''kampamentunan di internamentu'''<ref>{{citeer web|https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii|titel=De interneringskampen in WOII |werk=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]| datum=april 2019}}</ref> ta duna e kampamentunan den Karibe Hulandes, ku a lanta durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Personanan ku tabata wòrdu konsiderá komo un “peliger pa pas i seguridat den e teritorio” a wòrdu detené a base di e Ordenansa PB 1940, no. 38, pa wòrdu interná pa e durashon di e periodo di guera òf parti di esaki. For di mei 1940 te ku febrüari 1947 a interná diferente grupo di e islanan [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. E internamentunan a tuma lugá riba òrden di Prokuradó General, sin intervenshon di hues. For di brote di guera na 1939, a hasi preparashonnan pa den kaso ku [[Hulanda]] wòrdu okupa inesperadamente. [[Boneiru]] a wòrdu skohé komo lokalidat di e kampamentunan di internamentu. E lista di personanan ku mester a wòrdu detení a wòrdu kompilá hopi adelantá.<ref>[https://www.nationaalarchief.cw/educatie/de-interneringskampen-in-woii De interneringskampen in WOII], [[Archivo Nashonal Kòrsou]]</ref> == Lista == {| class="wikitable " style="text-align:left; width=350px;" !# !! Nomber !! Isla !! Ubika na: !! Periodo di operashon !! Remarke |- |1||Playa Pariba || rowspan=3 | Boneiru || panort di [[Kralendijk]] || oktober 1940 - februari 1947|| kampamento mas grandi |- |2 || Kampamentu Guatemala || plantashi Guatemala || mart di 1941 - mei di 1945 || |- |3 || 3 edifisio eskolar || || mei te ku oktober 1940|| |- |4 || Plantersrust ||rowspan=4 |Kòrsou|| edifisio di karantena || mart 1941 - mei di 1945 || |- |5 || Barak di Shell || [[Suffisant]] || november 1941 - 1943 || |- |6 || Sel di polis || Wilhelminaplein || mei te oktober 1940 || |- |7 || Sel di polis || Rio Canario || desember 1941 - yanüari 1942 || |- |} == Detenidonan == En general por distingui 2 grupo interná durante guera. Promé, un grupo heterogéneo ku a keda identifiká na promé instante komo un “menasa pa pas i seguridat”. Na di dos lugá, tabatin e grupo di refugiado hudiu. E promé grupo, ku a wòrdu arestá den e dianan despues di 10 di mei 1940, tabata consisti di: * tur persona aleman i austriako ku tabata biba na Kòrsou i Aruba dia 11 di mei 1940. Esaki tabata concerni 202 individuo, entre kual tabatin tambe hudiu aleman. * tur marinero aleman ku tabata abordo di un barku aleman den e hafnan di Willemstad of Oranjestad dia 11 di mei 1940. Esaki a envolvi 220 individuo. Despues nan a wòrdu transportá pa un kampamentu ingles na [[Jamaica]]; * mas o ménos binti persona hulandes etiketá komo miembro di NSB. Nan a wòrdu será promé den un sel speshal di polis na Wilhelminaplein na Korsou promé ku nan a bay Playa Pariba; * seis italiano. Nan a keda interná pa un tempu kòrtiku despues ku gobièrnu hulandes a deklará di ta den un estado di guera ku Italia. For di 22 di desèmber 1941 te ku 14 di yanüari 1942 e grupo aki tabata interná den e sèlnan polisial di Rio Canario. Despues nan a wòrdu laga den libertat, ku restrikshonnan. E di dos grupo, e grupo di refugiadonan hudiu ku a emigrá pa Willemstad ku boto, a yega riba dos diferente barku. * E barku hulandes m.s. “Crijnssen” a trese 17 refugiado hudiu na yüli 1940; * E barku spañó s.s. Na novèmber 1941, “Cabo de Hornos” por a haña 86 refugiado hudiu. Na ámbos okashon, e refugiadonan solamente por a pone pia riba tera despues di oposishon konsiderabel di Willemstad i relashonnan diplomátiko intensivo. E grupo cu a biaha cu e m.s. “Crijnssen” a wordo traslada pa campamento Playa Pariba for di 6 di juli 1940 y pa campamento Guatemala na maart 1941. Den e ultimo campamento aki a aplica un regimen menos estricto. Na ougùstùs 1941 nan a haña libertat limitá, un aña despues nan tabata liber pa remigra. A lanta camponan di internamento separa na Curaçao pa e grupo grandi di e “Cabo de Hornos”. E lokalidat di Suffisant anteriormente tabata sirbi komo bibienda temporal pa trahadónan di Shell ku a kaba di yega. Awor el a wòrdu lanta pa alohá e refugiadonan maskulino di “Cabo de Hornos”. E edifisio di karentena anterior di Plantersrust na Mundo Nobo a wòrdu skohé pa e hende muhé i muchanan. E grupo di originalmente 86 refugiado “Cabo de Hornos” a wordo reduci basta lihe. Un kantidat di pais a deklará nan mes dispuesto pa duna asilo na e refugiadonan hudiu aki, inkluyendo Merka, Cuba i Colombia. Pa desèmber 1941 nan kantidat a baha te na 76; Dos aña despues a sobra solamente 11 na Plantersrust. E último grupo aki a keda einan te na fin di guera. Promé ku fin di 1945, 6 otro a bai. ----------- In alle drie de koloniën werden ook geïnterneerd * voor het naziregime gevluchte Duitsers, * Duitse Joden, * genaturaliseerde Nederlanders met een Duitse achtergrond en * mensen met Duitse familieleden, maar zonder banden met dat land. En total a detene 400 persona den Karibe hulandes i 87 na Surnam den e prome dianan.<ref>https://militairespectator.nl/artikelen/internering-duitse-burgers-de-nederlandse-kolonien-woii</ref> Op Curaçao, waar de Duitse gemeenschap omvangrijker was dan in Suriname, interneerde de militaire politie meer dan tweehonderd mannelijke Duitse burgers boven de veertien en 220 Duitse zeevaarders. De burgers en schepelingen werden verplaatst naar Bonaire en daar in een oude school ondergebracht. Bonaire was een relatief veilige locatie omdat dit eiland van weinig strategisch belang was. De opvarenden vormden echter een te grote belasting voor de bewaking en werden al snel verplaatst naar het Britse Jamaica, waar zij door de Britten werden geïnterneerd. Naast grootschalige internering werden ook alle bezittingen van de Duitsers ingenomen.[46] Volgens de regeling rondom het rechtsverkeer in oorlogstijd waren de plaatselijke Commissies Rechtsverkeer van de drie koloniën bevoegd ‘alle persoonlijke eigendommen of bezittingen’ in te nemen en zelfs te verkopen op grond van ‘nopende omstandigheden’.[47] De hoge kosten voor de internering en de angst voor Duitse invloed, in dit geval via hun vermogen, moeten echter zeker hebben meegespeeld in deze overweging. Vooral in de eerste maanden, toen er nog geen beleid was ten aanzien van de interneringen, was de situatie in de kampen beroerd. Er werd geïmproviseerd door bestaande forten, kazernes en andere gebouwen tijdelijk in te richten als interneringskamp. Zo zaten bijvoorbeeld op Bonaire de geïnterneerden eerst opgesloten in een schoolgebouw, waar een tekort was aan drinkwater. In Europa was er van Duitse zijde veel verontwaardiging over de internering. Er volgden dan ook represailles op de internering in Nederlands-Indië. Op 19 en 20 juli 1940 werden 231 Nederlanders ‘gegijzeld’. De mannen gingen naar een krijgsgevangenbarak naast het concentratiekamp Buchenwald en vijftien vrouwen werden korte tijd geïnterneerd in Ravensbrück. In oktober van dat jaar gijzelden de Duitsers opnieuw 116 Nederlandse mannen en plaatste hen bij de overige mannen in Buchenwald.Als represaille gingen de Duitsers over tot gijzeling van Nederlanders in Europa. Het kamp op Bonaire lag aan zee en was opgebouwd uit een grote loods voor de mannen en kleine houten huisjes voor de kinderen en vrouwen. In dit kamp woonden de mannen, die een gezin hadden, gescheiden van hun familie. Er was een binnenplaats, een leeszaal en een kleine ziekenzaal aanwezig.[71] De bewakers hadden een eigen verblijf buiten de kampen. Zij kregen orders van de legerleiding, in alle drie de koloniën, om vluchtpogingen te verhinderen door met scherp te schieten.[72] Op Bonaire was de bewaking de taak van het Korps Militaire Politietroepen.[74] In oktober 1942 werden zij afgelost door de Nederlandse Troepen Bonaire.[75] De bewaking werd aangescherpt met een extra omheining en zoeklichten na een ontsnapping in september 1941.[76] ------------- Denkt u even in dat het voormalige quarantainegebouw in Mundo Nobo een interneringskamp is geweest, op Suffisant een Shell barak als interneringskamp werd gebruikt en dan uiteindelijk de politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario voor dezelfde doeleinden werden gebruikt, namelijk het opsluiten van mensen die “een gevaar voor de staatsveiligheid waren”. Op Bonaire waren er verschillende kampen, o.a. Kamp Guatemala, drie schoolgebouwen, en kamp Playa Pariba (Het Flamingo Beach Club Hotel) van oktober 1940 tot februari 1947 (twee jaar nā de oorlog dus). Henri Benjamin Marquez, een gewone burger werd als eerste doodgeschoten op Aruba door een marinier.<ref>Yvonne Olf, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/anton-semmoh-en-andere-miskende-surinaamse-en-antilliaanse-oorlogsveteranen/ Anton Semmoh en andere miskende Surinaamse en Antilliaanse oorlogsveteranen], 2 september 2021</ref> ------------- Durante Segunda Gerra Mundial (1940–1945), gobierno kolonial Hulandés a interná hòmber i muhé riba e islanan Karibe Hulandés bou suspeshon di peliger pa seguridat. E persona aki tabata di diferente nashonalidat: Aleman, Italiano, Austríako, Hulandés, i otro. Algun tabata refuxiá, otro tabata simpatisante di NSB, òf tabata opositor polítiko ku kritiká e sistema kolonial. E internashon no tabata basa riba kargo kriminèl, sino riba desishon administratif, sin prosedimentu legal formal. E kampunan di internashon tabata lokalisa prinsipalmente riba Boneiru, pero tambe tabatin luga riba Kòrsou i Aruba. E lista aki ta duna un reseña di e lugá di internashon konosí den e periodo aki. Estructura sugerí pa e lista: Nomber di lugá || Isla || Tipo di internashon Grupo interná || Periodo aktivo * Santa Dominiko (kamp grandi) Boneiru Internashon civil i polítiko Aleman, Italiano, Hulandés opositor 1940–1946 * Kas di Detenshon Barber Kòrsou Preventivo / suspeshon NSB Hulandés kolonial 1940–1942 * Komplex Lago Aruba Sospeshon NSB / personal estranhero Trabajador Europeo 1940–1941 * Sentro militar Suffisant Kòrsou Internashon militar Marinero alemán (POW) 1941–1945 Nota: Tur dato no ta kompleto i por wordu aktualisá si investigashon sigi. {{Appendix}} Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. {{Appendix}} Interneringskampen in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, mr. Thijs van der Laan, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat ------------------------- During World War II, Curaçao served as a temporary refuge for Jewish individuals fleeing Nazi-occupied Europe. Two notable ships, the Dutch naval vessel Hr. Ms. Crijnssen and the Spanish steamer SS Cabo de Hornos, brought Jewish refugees to the island.​ JDC Archives curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 Hr. Ms. Crijnssen: In July 1940, this Dutch ship transported 17 Jewish refugees to Curaçao. Upon arrival, they were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were moved to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ curacaohistory.com +1 curacaohistory.com +1 SS Cabo de Hornos: This Spanish steamer arrived in November 1941 with 86 Jewish refugees. Initially denied entry by several countries, they were finally allowed to disembark in Curaçao after intense diplomatic negotiations. Separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ curacaohistory.com +4 JDC Archives +4 curacaohistory.com +4 Academia +2 curacaohistory.com +2 curacaohistory.com +2 These two ships are the most documented cases of Jewish refugees arriving in Curaçao during the war. While other instances may have occurred, comprehensive records primarily highlight the experiences of those aboard the Crijnssen and Cabo de Hornos.​ Hr. Ms. Crijnssen (July 1940) Origin & Route: In July 1940, the Dutch minesweeper Hr. Ms. Crijnssen transported 17 Jewish refugees to Curaçao. The specific departure port and route details are not extensively documented in the available sources.​ Refugees' Background: The nationalities of these refugees are not specified in the provided sources.​ Internment in Curaçao: Upon arrival, the refugees were interned at the Playa Pariba camp. In March 1941, they were transferred to Camp Guatemala, which had a less stringent regime. By August 1941, they were granted limited freedom, and a year later, they were permitted to re-emigrate. ​ 🚢 SS Cabo de Hornos (November 1941) Origin & Route: The SS Cabo de Hornos, a Spanish steamer, departed from Marseille, France, in 1941, carrying 86 Jewish refugees. The ship's journey included attempts to dock in various South American ports, including Brazil and Argentina, where entry was denied. After months at sea and intense diplomatic negotiations, the Dutch Government in Exile permitted the refugees to land in Curaçao on November 19, 1941. ​ JDC Archives Refugees' Background: The passengers were primarily Jewish refugees from Poland and Czechoslovakia. ​ California Digital Library Internment in Curaçao: Upon arrival, separate internment facilities were established: men were housed at Suffisant, previously used for Shell workers, and women and children at Plantersrust in Mundo Nobo. Over time, many found asylum in countries like the United States, Cuba, and Colombia. By the end of 1943, only 11 remained at Plantersrust, with the last six departing before the end of 1946. ​ 🤝 Organizers and Diplomatic Efforts Jan Zwartendijk: As the Dutch honorary consul in Kaunas, Lithuania, Zwartendijk issued visas for Curaçao to Jewish refugees, facilitating their escape from Nazi-occupied territories. ​ WW2 Gravestone Chiune Sugihara: The Japanese consul in Lithuania, Sugihara, provided transit visas to Jewish refugees holding Curaçao visas, enabling their journey through Japan. ​ WW2 Gravestone American Jewish Joint Distribution Committee (JDC): The JDC played a crucial role in negotiating the landing of the SS Cabo de Hornos passengers in Curaçao and assumed responsibility for their maintenance and resettlement. ​ --------------------- == Medardo de Marchena == '''Medardo de Marchena''' (nashé na Kòrsou, 1899 – fayesé 1968) tabata un '''intelectual, aktivista polítiko, i eskribí''' Hulandés-Karibeño ku a bira famosamente interná durante Segunda Gerra Mundial. El a wordu detení sin kargo formal bou di suspeshon di siguridat, debí na su idea '''anti-kolonialista''' i kritiká publiko kontra e gobernashon Hulandés na e islanan. === Biografía kòrtiku === Medardo de Marchena a nashé na Kòrsou rond 1899, i a krea su karièring komo enseñante, poeta i eskribí. Den e añanan 1930 i 1940, e a desaroyá idea fuerte kontra e sistema kolonial Hulandés, i a pidi pa mas libertat, edukashon, i justisia pa e hende lokal. Su opinion polítiko i su publikashonnan a trese atenshon di e otoridat kolonial, ku tabata mira su postura komo un amenasa pa stabilidat. === Internashon den Segunda Gerra Mundial === Na 1940, despues di e okupashon Nazi di Hulanda, gobernashon di Antia Hulandés a impone regla strikto di internashon preventivo. A base di un lista di persona ku ta pone “peliger pa siguridat,” Medardo de Marchena a ser interná sin proses legal. E a wordu detení den e '''kampo di internashon na Playa Pariba, Boneiru''', kaminda e tabata tèn ku refuxiá Judío i otro sitadano Hulandés bou di suspeshon. === Importansia i legado === * Medardo de Marchena ta konsiderá un di e promé figura público den Antia ku a sufri represhon '''polítiko''' den kontektu kolonial. * Su internashon ta mustra kon idea polítiko kontra-kolonial por a wordu trata igual ku traishon òf peliger. * El a sali for di internashon despues di e guerra, pero nunka a haya rekonosimentu formal òf kompensashon. === Memoria kolektivo === Poko hende den Antia ta konosé e historia di Medardo de Marchena komo un viktima di internashon polítiko durante Segunda Gerra Mundial. E kaso di Marchena ta pone énfasis riba e nesesidat pa rekonosé e rôl di represhon kolonial den epoka di guerra. == Referensia == * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen'' * Archivo Nacional (Den Haag): Dossièr di internashon * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' == Enlace eksterno == * [[Internashon riba Boneiru (1940–1946)]] * [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] * [[Kampo di internashon]] * [[NSB den Antia Hulandés]] [[Kategoria:Historia di Antia Hulandés]] [[Kategoria:Segunda Gerra Mundial]] [[Kategoria:Persona di Kòrsou]] ------------------- == Kampamentu di internashon den Karibe Hulandes == Structura/serie di articulo tocante e tema: === Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés (1940–1946) === Your master list article — a directory of all known internment locations in Bonaire, Curaçao, Aruba, and Suriname. Include: *Name of site (e.g., Parke Kolegio Santa Dominiko, Bonaire) *Island *Type (civilian internment, POW, refugee, political) *Who was interned there (e.g., German nationals, Dutch political dissidents) ===Internashon na Boneiru durante Guera Mundial II Focus on Bonaire's main internment camp (Playa Pariba). Include: *Camp history and structure *Known internees (like Medardo de Marchena) *Camp life (daily routines, surveillance, divisions) *Changes after 1942 when Italian and German civilians were moved === [[Medardo de Marchena]] === A biographical article. *Frame him as both a WWII internee and a local anti-colonial figure. Include sources that link his internment to political repression. === Hulandesnan ku simpatia NSB den Karibe === Discuss Dutch citizens in the Antilles suspected of pro-NSB views. Explore: *Why they were interned *How surveillance and suspicion worked *What happened to them postwar You can mention lack of public names here as a prompt for more research. # Refugio di Hudiu i Aleman anti-Nazi riba Antia Hulandes A separate entry for German and Austrian Jewish refugees. *How they were sometimes mistakenly interned as enemy aliens. *Their treatment and release, possibly with reference to Fred Fischer and others. # Legislashon di internashon durante guerra A legal/political article on the laws used to detain people (e.g., emergency decrees by Governor Kielstra). *The difference between criminal charges and administrative internment. *How this set a precedent for political control in the colony. # Memoria kolektivo di Segunda Gerra Mundial riba Antia A reflective piece on what the islands remember — and forget — about WWII. Include: *Wartime censorship, oil production, naval presence *Silence around internment *How this history is (not) taught or commemorated ------------------------- == Internashon riba Boneiru durante Segunda Gerra Mundial == Introductivo (Papiamentu): Durante Segunda Gerra Mundial, Boneiru a sirbi komo un di e sentro prinsipal di internashon den Karibe Hulandés. E lugá di internashon prinsipal tabata na Playa Pariba, serka di Kralendijk, kaminda hòmber di diferente nashonalidat tabata detení bou di suspeshon di peliger pa seguridat. E grupo interná tabata inkluí: Refuxiá Judío for di Alemania i Austria Sitadano Aleman, Italiano, i Austríako (mesku di kontra Nazi) Hulandés ku supuestamente tabata simpatia pa NSB Aktivista polítiko, manera Medardo de Marchena E internashon tabata realisá sin prosedimentu legal formal, bou di òrden di e gobernador kolonial Hulandés, i e kamp tabata bai tuma forma di un lugá di detenshon kontrolá pa militar. Seccionnan sugerí: 📍 Ubikashon: Playa Pariba Na banda nort di Kralendijk. Area tabata siñá komo un kampo sierto grandi, kontrolá pa soldá Hulandés. Kas i barraka tabata uzá pa separá grupo interná. 👥 Grupo interná Un promé grupo di mas o ménos 90 persona, inkluyendo Judío refuxiá, a yega na 1940. Entre 1942 i 1943, Aleman i Italiano ku a biba na Aruba i Kòrsou a ser interná. Hulandés ku tabata den suspeshon di NSB òf oposishon polítiko a ser agregá. Medardo de Marchena, un intelektual i kritikú di e gobernashon kolonial, a ser interná sin jui. 📅 Periodo aktivo 1940 – 1946 (inklusí periodo posguerra pa traspaso i liberashon gradual di internernan) 🧾 Kondishon den kamp Regla strikto, pero no kondishon di tortura. Sierto libertat limitado: loke por kousa tenshon entre grupo ku tabata kontra fascismo i esnan simpatiká. Komunikashon ku famia tabata limitado. 📚 Fuenten i investigashon Referensia na trabou di L. de Jong, Gert Oostindie, i Maritza Coomans-Eustatia. Archivo lokal i kolonial ta kontené dokumento di internernan. Enlace pa artikulo relashoná: [[Lista di lugá di internashon den Karibe Hulandés]] [[Medardo de Marchena]] [[Refuxiá Judío i internernan anti-Nazi]] [[NSB den Antia Hulandés]] [[Legeshon di internashon kolonial (1940–1945)]] ----------- Un '''kampamentu di internamentu''' ta un fasilidat di detenshon temporal, kaminda gruponan di hende ta wòrdu interná pa motibu di siguridat durante guera òf un konflikto internashonal. Diferente di un prizòn komun, internamentu ta un forma di detenshon preventivo i ta normalmente sin kargo kriminal ni kondena di tribunal. E persona interná por ta [[refugiado]], enemigo stranhero, òf inkluso siudadano di e mesun país ku ta deten'é bou di sospecho di peliger. Motibunan pa internamentu por inkluí: nashonalidat di un pais enemigo, sospecha di traishon òf simpatia pa e enemigo, motibu polítiko òf krítika riba gobernashon. Ehèmpelnan di internamentu: Den [[Union Sovietiko]], oponentenan polítiko tabata wòrdu interná den asina yamá ''gulag''. Na India Hulandes (awendia Indonesia), e poblashon [[Oropa|oropeo]] tabata interná den kampamentunan [[hapon]]es durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]]. Den derechi internashonal kampamentunan di internamentu ta reglá bou di Konvenshon di Ginebra di 1929 i 1949. E regla ta protehé e detenidonan kontra abuso, i ta eksigi trato humano. Internamentu ta generalmente limitá na e periodo di guera òf emergensia. Kampamentu di prezu di guera tambe ta wòrdu konsiderá komo kampamentunan di internamentu. E derechonan di prezu di guera ta ankrá den tratadonan internashonal manera e Promé Protokòl Adishonal na e Konvenshonnan di Ginebra. Tin biaha ta komprondé bou di internamentu tambe e enkarselashon di sòldánan den guera ku ta haya nan mes den teritorio neutral. Durante e [[Prome Guera Mundial|Guera Mundial I]], por ehèmpel, sòldánan ingles i belga tabata interná na [[Hulanda]]. Durante e Guera Franko-Prusiano (1870-1871), sòldánan franses tabata interná na [[Suisa]]. E términonan kampamentu di internamentu i kampamentu di konsentrashon a wòrdu usá inisialmente pa fasilidatnan di detenshon similar. Sinembargo desde Guera Mundial II, e término kampamentu di konsentrashon a haya varios otro nifikashon, manera kampamentu di eksterminashon, kampamentu di labor òf kampamentu transitorio, dependiendo di su konteksto i funshon. == Karibe Hulandes == Despues di e invashon [[Alemania|aleman]] na madre patria Hulanda dia 10 di mei 1940, e praktika di internamentu tambe a mira lus den e kolonianan hulandes riba e islanan [[Boneiru]], [[Kòrsou]], [[Aruba]] i inkluso na [[Sürnam]]). Mientras tabata sigui e struktura general di internamentu, tabatin algun diferensia. Detenshon tabata riba orden di e gobernador i tabata motivá pa un meskla di guera i siguridat, pero tambe polítika i supresion kolonial. Ademas di enemigo stranhero a interná refugiado, hudiu anti-nazista, simpatisadó di e partido hulandes NSB, krítiko i aktivistanan. {{Appendix|2= * C. van Heekeren: ''Batavia seint: Berlijn. Duitsers geïnterneerd in Nederlands-Indië''. Den Haag 1967. * Kampen in Nederland. Verzetsmuseum: https://www.verzetsmuseum.org/nl/kennisbank/de-kampen * Evelyn de Roodt, ''Oorlogsgasten'' Vluchtelingen en krijgsgevangenen in Nederland tijdens de Eerste Wereldoorlog'', Zaltbommel, Europese Bibliotheek 2000, {{ISBN|90-288-1426-4}} * L. de Jong, ''Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog'' * Gert Oostindie, ''Postkoloniale Beeldenstormen''. (2018) * Maritza Coomans-Eustatia, ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'' }} [[:Kategoria:Guera]] ----------- van worddoc: in de WOII op de Nederlandse Antillen https://www.nationaalarchief.cw/geschiedenis/de-interneringskampen-in-woii |Nationaal Archief Curacao| april 2019 Van mei 1940 tot februari 1947 zijn diverse groepen uit Curaçao en Aruba geïnterneerd geweest. Personen die als een ”gevaar voor de rust en veiligheid in het Gebiedsdeel “ waren aangemerkt werden op grond van de wet PB 1940, no. 38, in hechtenis genomen om gedurende de oorlogsperiode of een deel daarvan, geïnterneerd te worden. De interneringen vonden plaats op last van de Procureur Generaal, zonder tussenkomst van een rechter. Vanaf het uitbreken van de oorlog in 1939 werden daartoe voorbereidingen getroffen ingeval Nederland onverhoopt bezet zou worden. Voor de plaats van het interneringskamp werd Bonaire uitgezocht. De lijst met te arresteren personen werd ruim van te voren opgesteld. Het belangrijkste en grootste kamp, “Playa Pariba”, even ten Noorden van Kralendijk, werd in oktober 1940 opgeleverd. Er hebben echter meerdere locaties als oorlogsinterneringskamp dienst gedaan. De locaties waren: • 3 Schoolgebouwen op Bonaire van mei tot en met oktober 1940; • Het genoemde kamp Playa Pariba op Bonaire sinds oktober 1940 tot en met februari 1947; • Kamp Guatemala, op de gelijknamige plantage te Bonaire sinds maart 1941 tot mei 1945; • Het voormalige quarantainegebouw Plantersrust, op Mundo Nobo te Curaçao van november 1941 tot mei 1945; • Een Shell barak te Suffisant, Curaçao, van november 1941 tot 1943; • De politiecellen aan het Wilhelminaplein en Rio Canario op Curaçao, respectievelijk van mei tot oktober 1940 en van december 1941 tot januari 1942. Er zijn 2 groepen geïnterneerd tijdens de oorlog. Allereerst de heterogene groep die aanvankelijk als “gevaar voor rust en veiligheid” werd aangemerkt. Ten tweede was er de groep Joodse vluchtelingen. De eerste groep die in de dagen na 10 mei 1940 werd opgepakt was samengesteld uit: • Alle Duitsers en Oostenrijkers die op op 11 mei 1940 op Curaçao en Aruba woonden. Dit betroffen 202 individuen, onder hen bevonden zich ook Duitse Joden; • Alle Duitse schepelingen die zich op 11 mei 1940 in de havens van Willemstad of Oranjestad aan boord van een Duits schip bevonden. Dit betrof 220 individuen. Ze zijn later naar een Engels kamp op Jamaica vervoerd; • Een twintigtal als NSB’ers bestempelde Nederlanders. Zij werden allereerst in een speciale politiecel aan het Wilhelminaplein te Curaçao opgesloten voordat ze naar Playa Pariba gingen; • Een zestal Italianen. Zij werden voor korte tijd geïnterneerd nadat de Nederlandse Regering had verklaard zich in staat van oorlog met Italië te beschouwen. Van 22 december 1941 tot 14 januari 1942 werd deze groep in de politiecellen van Rio Canario geïnterneerd. Daarna werden ze, met beperkingen, vrijgelaten. De tweede groep, de groep Joodse vluchtelingen die per boot naar Willemstad waren uitgeweken, zijn in twee verschillende schepen aangekomen. • Het Nederlandse schip m.s. “Crijnssen” bracht in juli 1940 17 Joodse vluchtelingen; • Het Spaanse schip s.s. “Cabo de Hornos” kon in november 1941 86 Joodse vluchtelingen aan wal zetten. Beide keren konden de vluchtelingen pas na de nodige tegenwerking vanuit Willemstad en na intensief diplomatiek verkeer voet aan wal zetten. De groep die met de m.s. “Crijnssen” aankwam werd vanaf 6 juli 1940 naar kamp Playa Pariba en in maart 1941 naar kamp Guatemala overgebracht. In het laatste kamp gold een minder strikt regime. In augustus 1941 werden ze in beperkte vrijheid gesteld, een jaar later waren ze vrij om te remigreren. Voor de grote groep van de “Cabo de Hornos” werden op Curaçao aparte interneringskampen ingesteld. De locatie te Suffisant had voorheen als tijdelijke huisvesting gediend voor pas aangekomen Shell-gastarbeiders. Het werd nu ingericht als huisvesting van de mannelijke “Cabo de Hornos” vluchtelingen. Voor de vrouwen en kinderen werd het voormalige quarantainegebouw Plantersrust te Mundo Nobo uitgekozen. De groep van oorspronkelijk 86 “Cabo de Hornos” vluchtelingen is vrij snel verminderd. Een aantal landen had zich bereid verklaard deze Joodse vluchtelingen asiel te verlenen, waaronder de Verenigde Staten, Cuba en Colombia. In december 1941 was hun aantal gedaald tot 76; twee jaar later zaten er nog maar 11 in Plantersrust. Deze laatste groep bleef daar tot het eind van de oorlog. Voor het eind van 1945 zijn er nog eens 6 vertrokken. Publicatie: "Wuiven vanaf de Waranda" door Junnes St. Jago, Utrecht, 2007 https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400899:mpeg21:a0077 |Amigoe, Interneringskamp|datum=11 juli 1941 In mei 1940 werd op Bonaire een interneringskamp ingericht om hierin onder te brengen: 1. personen met een vijandelijke nationaliteit 2. landgenoten met ondefinieerbare gevoelens Op Bonaire zorgde de kampen voor bedrijvigheid op het eiland; drukte en klandizie aan de handel. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010400904:mpeg21:a0064 Amigoe| Titel=Aflossing bewakingsdetachement van het Interneringskamp|datum=17 juli 1941 De aflossing van het personeel van het bewakingsdetachement te Bonaire geschiedt per vliegtuig, omdat het dan mogelijk is de militairen, die naar Bonaire gaan en zij, die naar Curacao terugkeren, op dezelfde dag binnen het tijdsbestek van enkele uren te vervoeren. Indien de aflossing per scheepsgelegenheid zou plaats vinden, zou het afgeloste personeel ten minste anderhalve 1 1/2 dag later op Curacao terugkeren dan thans het geval is, terwijl het personeel dat tèr aflossing naar Bonaire wordt gezonden, ten minste 1/2 dag eerder moet vertrekken. Aan de politiedienst te Curacao zou dan de sterkte van de aflossing gedurende ten minste 2 dagen onttrokken worden, hetgeen de sterkte van het Corps Militaire Politietroepen niet toelaat Herdenkingsmonumenten 4 mei • Aruba: Adriaan Lacle Blvd. • Curacao: Monument op De Ruyterkade te Waaigat • Bonaire:Monument voor het Wilhelminaplein • Sint Maarten:Monument te C. Wathey Square • Saba: Monument te The Bottom • St. Eustatius: Fort Oranje, monument voor de gevallenen 15ozb9y6lqt43mk8jq2lyo1yarj7rkx 0 13749 207431 207382 2026-10-22T15:36:38Z Kallmemel 14000 /* Mira tambe */ 207431 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{Taxobox| variante = c | tipo = animal | status = EN | fuente status = 2019 | imagen = Full Shot of a Caribbean Reef Shark at Tiger Beach Bahamas.jpg | descripcion=''C. perezii'' ([[Bahamas]]) | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = Chondrichthyes | subclase = Elasmobranchii | superorden = Selachimorpha | orden = Carcharhiniformes | famia = Carcharhinidae | genero = ''Carcharhinus'' | c-nomber = ''Carcharhinus perezii'' | autor = [[Felipe Poey|Poey]] | fecha = 1876 | parentesis = si | origineel = ''Platypodon perezii'' | mapa = Cypron-Range Carcharhinus perezii.svg | leyenda = Distribushon | sinonimo = * Carcharinus springeri (Bigelow & Schroeder, 1944) }} '''Tribon 'i pieda''' (''Carcharhinus perezii'') ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na e famia Carcharhinidae.<ref>{{Citeer web |url=https://doi.org/10.1163/2214-8264_dutchpamphlets-kb1-kb19403 |titel=Copye {{!}}van twee brieven, de eerste van de heer N.N. zynde een antwoord op de brief van de heer A.Z en de tweede, een weder-antwoord van de heer A.Z. aan de heer N.N. waer in de compagnie van assurantie en beleninge, &amp;c. in de Zuydhollandse, Zeeuwse [...] steden worden ondersogt |bezochtdatum=2025-12-24 |werk=Dutch Pamphlets Online}}</ref> ''C. perezzi'' a originalmente wòrdu deskribí komo ''Platypodon perezii'' dor di Poey Felipe na 1876.<ref>{{Citeer boek |titel=Anales de la Sociedad Española de Historia Natural |achternaam=Sociedad Española de Historia Natural. |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/47807 |uitgever=La Sociedad |plaats=Madrid |datum=1876|pagina's=390-392}}</ref> == Nòmber == E nòmber spesífiko ''perezii'' ta na honor di Felipe Poey su kompaña i amigu Laureano Perez Arcas (1824–1994), Universidat di Madrid, kende su buki di lès, ''Elementos'' ''de Zoología'', Poey a usa na Universidat di Havana.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/carcharhinidae/|titel=Family CARCHARHINIDAE Jordan & Evermann 1896 (Requiem Sharks) {{!}} The ETYFish Project|bezochtdatum=2026-10-19|pagina's=Carcharhinus perezii|taal=en}}</ref> == Deskripshon == ''C. perezii'' ta un tribon grandi di ref ku un snùit kortiko, stòmpi, i rondo. E largura di un resien nasí ta 60–75 cm. Madurá machunan tin un largura rònt di 150–170 cm, i 200 cm pa tintonan. ''C. perezii'' por alkansá un largura máksimo di 295 cm. E kurpa ariba ta greis òf greis-brùin ku banchi blanku diskreto na su kustia, i bandabou ta blanku di koló. Bandabou ta ta konsistí di alanan na par.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''C. perezii'' ta okurí den [[Oséano Atlántiko|osean Atlántiko]] oksidental for di [[North Carolina]] (Merka), Karibe pa [[Brasil]].<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=Carcharhinidae: requiem sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=502-567|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> {|class="wikitable" !Distribushon nativo di ''C. perezii'' |- | [[Anguilla]] · [[Antigua i Barbuda]] · [[Aruba]] · [[Bahamas]] · [[Barbados]] · [[Belize]] · [[Bermuda]] · [[Boneiru]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]] · Brasil · [[Islanan Kaiman]] · [[Colombia]] · [[Costa Rica]] · [[Cuba]] · [[Kòrsou]] · [[Dominica]] · [[Repúblika Dominikano]] · [[Guyana Franses]] · [[Grenada]] · [[Guadeloupe]] · [[Guatemala]] · [[Guyana]] · [[Haiti]] · [[Honduras]] · [[Jamaica]] · [[Mexico]] · [[Montserrat]] · [[Nicaragua]] · [[Panama]] · [[Puerto Rico]] · [[Sint Barth]] · [[Sint Kitts i Nevis]] · [[Sint Lucia]] · [[Sint Maarten (isla)|Sint Maarten]] · [[Sint Vincent i Grenadinanan]] · [[Sürnam]] · [[Trinidad i Tobago]] · Islanan Turks i Caicos · [[Estadonan Uni di Amérika]] · [[Venezuela]] · [[Islanan Birgen]]<ref name=":1" /> |} [[Fail:Feeding Caribbean reef sharks.webm|thumb|left|''C. perezii'' (Roatán, [[Honduras]])]] E tribon ta habitá serka di e bòm òf bahadanan di ref riba laman na un profundidat di por lo ménos 378 m. Otro strata tambe ta inkluí bom duru (inkl. kalichi di alga; p.e., kapa di ''coralline algae'')<ref>{{Citeer web|url=https://ocean.si.edu/ocean-life/plants-algae/coralline-algae-unsung-architects-coral-reefs|titel=Coralline Algae: The Unsung Architects of Coral Reefs {{!}} Smithsonian Ocean|bezochtdatum=2026-10-21|achternaam=Johnson|voornaam=Maggie D.|werk=ocean.si.edu|taal=en|citaat=Crustose coralline algae (CCA)}}</ref> i riba lodo di deltanan di riu na Brasil.<ref name="Ebert_2021" /> == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''C. perezii'' komo menasá.<ref name=":1">{{citeer web|auteur=Carlson, J., Charvet, P., Blanco-Parra, MP, Briones Bell-lloch, A., Cardenosa, D., Derrick, D., Espinoza, E., Morales-Saldaña, J.M., Naranjo-Elizondo, B., Pérez Jiménez, J.C., Schneider, E.V.C., Simpson, N.J., Talwar, B.S., Crysler, Z., Pacoureau, N. & Kyne, P.M.|jaar=2021|titel=Carcharhinus perezi|werk=The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T60217A3093780|url=https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2021-1.RLTS.T60217A3093780.en|bezochtdatum=2026-10-21.}}</ref> Piskamentu intensivo di tipo ta komun pa konsumo humano, kueru, zeta i ala, pero mas balor komo turismo di sambuyamentu. ''C. perezii'' no ta forma peliger sambuyadó; rara bes ta morde un hende (algun kaso ta sosodé durante alimentá tribon pa atraé nan na e sambuyadónan).<ref name="Ebert_2021" /> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Carcharhinidae]] egq4l78gfvvhnbflkv67u5x62dg72cm 0 15092 207456 207310 2026-10-22T17:47:16Z Kallmemel 14000 /* Nòmber */ +ref 207456 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{wak articulo|dp=si|Wak [[tribon di wesu]], [[warashi]], i [[hermanchi]] (página di referensia) pa otro nifikashon di tópiko.}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |status=LC |fuente status=2019 |imagen=Side shot right side.jpg |descripcion=''S. cubensis'' |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Chordata]] |clase=[[Elasmobranchii]] |orden=[[Squaliformes]] |famia=[[Squalidae]] |genero=''[[Squalus]]'' |autor=[[Luis Howell Rivero|Howell Rivero]] |fecha=1936 }} '''''Squalus cubensis''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae den [[Òrde (biologia)|órden]] di Squaliformes.<ref>{{citeer web |auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|titel=FishBase. Squalus cubensis Howell Rivero, 1936|via=World Register of Marine Species|url= https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=158524|bezochtdatum=2026-09-05}}</ref> ''S. cubensis'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Luis Howell-Rivero na 1936.<ref>{{citeer tijdschrift|auteur=Howell Rivero, L.|datum=1936|titel=Some new, rare and little-known fishes from Cuba|tijdschrift=Proceedings of the Boston Society of Natural History|volume=41|nummer=4|pagina's=41-76, Pls. 9-13}}</ref> E [[holotipo]] machu adulto, i kuater paratipo a wòrdu kolektá den serkania di [[Havana]] (Cuba) na novèmber 1934. E mònsternan ta preservá den kolekshon di Museum of Comparitive Zoology (MCZ).<ref name="mcz_s-1458" details="Paratipo: [https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1459 MCZ: S-1459]; [https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1460 MCZ: S-1460]; [https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1461 MCZ: S-1461]; [https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1462 MCZ: S-1462]">{{Citeer web|url=https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1458|titel=MCZbase MCZ:Ich:S-1458 specimen record|bezochtdatum=2026-09-29|werk=mczbase.mcz.harvard.edu|taal=en|via=Museum of Comparative Zoology, Harvard University}}</ref><ref>{{citeer boek|auteur=Henry B. Bigelow & William C. Schroeder|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/7245976|doi=10.5962/bhl.title.7464|titel=Fishes of the western North Atlantic|oclc=1651057|editie= Memoir (Sears Foundation for Marine Research), no. 1|plaats=New Haven |uitgever=Sears Foundation for Marine Research, Yale Univ|pagina=473|taal=en|jaar=1948}}</ref> == Nòmber == E nomber spesífiko ''cubensis'', ku sufiho latin ''-ensis'', ta indiká e lokalidat (Havana, Cuba) di e promé muestra.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/squalidae/|titel=Family SQUALIDAE Blainville 1816 (Dogfish Sharks) {{!}} The ETYFish Project|bezochtdatum=2026-10-19|taal=en}}</ref> ''S. cubensis'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, ''Cuban dogfish'' (ingles) i '''tribon di wesu''' (papiamentu).<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=180859|titel=Cuban Dogfish Squalus cubensis|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|bezochtdatum=2026-09-29}}</ref> "Wesu" ta referí na e sumpiña skèrpi riba lomba.<ref name="buurt_2014" details="p.85 (Tribon di wesu)">{{Cite book|titel=Caquetío Indians on Curaçao during colonial times and Caquetío words in the Papiamentu language|auteur=Gerard van Buurt|jaar=2014|ISBN=978-99904-2-348-8|url=https://www.scribd.com/document/1058967878/Gerard-van-Buurt-Caquetio-Indians-on-Curacao-and-Caquetio-words-in-the-Papiamentu-language-Some-names-of-Animals-and-Plants-in-Papiamentu-8-okt-2014-M}}</ref> Otro nombernan komun na papiamentu tambe ta inkluí '''warashi''' i '''hermanchi'''.<ref>{{Cite book|titel=Groot Woordenboek Nederlands-Papiaments|jaar=2006}}</ref> == Deskripshon == ''S. cubensis'' su kurpa ta alargá i smal. Machunan madurá tin larguranan promedio di 38–44 cm, i tinto madurá 47–50 cm. Larguranan máksimo por alkansá 75 te ku posiblemente 110 cm. Kabes anchu, snùit kòrtiku i stòmpi. Tin un kantidat total di 50 djente; 28 den rei ariba i 22 den rei abou. E kurpa ta greis di koló, sin mancha. Manchanan pretu òf skur ariba e tòpnan di alanan di lomba (dorsal).<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=SQUALIFORMES: dogfish sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=105–219|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> {{Multiple image |image1=Dorsal side view.jpg |caption1=Bista dorsal di ''S. cubensis'' |image2=Close up of Dorsal fin on S. cubensis.png |caption2=Spiña kant'i ala riba lomba |align=center }} == Komportashon == ''S. cubensis'' ta okurí den manchanan grandi i denso.<ref name="Ebert_2021"/> == Repordukshon == ''S. cubensis'' ta werp un tira di 10 kriatura viviporo.<ref name="Ebert_2021"/> == Distribushon i habitat == ''S. cubensis'' ta distribuí na parti wèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]]; den awanan tropikal. Riba laman, nan ta habitá e márgen pafo di plachinan kontinental kant'i slopinan mas ariba, ariba òf serka di e bòm. E habitat ta varia entre un profundidat di 10–731 m. Esnan mas yòn ta okurí den awa ménos hundu ku adulto.<ref name="Ebert_2021" /> == Státus == [[Lista Kòrá di IUCN]] ta klasifiká ''S. cubensis'' komo no menasá. E ta aparentemente komun. Den mayoria di su distribushon geográfiko i alkanse profundo e no ta wòrdu piská. Kaminda e ta kapturá komo kèch sekundario, e ta wòrdu rechasá i tirá bèk den laman.<ref name="Ebert_2021"/> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] mbv9nllmtzzo2pbwpwsipszk5md7j5d 207457 207456 2026-10-22T17:47:56Z Kallmemel 14000 /* Nòmber */ ref: +parameter 207457 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{wak articulo|dp=si|Wak [[tribon di wesu]], [[warashi]], i [[hermanchi]] (página di referensia) pa otro nifikashon di tópiko.}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |status=LC |fuente status=2019 |imagen=Side shot right side.jpg |descripcion=''S. cubensis'' |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Chordata]] |clase=[[Elasmobranchii]] |orden=[[Squaliformes]] |famia=[[Squalidae]] |genero=''[[Squalus]]'' |autor=[[Luis Howell Rivero|Howell Rivero]] |fecha=1936 }} '''''Squalus cubensis''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae den [[Òrde (biologia)|órden]] di Squaliformes.<ref>{{citeer web |auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|titel=FishBase. Squalus cubensis Howell Rivero, 1936|via=World Register of Marine Species|url= https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=158524|bezochtdatum=2026-09-05}}</ref> ''S. cubensis'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Luis Howell-Rivero na 1936.<ref>{{citeer tijdschrift|auteur=Howell Rivero, L.|datum=1936|titel=Some new, rare and little-known fishes from Cuba|tijdschrift=Proceedings of the Boston Society of Natural History|volume=41|nummer=4|pagina's=41-76, Pls. 9-13}}</ref> E [[holotipo]] machu adulto, i kuater paratipo a wòrdu kolektá den serkania di [[Havana]] (Cuba) na novèmber 1934. E mònsternan ta preservá den kolekshon di Museum of Comparitive Zoology (MCZ).<ref name="mcz_s-1458" details="Paratipo: [https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1459 MCZ: S-1459]; [https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1460 MCZ: S-1460]; [https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1461 MCZ: S-1461]; [https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1462 MCZ: S-1462]">{{Citeer web|url=https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1458|titel=MCZbase MCZ:Ich:S-1458 specimen record|bezochtdatum=2026-09-29|werk=mczbase.mcz.harvard.edu|taal=en|via=Museum of Comparative Zoology, Harvard University}}</ref><ref>{{citeer boek|auteur=Henry B. Bigelow & William C. Schroeder|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/7245976|doi=10.5962/bhl.title.7464|titel=Fishes of the western North Atlantic|oclc=1651057|editie= Memoir (Sears Foundation for Marine Research), no. 1|plaats=New Haven |uitgever=Sears Foundation for Marine Research, Yale Univ|pagina=473|taal=en|jaar=1948}}</ref> == Nòmber == E nomber spesífiko ''cubensis'', ku sufiho latin ''-ensis'', ta indiká e lokalidat (Havana, Cuba) di e promé muestra.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/squalidae/|titel=Family SQUALIDAE Blainville 1816 (Dogfish Sharks) {{!}} The ETYFish Project|bezochtdatum=2026-10-19|taal=en}}</ref> ''S. cubensis'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, ''Cuban dogfish'' (ingles) i '''tribon di wesu''' (papiamentu).<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=180859|titel=Cuban Dogfish Squalus cubensis|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|bezochtdatum=2026-09-29}}</ref> "Wesu" ta referí na e sumpiña skèrpi riba lomba.<ref name="buurt_2014" details="p.85 (Tribon di wesu)">{{Cite book|titel=Caquetío Indians on Curaçao during colonial times and Caquetío words in the Papiamentu language|auteur=Gerard van Buurt|jaar=2014|ISBN=978-99904-2-348-8|url=https://www.scribd.com/document/1058967878/Gerard-van-Buurt-Caquetio-Indians-on-Curacao-and-Caquetio-words-in-the-Papiamentu-language-Some-names-of-Animals-and-Plants-in-Papiamentu-8-okt-2014-M}}</ref> Otro nombernan komun na papiamentu tambe ta inkluí '''warashi''' i '''hermanchi'''.<ref>{{Cite book|titel=Groot Woordenboek Nederlands-Papiaments|jaar=2006|pagina=Doornhaai}}</ref> == Deskripshon == ''S. cubensis'' su kurpa ta alargá i smal. Machunan madurá tin larguranan promedio di 38–44 cm, i tinto madurá 47–50 cm. Larguranan máksimo por alkansá 75 te ku posiblemente 110 cm. Kabes anchu, snùit kòrtiku i stòmpi. Tin un kantidat total di 50 djente; 28 den rei ariba i 22 den rei abou. E kurpa ta greis di koló, sin mancha. Manchanan pretu òf skur ariba e tòpnan di alanan di lomba (dorsal).<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=SQUALIFORMES: dogfish sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=105–219|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> {{Multiple image |image1=Dorsal side view.jpg |caption1=Bista dorsal di ''S. cubensis'' |image2=Close up of Dorsal fin on S. cubensis.png |caption2=Spiña kant'i ala riba lomba |align=center }} == Komportashon == ''S. cubensis'' ta okurí den manchanan grandi i denso.<ref name="Ebert_2021"/> == Repordukshon == ''S. cubensis'' ta werp un tira di 10 kriatura viviporo.<ref name="Ebert_2021"/> == Distribushon i habitat == ''S. cubensis'' ta distribuí na parti wèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]]; den awanan tropikal. Riba laman, nan ta habitá e márgen pafo di plachinan kontinental kant'i slopinan mas ariba, ariba òf serka di e bòm. E habitat ta varia entre un profundidat di 10–731 m. Esnan mas yòn ta okurí den awa ménos hundu ku adulto.<ref name="Ebert_2021" /> == Státus == [[Lista Kòrá di IUCN]] ta klasifiká ''S. cubensis'' komo no menasá. E ta aparentemente komun. Den mayoria di su distribushon geográfiko i alkanse profundo e no ta wòrdu piská. Kaminda e ta kapturá komo kèch sekundario, e ta wòrdu rechasá i tirá bèk den laman.<ref name="Ebert_2021"/> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] 933aw6weww5or8xybm2mayc1s7km7j2 207458 207457 2026-10-22T17:50:15Z Kallmemel 14000 /* Nòmber */ +nober komun 207458 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{wak articulo|dp=si|Wak [[tribon di wesu]], [[warashi]], i [[hermanchi]] (página di referensia) pa otro nifikashon di tópiko.}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |status=LC |fuente status=2019 |imagen=Side shot right side.jpg |descripcion=''S. cubensis'' |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Chordata]] |clase=[[Elasmobranchii]] |orden=[[Squaliformes]] |famia=[[Squalidae]] |genero=''[[Squalus]]'' |autor=[[Luis Howell Rivero|Howell Rivero]] |fecha=1936 }} '''''Squalus cubensis''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae den [[Òrde (biologia)|órden]] di Squaliformes.<ref>{{citeer web |auteur=Froese, R. and D. Pauly. Editors|datum=2026|titel=FishBase. Squalus cubensis Howell Rivero, 1936|via=World Register of Marine Species|url= https://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=158524|bezochtdatum=2026-09-05}}</ref> ''S. cubensis'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Luis Howell-Rivero na 1936.<ref>{{citeer tijdschrift|auteur=Howell Rivero, L.|datum=1936|titel=Some new, rare and little-known fishes from Cuba|tijdschrift=Proceedings of the Boston Society of Natural History|volume=41|nummer=4|pagina's=41-76, Pls. 9-13}}</ref> E [[holotipo]] machu adulto, i kuater paratipo a wòrdu kolektá den serkania di [[Havana]] (Cuba) na novèmber 1934. E mònsternan ta preservá den kolekshon di Museum of Comparitive Zoology (MCZ).<ref name="mcz_s-1458" details="Paratipo: [https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1459 MCZ: S-1459]; [https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1460 MCZ: S-1460]; [https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1461 MCZ: S-1461]; [https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1462 MCZ: S-1462]">{{Citeer web|url=https://mczbase.mcz.harvard.edu/guid/MCZ:Ich:S-1458|titel=MCZbase MCZ:Ich:S-1458 specimen record|bezochtdatum=2026-09-29|werk=mczbase.mcz.harvard.edu|taal=en|via=Museum of Comparative Zoology, Harvard University}}</ref><ref>{{citeer boek|auteur=Henry B. Bigelow & William C. Schroeder|hoofdstukurl=http://www.biodiversitylibrary.org/page/7245976|doi=10.5962/bhl.title.7464|titel=Fishes of the western North Atlantic|oclc=1651057|editie= Memoir (Sears Foundation for Marine Research), no. 1|plaats=New Haven |uitgever=Sears Foundation for Marine Research, Yale Univ|pagina=473|taal=en|jaar=1948}}</ref> == Nòmber == E nomber spesífiko ''cubensis'', ku sufiho latin ''-ensis'', ta indiká e lokalidat (Havana, Cuba) di e promé muestra.<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/squalidae/|titel=Family SQUALIDAE Blainville 1816 (Dogfish Sharks) {{!}} The ETYFish Project|bezochtdatum=2026-10-19|taal=en}}</ref> ''S. cubensis'' ta konosí bou diferente nòmber komun; esta, ''Cuban dogfish'' (ingles), ''Cubaanse doornhaai'' (hulandes), i '''tribon di wesu''' (papiamentu).<ref>{{citeer web|url=https://www.dutchcaribbeanspecies.org/linnaeus_ng/app/views/species/nsr_taxon.php?id=180859|titel=Cuban Dogfish Squalus cubensis|werk=[[Dutch Caribbean Species Register]]|bezochtdatum=2026-09-29}}</ref> "Wesu" ta referí na e sumpiña skèrpi riba lomba.<ref name="buurt_2014" details="p.85 (Tribon di wesu)">{{Cite book|titel=Caquetío Indians on Curaçao during colonial times and Caquetío words in the Papiamentu language|auteur=Gerard van Buurt|jaar=2014|ISBN=978-99904-2-348-8|url=https://www.scribd.com/document/1058967878/Gerard-van-Buurt-Caquetio-Indians-on-Curacao-and-Caquetio-words-in-the-Papiamentu-language-Some-names-of-Animals-and-Plants-in-Papiamentu-8-okt-2014-M}}</ref> Otro nombernan komun na papiamentu tambe ta inkluí '''warashi''' i '''hermanchi'''.<ref>{{Cite book|titel=Groot Woordenboek Nederlands-Papiaments|jaar=2006|pagina=Doornhaai}}</ref> == Deskripshon == ''S. cubensis'' su kurpa ta alargá i smal. Machunan madurá tin larguranan promedio di 38–44 cm, i tinto madurá 47–50 cm. Larguranan máksimo por alkansá 75 te ku posiblemente 110 cm. Kabes anchu, snùit kòrtiku i stòmpi. Tin un kantidat total di 50 djente; 28 den rei ariba i 22 den rei abou. E kurpa ta greis di koló, sin mancha. Manchanan pretu òf skur ariba e tòpnan di alanan di lomba (dorsal).<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=SQUALIFORMES: dogfish sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=105–219|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> {{Multiple image |image1=Dorsal side view.jpg |caption1=Bista dorsal di ''S. cubensis'' |image2=Close up of Dorsal fin on S. cubensis.png |caption2=Spiña kant'i ala riba lomba |align=center }} == Komportashon == ''S. cubensis'' ta okurí den manchanan grandi i denso.<ref name="Ebert_2021"/> == Repordukshon == ''S. cubensis'' ta werp un tira di 10 kriatura viviporo.<ref name="Ebert_2021"/> == Distribushon i habitat == ''S. cubensis'' ta distribuí na parti wèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]]; den awanan tropikal. Riba laman, nan ta habitá e márgen pafo di plachinan kontinental kant'i slopinan mas ariba, ariba òf serka di e bòm. E habitat ta varia entre un profundidat di 10–731 m. Esnan mas yòn ta okurí den awa ménos hundu ku adulto.<ref name="Ebert_2021" /> == Státus == [[Lista Kòrá di IUCN]] ta klasifiká ''S. cubensis'' komo no menasá. E ta aparentemente komun. Den mayoria di su distribushon geográfiko i alkanse profundo e no ta wòrdu piská. Kaminda e ta kapturá komo kèch sekundario, e ta wòrdu rechasá i tirá bèk den laman.<ref name="Ebert_2021"/> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] gu9fh3twf0udpiqst4s1ddlvajbde6e 0 15110 207466 207255 2026-10-22T18:02:57Z Kallmemel 14000 wikilink 207466 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} Esaki ta un '''lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes''' i nan estado di konservashon. Tribon i chuchu ta klasifiká den taksonomia komo klase di Elasmobranchii. [[Biodiversidat di Karibe Hulandes]] ta forma un ''hotspòt'' di biodiversidat, e awanan di Karibe Hulandes ta koinsidí parsialmente ku áreanan di distribishon di 94 [[espesie]]; 60 sorto di tribon i 34 sorto di chuchu; pues por spera e espesienan aki lo aparesé, de bes en kuando den awanan rònt di e islanan. Solamente 40% di espesienan aki ta konfirmá di ta presente den e awanan di Karibe Hulandes. A pesar di algun sorto (19) ku ta koinsidí parsialmente entre e islanan, islanan SSS i islanan ABC ta karakterisá pa populashonnan distinto di Elasmobranchii.<ref name="leurs_2026">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Leurs |voornaam=Guido |titel=Diversity and Conservation Status of Sharks and Rays in the Dutch Caribbean |url=https://bioone.org/journals/caribbean-journal-of-science/volume-56/issue-1/cjos.v56i1.a24/Diversity-and-Conservation-Status-of-Sharks-and-Rays-in-the/10.18475/cjos.v56i1.a24.full |jaargang=56 |tijdschrift=Caribbean Journal of Science |datum=2026-05-20 |nummer=1 |doi=10.18475/cjos.v56i1.a24 |issn=0008-6452 |achternaam2=Debrot |voornaam2=Adolphe O. |achternaam3=Winter |voornaam3=Hendrik V.}}</ref> == Státus == E estado di konservashon den [[Karibe Hulandes]] ta desfaborabel, konosementu riba nan diversidat i estado ta aún limitá. Mayoria di espesienan konfirmá (47%) ta menasá ku ekstinshon, i mas ku mitar di espesie no-konfirmá ta habitá awanan profundo. E presensia di tribon i chuchu ta esensial pa e salut di ekosistema marino; nan por tin variedat amplio di ròlnan ekológiko depende riba e espesie i fase di bida. Sinembargo nan populashon mundial a deteriorá fuertemente. Desde 2010, ya a raportá ku tribon ta pa un gran parti ousente for di sistemanan di ref karibense, inkluso Karibe Hulandes.<ref name="leurs_2026"/> === Protekshon === Desde 2 di sèptèmber 2015, un gran porshon pa ku [[Zona economico exclusivo|zona ekonomiko ekslusivo]] (EEZ) di [[Hulanda Karibense]] a wòrdu athudiká komo un santuario di mamífero marino i tribon, ''[[Parke Marino Yarari|Yarari Marine Mammal and Shark Sanctuary]]''. Na 2018, Sint Eustatius a djòin santuario Yarari ku su porshon di EEZ.<ref name="leurs_2026"/> {|class="wikitable" |+Leyenda |- !X |Okurensia konfirmá |- !S |Okurensia sperá |- !NK |Informashon no-konfirmá/anekdóktiko |- !{{legend|PowderBlue}} |Espesie resaltá ta regionalmente endémiko |} {|class="wikitable" ! Espesie ! Nòmber komun ! colspan="6"|Distribushon ! colspan="4"|Státus |- ! colspan="2" style="vertical-align:bottom"|Chuchu ! {{titulo vertical|[[Aruba]]}} !! {{titulo vertical|[[Kòrsou]]}} !! {{titulo vertical|[[Boneiru]]}} !! {{titulo vertical|[[Saba]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Maarten|St. Maarten]]}} !! {{titulo vertical|[[Sint Eustatius|St. Eustatius]]}} ! {{titulo vertical|[[Lista Kòrá di IUCN|IUCN]]}} |- |''Aetobatus narinari''||Chuchu águila | X || X || X || X || X || X |{{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Myliobatis freminvillei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Myliobatis goodei''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Mobula birostris''||Manta |X||X||X||X||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Mobula'' cf. ''birostris''|| |X||X||X||X||X||X |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Diplobatis guamachensis''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Gymnura micrura''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hypanus americanus''||Chuchu<br>Chuchu ròk |X||X||X||X||X||X |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hypanus guttatus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hypanus say''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Narcine bancroftii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Pristis Pristis''|| |S||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Pseudobatos percellens''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Rhinoptera bonasus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhinoptera brasiliensis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Styracura schmardae''|| |S||S||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Urobatis jamaicensis''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Benthobatis marcida''|| |S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Breviraja nigriventralis''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Cruriraja rugosa''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||X |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Dactylobatus clarkii''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Dipturus bullisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Dipturus garricki''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Dipturus teevani''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Fenestraja sinusmexicanus''|| |S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Gurgesiella atlantica''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Pseudoraja fischeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Rajella fuliginea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Rostroraja cervigoni''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Schroederobatis americana''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Springeria longirostris''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Mobula hypostoma''|| |S||S||X||NK||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Mobula tarapacana''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Pteroplatytrygon violacea''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- ! colspan="2"|Tribon |- |''Carcharhinus signatus''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Galeocerdo cuvier''||Tintorero<br>Tribon tiger | X || X || X || X || X || X |{{color box|#CCE226|NT}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Mustelus minicanis''|| | S ||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Sphyrna tudes''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Carcharhinus acronotus''|| |S||S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Carcharhinus altimus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Carcharhinus galapagensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Carcharhinus leucas''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus limbatus''|| | X || X || S || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus obscurus''|| |X||S||NK||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Carcharhinus perezi]]''||Tribon 'i pieda | X || X || X || X || X || X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Carcharhinus porosus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Ginglymostoma cirratum''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Negaprion brevirostris''|| | X || X || X || X || X || X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon lalandii''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Rhizoprionodon porosus''|| | X || S || S || X || S || S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''[[Sphyrna tiburo]]''|| |X||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Mustelus canis''|| | S || S || X || S || S || S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Mustelus higmani''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Mustelus norrisi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Sphyrna media''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Apristurus canutus''|| |{{n/a}}||X||{{n/a}}||X||S||X |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Apristurus riveri''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Centrophorus granulosus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||NK||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Centrophorus squamosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Centrophorus uyato''|| | S || S || S || S || S || S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Etmopterus bigelowi''|| | S || S || S || S || S || S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus bullisi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus gracilispinis''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus hillianus''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Etmopterus robinsi''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus schultzi''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Etmopterus virens''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Euporotomicrus bispinatus''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus antillensis''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''Galeus springeri''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Heptranchias perlo''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hexanchus griseus''|| |S||X||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Hexanchus vitulus''|| |S||X||S||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Oxynotus caribbaeus''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus boa]]''|| |S||S||S||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |style="background:PowderBlue;color:black;"|''[[Scyliorhinus hesperius]]''|| |X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''[[Squalus clarkae]]''|| |S||{{n/a}}||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''[[Squalus cubensis]]''|| Tribon di wesu |S||X||X||X||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Squatina david''|| |S||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Zameus squamulosus''|| |{{n/a}}||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Alopias superciliosus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Alopias vulpinus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus falciformis''|| |X||X||X||X||S||X | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Carcharhinus longimanus''||Ala seku |S||X||X||X||S||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''Carcharodon carcharias''|| |{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |''Cetorhinus maximus''|| |X||S||S||{{n/a}}||{{n/a}}||{{n/a}} | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Isurus oxyrinchus''||Tribon blou<br>Tribon mulá |X||X||X||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''Isurus paucus''|| |S||S||S||S||S||S | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Megachasma pelagios]]''|| |S||S||S||S||S||S |{{color box|#60C659|LC}} |- |''Prionace glauca''||Tribon blou |S||X||X||NK||S||S |{{color box|#CCE226|NT}} |- |''Rhincodon typus''||Tintorero<br>Tribon bayena |X||X||X||X||X||X | {{color box|#FC7F3F |EN}} |- |''[[Sphyrna lewini]]''||Tribon di krus<br>Tribon martin |X||X||X||X||{{n/a}}||{{n/a}} |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna mokarran]]''||Tribon martin |X||X||X||X||X||S |{{color box|#D81E05|CR|white}} |- |''[[Sphyrna zygaena]]''||Tribon martin |X||{{n/a}}||{{n/a}}||S||S||S | {{color box|#F9E814|VU}} |- |} {{Appendix}} [[Kategoria:Tribon]] 9rmd5vt24k1e2bpwxdedd6ib3b1xr5j 0 15147 207410 207384 2026-10-22T13:42:46Z Kallmemel 14000 /* Linknan eksterno */ -malchi no existente 207410 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktonan di bos == {| class="wikitable" ! Aktor original / kanto ! Personaje ! Aktor na hulandes / kanto |- | [[Meg Ryan]] / [[Liz Callaway]] (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya || [[Vera Mann]] |- | [[John Cusack]] / [[Jonathan Dokuchitz]] (kanto) || Dimitri || [[Peter Paul Muller]] / [[Stanley Burleson]] (kanto) |- | [[Kelsey Grammer]] || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch || [[Arnold Gelderman]] |- | [[Christopher Lloyd]] / [[Jim Cummings]] (kanto) || [[Grigori Raspoetin]] || [[Coen van Vrijberghe de Coningh]] / [[Ernst Daniël Smid]] (kanto) |- | [[Hank Azaria]] || Bartok || [[Han Oldigs]] |- | [[Bernadette Peters]] || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff || [[Karin Bloemen]] |- | [[Kirsten Dunst]] / [[Lacey Chabert]] (kanto) || Joven Anastasia || [[Margriet van Lidth]] |- | [[Angela Lansbury]] || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] || [[Elsje Scherjon]] |- | [[Rick Jones]] || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] || — |- | [[Andrea Martin]] || Phlegmenkoff || — |- | [[Bernadette Peters]] || Raton di anochi femenino || [[Karin Bloemen]] |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa [[Lynn Ahrens]] i [[Stephen Flaherty]], [[David Newman (kompositor)|David Newman]], i grabá pa [[Liz Callaway]], [[Jim Cummings]], [[Jonathan Dokuchitz]], [[Kelsey Grammer]] i otro artistanan. E kansionnan ta: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" ([[Bernadette Peters]], Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" ([[Donna Lewis]] i [[Richard Marx]]) – 3:40 # "Journey to the Past" ([[Aaliyah]]) – 4:04 # "[[Once Upon a December]]" ([[Deana Carter]]) – 3:34 # "Prologue" ([[Angela Lansbury]], [[Lacey Chabert]]) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premionan i nominashonnan == {| class="wikitable" !aña !premio !kategoria !nominado(nan) !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| Nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#90ff90;"| ganá |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| Nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#90ff90;"| ganá |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#90ff90;"| ganá |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelíkula merikano]] [[Kategoria:Pelíkula di 20th Century Fox]] [[Kategoria:Pelíkula di 1997]] [[Kategoria:Pelíkula di animashon]] [[Kategoria:Pelíkula infantil]] [[Kategoria:Pelíkula históriko]] [[Kategoria:Pelíkula di Don Bluth]] kt3pgijmkj1daada3qkgwgelk0su7h5 207411 207410 2026-10-22T13:43:46Z Kallmemel 14000 simplifica categoria pa esnan existente 207411 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktonan di bos == {| class="wikitable" ! Aktor original / kanto ! Personaje ! Aktor na hulandes / kanto |- | [[Meg Ryan]] / [[Liz Callaway]] (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya || [[Vera Mann]] |- | [[John Cusack]] / [[Jonathan Dokuchitz]] (kanto) || Dimitri || [[Peter Paul Muller]] / [[Stanley Burleson]] (kanto) |- | [[Kelsey Grammer]] || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch || [[Arnold Gelderman]] |- | [[Christopher Lloyd]] / [[Jim Cummings]] (kanto) || [[Grigori Raspoetin]] || [[Coen van Vrijberghe de Coningh]] / [[Ernst Daniël Smid]] (kanto) |- | [[Hank Azaria]] || Bartok || [[Han Oldigs]] |- | [[Bernadette Peters]] || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff || [[Karin Bloemen]] |- | [[Kirsten Dunst]] / [[Lacey Chabert]] (kanto) || Joven Anastasia || [[Margriet van Lidth]] |- | [[Angela Lansbury]] || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] || [[Elsje Scherjon]] |- | [[Rick Jones]] || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] || — |- | [[Andrea Martin]] || Phlegmenkoff || — |- | [[Bernadette Peters]] || Raton di anochi femenino || [[Karin Bloemen]] |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa [[Lynn Ahrens]] i [[Stephen Flaherty]], [[David Newman (kompositor)|David Newman]], i grabá pa [[Liz Callaway]], [[Jim Cummings]], [[Jonathan Dokuchitz]], [[Kelsey Grammer]] i otro artistanan. E kansionnan ta: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" ([[Bernadette Peters]], Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" ([[Donna Lewis]] i [[Richard Marx]]) – 3:40 # "Journey to the Past" ([[Aaliyah]]) – 4:04 # "[[Once Upon a December]]" ([[Deana Carter]]) – 3:34 # "Prologue" ([[Angela Lansbury]], [[Lacey Chabert]]) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premionan i nominashonnan == {| class="wikitable" !aña !premio !kategoria !nominado(nan) !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| Nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#90ff90;"| ganá |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| Nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#90ff90;"| ganá |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#90ff90;"| ganá |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] hffsr018xizyzgty0wblfv3tz7uasvl 207413 207411 2026-10-22T13:44:49Z Kallmemel 14000 /* Premionan i nominashonnan */ uniformidad:leter minusculo 207413 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktonan di bos == {| class="wikitable" ! Aktor original / kanto ! Personaje ! Aktor na hulandes / kanto |- | [[Meg Ryan]] / [[Liz Callaway]] (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya || [[Vera Mann]] |- | [[John Cusack]] / [[Jonathan Dokuchitz]] (kanto) || Dimitri || [[Peter Paul Muller]] / [[Stanley Burleson]] (kanto) |- | [[Kelsey Grammer]] || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch || [[Arnold Gelderman]] |- | [[Christopher Lloyd]] / [[Jim Cummings]] (kanto) || [[Grigori Raspoetin]] || [[Coen van Vrijberghe de Coningh]] / [[Ernst Daniël Smid]] (kanto) |- | [[Hank Azaria]] || Bartok || [[Han Oldigs]] |- | [[Bernadette Peters]] || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff || [[Karin Bloemen]] |- | [[Kirsten Dunst]] / [[Lacey Chabert]] (kanto) || Joven Anastasia || [[Margriet van Lidth]] |- | [[Angela Lansbury]] || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] || [[Elsje Scherjon]] |- | [[Rick Jones]] || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] || — |- | [[Andrea Martin]] || Phlegmenkoff || — |- | [[Bernadette Peters]] || Raton di anochi femenino || [[Karin Bloemen]] |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa [[Lynn Ahrens]] i [[Stephen Flaherty]], [[David Newman (kompositor)|David Newman]], i grabá pa [[Liz Callaway]], [[Jim Cummings]], [[Jonathan Dokuchitz]], [[Kelsey Grammer]] i otro artistanan. E kansionnan ta: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" ([[Bernadette Peters]], Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" ([[Donna Lewis]] i [[Richard Marx]]) – 3:40 # "Journey to the Past" ([[Aaliyah]]) – 4:04 # "[[Once Upon a December]]" ([[Deana Carter]]) – 3:34 # "Prologue" ([[Angela Lansbury]], [[Lacey Chabert]]) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premionan i nominashonnan == {| class="wikitable" !aña !premio !kategoria !nominado(nan) !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#90ff90;"| ganá |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#90ff90;"| ganá |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#90ff90;"| ganá |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] k5uopg89am3zxxdgajh3qu7q7n2drzw 207414 207413 2026-10-22T13:45:21Z Kallmemel 14000 /* Premionan i nominashonnan */ titulo: plural>singular 207414 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktonan di bos == {| class="wikitable" ! Aktor original / kanto ! Personaje ! Aktor na hulandes / kanto |- | [[Meg Ryan]] / [[Liz Callaway]] (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya || [[Vera Mann]] |- | [[John Cusack]] / [[Jonathan Dokuchitz]] (kanto) || Dimitri || [[Peter Paul Muller]] / [[Stanley Burleson]] (kanto) |- | [[Kelsey Grammer]] || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch || [[Arnold Gelderman]] |- | [[Christopher Lloyd]] / [[Jim Cummings]] (kanto) || [[Grigori Raspoetin]] || [[Coen van Vrijberghe de Coningh]] / [[Ernst Daniël Smid]] (kanto) |- | [[Hank Azaria]] || Bartok || [[Han Oldigs]] |- | [[Bernadette Peters]] || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff || [[Karin Bloemen]] |- | [[Kirsten Dunst]] / [[Lacey Chabert]] (kanto) || Joven Anastasia || [[Margriet van Lidth]] |- | [[Angela Lansbury]] || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] || [[Elsje Scherjon]] |- | [[Rick Jones]] || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] || — |- | [[Andrea Martin]] || Phlegmenkoff || — |- | [[Bernadette Peters]] || Raton di anochi femenino || [[Karin Bloemen]] |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa [[Lynn Ahrens]] i [[Stephen Flaherty]], [[David Newman (kompositor)|David Newman]], i grabá pa [[Liz Callaway]], [[Jim Cummings]], [[Jonathan Dokuchitz]], [[Kelsey Grammer]] i otro artistanan. E kansionnan ta: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" ([[Bernadette Peters]], Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" ([[Donna Lewis]] i [[Richard Marx]]) – 3:40 # "Journey to the Past" ([[Aaliyah]]) – 4:04 # "[[Once Upon a December]]" ([[Deana Carter]]) – 3:34 # "Prologue" ([[Angela Lansbury]], [[Lacey Chabert]]) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" !aña !premio !kategoria !nominado(nan) !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#90ff90;"| ganá |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#90ff90;"| ganá |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#90ff90;"| ganá |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] jiqibh7w3vus7t1jjatflsh479efdjb 207415 207414 2026-10-22T13:46:25Z Kallmemel 14000 /* Premio i nominashon */ 207415 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktonan di bos == {| class="wikitable" ! Aktor original / kanto ! Personaje ! Aktor na hulandes / kanto |- | [[Meg Ryan]] / [[Liz Callaway]] (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya || [[Vera Mann]] |- | [[John Cusack]] / [[Jonathan Dokuchitz]] (kanto) || Dimitri || [[Peter Paul Muller]] / [[Stanley Burleson]] (kanto) |- | [[Kelsey Grammer]] || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch || [[Arnold Gelderman]] |- | [[Christopher Lloyd]] / [[Jim Cummings]] (kanto) || [[Grigori Raspoetin]] || [[Coen van Vrijberghe de Coningh]] / [[Ernst Daniël Smid]] (kanto) |- | [[Hank Azaria]] || Bartok || [[Han Oldigs]] |- | [[Bernadette Peters]] || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff || [[Karin Bloemen]] |- | [[Kirsten Dunst]] / [[Lacey Chabert]] (kanto) || Joven Anastasia || [[Margriet van Lidth]] |- | [[Angela Lansbury]] || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] || [[Elsje Scherjon]] |- | [[Rick Jones]] || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] || — |- | [[Andrea Martin]] || Phlegmenkoff || — |- | [[Bernadette Peters]] || Raton di anochi femenino || [[Karin Bloemen]] |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa [[Lynn Ahrens]] i [[Stephen Flaherty]], [[David Newman (kompositor)|David Newman]], i grabá pa [[Liz Callaway]], [[Jim Cummings]], [[Jonathan Dokuchitz]], [[Kelsey Grammer]] i otro artistanan. E kansionnan ta: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" ([[Bernadette Peters]], Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" ([[Donna Lewis]] i [[Richard Marx]]) – 3:40 # "Journey to the Past" ([[Aaliyah]]) – 4:04 # "[[Once Upon a December]]" ([[Deana Carter]]) – 3:34 # "Prologue" ([[Angela Lansbury]], [[Lacey Chabert]]) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#90ff90;"| ganá |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#90ff90;"| ganá |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#90ff90;"| ganá |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] g6ggmvczfp3yvbki7thkqm0312ra5t6 207416 207415 2026-10-22T13:47:38Z Kallmemel 14000 /* Aktonan di bos */ tabel:simplifica 207416 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktonan di bos == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje ! Aktor na hulandes / kanto |- | [[Meg Ryan]] / [[Liz Callaway]] (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya || [[Vera Mann]] |- | [[John Cusack]] / [[Jonathan Dokuchitz]] (kanto) || Dimitri || [[Peter Paul Muller]] / [[Stanley Burleson]] (kanto) |- | [[Kelsey Grammer]] || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch || [[Arnold Gelderman]] |- | [[Christopher Lloyd]] / [[Jim Cummings]] (kanto) || [[Grigori Raspoetin]] || [[Coen van Vrijberghe de Coningh]] / [[Ernst Daniël Smid]] (kanto) |- | [[Hank Azaria]] || Bartok || [[Han Oldigs]] |- | [[Bernadette Peters]] || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff || [[Karin Bloemen]] |- | [[Kirsten Dunst]] / [[Lacey Chabert]] (kanto) || Joven Anastasia || [[Margriet van Lidth]] |- | [[Angela Lansbury]] || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] || [[Elsje Scherjon]] |- | [[Rick Jones]] || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] || — |- | [[Andrea Martin]] || Phlegmenkoff || — |- | [[Bernadette Peters]] || Raton di anochi femenino || [[Karin Bloemen]] |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa [[Lynn Ahrens]] i [[Stephen Flaherty]], [[David Newman (kompositor)|David Newman]], i grabá pa [[Liz Callaway]], [[Jim Cummings]], [[Jonathan Dokuchitz]], [[Kelsey Grammer]] i otro artistanan. E kansionnan ta: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" ([[Bernadette Peters]], Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" ([[Donna Lewis]] i [[Richard Marx]]) – 3:40 # "Journey to the Past" ([[Aaliyah]]) – 4:04 # "[[Once Upon a December]]" ([[Deana Carter]]) – 3:34 # "Prologue" ([[Angela Lansbury]], [[Lacey Chabert]]) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#90ff90;"| ganá |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#90ff90;"| ganá |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#90ff90;"| ganá |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] 5ikx0uwqi5voljfxc04j3q61r84iv1w 207417 207416 2026-10-22T13:50:57Z Kallmemel 14000 /* Aktonan di bos */ kita wikilenk no eksistente 207417 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktonan di bos == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje ! Aktor na hulandes / kanto |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya || Vera Mann |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri || Peter Paul Muller / Stanley Burleson (kanto) |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch || Arnold Gelderman |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin || Coen van Vrijberghe de Coningh / Ernst Daniël Smid (kanto) |- | Hank Azaria || Bartok || Han Oldigs |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff || Karin Bloemen |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia || Margriet van Lidth |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] || Elsje Scherjon |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] || — |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff || — |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino || Karin Bloemen |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa [[Lynn Ahrens]] i [[Stephen Flaherty]], [[David Newman (kompositor)|David Newman]], i grabá pa [[Liz Callaway]], [[Jim Cummings]], [[Jonathan Dokuchitz]], [[Kelsey Grammer]] i otro artistanan. E kansionnan ta: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" ([[Bernadette Peters]], Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" ([[Donna Lewis]] i [[Richard Marx]]) – 3:40 # "Journey to the Past" ([[Aaliyah]]) – 4:04 # "[[Once Upon a December]]" ([[Deana Carter]]) – 3:34 # "Prologue" ([[Angela Lansbury]], [[Lacey Chabert]]) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#90ff90;"| ganá |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#90ff90;"| ganá |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#90ff90;"| ganá |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] giz6v60dzsejxgm2kqag6hf4k1bz1m2 207418 207417 2026-10-22T13:52:34Z Kallmemel 14000 /* Aktonan di bos */ nvt: - kolom ku bos hulandes 207418 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktonan di bos == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa [[Lynn Ahrens]] i [[Stephen Flaherty]], [[David Newman (kompositor)|David Newman]], i grabá pa [[Liz Callaway]], [[Jim Cummings]], [[Jonathan Dokuchitz]], [[Kelsey Grammer]] i otro artistanan. E kansionnan ta: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" ([[Bernadette Peters]], Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" ([[Donna Lewis]] i [[Richard Marx]]) – 3:40 # "Journey to the Past" ([[Aaliyah]]) – 4:04 # "[[Once Upon a December]]" ([[Deana Carter]]) – 3:34 # "Prologue" ([[Angela Lansbury]], [[Lacey Chabert]]) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#90ff90;"| ganá |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#90ff90;"| ganá |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#90ff90;"| ganá |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] acqrxoe8632rsf6wqz6i3k9bkkfm4ul 207419 207418 2026-10-22T13:53:15Z Kallmemel 14000 /* Aktonan di bos */ titulo: typo 207419 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktor di bos == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa [[Lynn Ahrens]] i [[Stephen Flaherty]], [[David Newman (kompositor)|David Newman]], i grabá pa [[Liz Callaway]], [[Jim Cummings]], [[Jonathan Dokuchitz]], [[Kelsey Grammer]] i otro artistanan. E kansionnan ta: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" ([[Bernadette Peters]], Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" ([[Donna Lewis]] i [[Richard Marx]]) – 3:40 # "Journey to the Past" ([[Aaliyah]]) – 4:04 # "[[Once Upon a December]]" ([[Deana Carter]]) – 3:34 # "Prologue" ([[Angela Lansbury]], [[Lacey Chabert]]) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#90ff90;"| ganá |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#90ff90;"| ganá |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#90ff90;"| ganá |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] i6flfcouphjm4bvq1ucqnfv6ocw5l9w 207420 207419 2026-10-22T13:54:25Z Kallmemel 14000 /* Músika */ -wikilinks no eksistente 207420 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktor di bos == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa Lynn Ahrens i Stephen Flaherty, David Newman, i grabá pa Liz Callaway, Jim Cummings, Jonathan Dokuchitz, Kelsey Grammer i otro artistanan. E kansionnan ta lo siguiente: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" ([[Bernadette Peters]], Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" ([[Donna Lewis]] i [[Richard Marx]]) – 3:40 # "Journey to the Past" ([[Aaliyah]]) – 4:04 # "[[Once Upon a December]]" ([[Deana Carter]]) – 3:34 # "Prologue" ([[Angela Lansbury]], [[Lacey Chabert]]) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#90ff90;"| ganá |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#90ff90;"| ganá |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#90ff90;"| ganá |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] j6wmeqzccxgospoa3mry7hvvgueju6n 207421 207420 2026-10-22T13:54:49Z Kallmemel 14000 /* Músika */ -kita wikilinks no eksistente 207421 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktor di bos == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa Lynn Ahrens i Stephen Flaherty, David Newman, i grabá pa Liz Callaway, Jim Cummings, Jonathan Dokuchitz, Kelsey Grammer i otro artistanan. E kansionnan ta lo siguiente: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" (Bernadette Peters, Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" (Donna Lewis i Richard Marx) – 3:40 # "Journey to the Past" (Aaliyah) – 4:04 # "Once Upon a December" (Deana Carter) – 3:34 # "Prologue" (Angela Lansbury, Lacey Chabert) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#90ff90;"| ganá |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#90ff90;"| ganá |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#90ff90;"| ganá |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] tio4u56nf3wsd91c4uhr9s6pb5ztrbw 207422 207421 2026-10-22T14:07:04Z Kallmemel 14000 /* Premio i nominashon */ tabel:+titulo 207422 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktor di bos == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa Lynn Ahrens i Stephen Flaherty, David Newman, i grabá pa Liz Callaway, Jim Cummings, Jonathan Dokuchitz, Kelsey Grammer i otro artistanan. E kansionnan ta lo siguiente: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" (Bernadette Peters, Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" (Donna Lewis i Richard Marx) – 3:40 # "Journey to the Past" (Aaliyah) – 4:04 # "Once Upon a December" (Deana Carter) – 3:34 # "Prologue" (Angela Lansbury, Lacey Chabert) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" |+colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Lista di premio i nominashon !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#90ff90;"| ganá |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#90ff90;"| ganá |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#90ff90;"| ganá |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#90ff90;"| ganá |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] pmgjsa4d3ugbkuizxktuyy4nxm5fku7 207423 207422 2026-10-22T14:13:15Z Kallmemel 14000 /* Premio i nominashon */ tabel: cambia color, gana>ganado 207423 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Aktor di bos == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa Lynn Ahrens i Stephen Flaherty, David Newman, i grabá pa Liz Callaway, Jim Cummings, Jonathan Dokuchitz, Kelsey Grammer i otro artistanan. E kansionnan ta lo siguiente: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" (Bernadette Peters, Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" (Donna Lewis i Richard Marx) – 3:40 # "Journey to the Past" (Aaliyah) – 4:04 # "Once Upon a December" (Deana Carter) – 3:34 # "Prologue" (Angela Lansbury, Lacey Chabert) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" |+colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Lista di premio i nominashon !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#dff2eb;"| ganadó |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] a2bqt3jp833w3flpenyd567b1l0re7a 207424 207423 2026-10-22T14:16:55Z Kallmemel 14000 /* Aktor di bos */ titulo: aktor di bos> elenko 207424 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Elenko == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa Lynn Ahrens i Stephen Flaherty, David Newman, i grabá pa Liz Callaway, Jim Cummings, Jonathan Dokuchitz, Kelsey Grammer i otro artistanan. E kansionnan ta lo siguiente: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" (Bernadette Peters, Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" (Donna Lewis i Richard Marx) – 3:40 # "Journey to the Past" (Aaliyah) – 4:04 # "Once Upon a December" (Deana Carter) – 3:34 # "Prologue" (Angela Lansbury, Lacey Chabert) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" |+colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Lista di premio i nominashon !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#dff2eb;"| ganadó |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] qrxv5ufolbueabswsavsnzupo8f9h62 207425 207424 2026-10-22T14:27:54Z Kallmemel 14000 /* Antecedente */ titulo:Antecedente >Intriga 207425 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Elenko == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Intriga == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''Platfoet en syn freonen'' di 1988. Na 2019 Walt Disney Studio Entertainment a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa Lynn Ahrens i Stephen Flaherty, David Newman, i grabá pa Liz Callaway, Jim Cummings, Jonathan Dokuchitz, Kelsey Grammer i otro artistanan. E kansionnan ta lo siguiente: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" (Bernadette Peters, Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" (Donna Lewis i Richard Marx) – 3:40 # "Journey to the Past" (Aaliyah) – 4:04 # "Once Upon a December" (Deana Carter) – 3:34 # "Prologue" (Angela Lansbury, Lacey Chabert) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" |+colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Lista di premio i nominashon !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#dff2eb;"| ganadó |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] 21gwqjq775aepy1emugtn1lqlo99m6n 207426 207425 2026-10-22T14:28:31Z Kallmemel 14000 Undid revision [[Special:Diff/207425|207425]] by [[Special:Contributions/Kallmemel|Kallmemel]] ([[User talk:Kallmemel|talk]]) 207426 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Elenko == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''[[Platfoet en syn freonen]]'' di 1988. Na 2019 [[Walt Disney Studio Entertainment]] a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa Lynn Ahrens i Stephen Flaherty, David Newman, i grabá pa Liz Callaway, Jim Cummings, Jonathan Dokuchitz, Kelsey Grammer i otro artistanan. E kansionnan ta lo siguiente: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" (Bernadette Peters, Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" (Donna Lewis i Richard Marx) – 3:40 # "Journey to the Past" (Aaliyah) – 4:04 # "Once Upon a December" (Deana Carter) – 3:34 # "Prologue" (Angela Lansbury, Lacey Chabert) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" |+colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Lista di premio i nominashon !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#dff2eb;"| ganadó |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] qrxv5ufolbueabswsavsnzupo8f9h62 207427 207426 2026-10-22T14:29:08Z Kallmemel 14000 /* Antecedente */ -wikilink no eksistente 207427 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Elenko == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''Platfoet en syn freonen'' di 1988. Na 2019 Walt Disney Studio Entertainment a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa Lynn Ahrens i Stephen Flaherty, David Newman, i grabá pa Liz Callaway, Jim Cummings, Jonathan Dokuchitz, Kelsey Grammer i otro artistanan. E kansionnan ta lo siguiente: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" (Bernadette Peters, Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" (Donna Lewis i Richard Marx) – 3:40 # "Journey to the Past" (Aaliyah) – 4:04 # "Once Upon a December" (Deana Carter) – 3:34 # "Prologue" (Angela Lansbury, Lacey Chabert) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" |+colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Lista di premio i nominashon !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| [[Oscar (filmpriis)|Academy Award]] || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|[[Annie Award]] || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |[[Blockbuster Entertainment Award]]|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |[[Critics' Choice Award]] || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |[[Casting Society of America|Artios Award]] || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| [[Golden Globe]] || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |[[KCFCC Award]]|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| [[Golden Reel Award (MPSE)|Golden Reel Award]] || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| [[Satellite Awards|Golden Satellite Award]] || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |[[Young Artist Award]], Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |1999 || [[American Society of Composers, Authors and Publishers|ASCAP Award]] || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#dff2eb;"| ganadó |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] igazpltxonx0c7jeldyo74dsxrkcfbp 207428 207427 2026-10-22T14:34:16Z Kallmemel 14000 /* Premio i nominashon */ kita wikilink no eksistente 207428 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == {{Aviso di spoiler}} Tin un dia festivo regal. E [[cas Romanov|famia Romanov]] ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]] ta risibí un [[skatina di músika]] di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un [[maldishon]] riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un [[laster di kròn]] ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un [[potchi di flor]] riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i [[fraude|estafador]]. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu [[Bartok e fabuloso|Bartok e raton di anochi]] e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Elenko == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''Platfoet en syn freonen'' di 1988. Na 2019 Walt Disney Studio Entertainment a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa Lynn Ahrens i Stephen Flaherty, David Newman, i grabá pa Liz Callaway, Jim Cummings, Jonathan Dokuchitz, Kelsey Grammer i otro artistanan. E kansionnan ta lo siguiente: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" (Bernadette Peters, Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" (Donna Lewis i Richard Marx) – 3:40 # "Journey to the Past" (Aaliyah) – 4:04 # "Once Upon a December" (Deana Carter) – 3:34 # "Prologue" (Angela Lansbury, Lacey Chabert) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" |+colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Lista di premio i nominashon !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| Academy Award || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|Annie Award || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |Blockbuster Entertainment Award|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Critics' Choice Award || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Artios Award || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| Golden Globe || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |KCFCC Award|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| Golden Reel Award || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| Golden Satellite Award || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |Young Artist Award, Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |1999 || ASCAP Award || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#dff2eb;"| ganadó |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] 4do19kn8tw3az2bts5xe70hur37p0dq 207429 207428 2026-10-22T14:35:47Z Kallmemel 14000 -kita wikilink no eksistente/relevante 207429 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == Tin un dia festivo regal. E famia Romanov ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña Anastasia ta risibí un skatina di músika di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un maldishon riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un laster di kròn ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un potchi di flor riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i estafador. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu Bartok e raton di anochi e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Elenko == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''Platfoet en syn freonen'' di 1988. Na 2019 Walt Disney Studio Entertainment a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa Lynn Ahrens i Stephen Flaherty, David Newman, i grabá pa Liz Callaway, Jim Cummings, Jonathan Dokuchitz, Kelsey Grammer i otro artistanan. E kansionnan ta lo siguiente: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" (Bernadette Peters, Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" (Donna Lewis i Richard Marx) – 3:40 # "Journey to the Past" (Aaliyah) – 4:04 # "Once Upon a December" (Deana Carter) – 3:34 # "Prologue" (Angela Lansbury, Lacey Chabert) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" |+colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Lista di premio i nominashon !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| Academy Award || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|Annie Award || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |Blockbuster Entertainment Award|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Critics' Choice Award || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Artios Award || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| Golden Globe || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |KCFCC Award|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| Golden Reel Award || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – || nominá |- |rowspan="4"| Golden Satellite Award || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |Young Artist Award, Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |1999 || ASCAP Award || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#dff2eb;"| ganadó |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] th0e80a9vv35zioevudc61b3xx5i80a 207430 207429 2026-10-22T14:43:22Z Kallmemel 14000 /* Premio i nominashon */ tabel: +color 207430 wikitext text/x-wiki {{Refimprove}} {{infobox pelicula |variante = c |titulo = Anastasia |exhibi_titulo=cursivo |poster_enwiki= | poster-op-enwp = Anastasia-don-bluth.jpg | tagline = | director = Don Bluth<br />Gary Goldman | producer = Don Bluth<br />Gary Goldman |escritor_scenario = Susan Gauthier<br />Bruce Graham<br />Bob Tzudiker<br />Noni White<br />Eric Tuchman | spelers = Meg Ryan<br />John Cusack<br />Kelsey Grammer<br />Christopher Lloyd | musica = [[David Newman (kompositor)|David Newman]]<br />[[Stephen Flaherty]]<br />[[Lynn Ahrens]] |idioma = [[Ingles]] |compania_produccion = |distribuido = 20th Century Fox | première = [[21 di novèmber]] [[1997]] | genero = Animashon | duracion = 94 minüt | land = {{USA}} | budget = $ 50.000.000 | bezoekers = | opbrengst = $ 139.801.000 | nominaties = 17 | prijzen = 8 | voorloper = | vervolg = ''[[Bartok e fabuloso]]'' (1999) | website = <!-- For di Wikidata --> | imdb = <!-- For di Wikidata --> | moviemeter = <!-- For di Wikidata --> | tmdb = <!-- For di Wikidata --> | allmovie = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer = <!-- For di Wikidata --> | kijkwijzer_inhoud = <!-- For di Wikidata --> }} '''''Anastasia''''' ta un [[pelíkula di animashon]] [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] di [[1997]], dirigí pa Don Bluth i Gary Goldman i produsí pa Fox Animation Studios di 20th Century Fox. E tabata e promé pelíkula di animashon "berdadero" di 20th Century Fox. E pelíkula ta tuma lugá mas o ménos den e periodo entre 1908 i 1918. E storia ta basá levemente riba akontisementunan ku a tuma lugá rònt di e [[Revolushon ruso]]. E protagonista ta [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia Nikolajevna]], kende na e tempu ei tabata e prinsesa heredero di [[Rusia]]. E storia di e pelíkula ta inspirá tambe pa e pelíkula live-action di e mesun nòmber di 1956. Den e pelíkula di animashon, sin embargo, Anastasia no ta fayesé, loke den realidat a pasa durante e revolushon. == Trama == Tin un dia festivo regal. E famia Romanov ta huntu. Riba e anochi aki e mucha muhé di 8 aña Anastasia ta risibí un skatina di músika di su wela. Sin embargo, e anochi ta keda perturbá pa un konsehero malbado yamá [[Grigori Raspoetin]]. E ta lansa un maldishon riba hen e famia Romanov, i ta pronostiká ku tur famia lo ta den nan graf duntu di 14 dia. Riba esaki un laster di kròn ta kai abou. Henter e famia ta purba skapa, pero rebeldenan ta kibra drenta e porta i e [[Revolushon ruso]] ta kuminsá. Tur miembro di famia i bishitante di bal ta eliminá eksepto Anastasia. El a skapa ku su wela i ora nan ta core den e gang, Anastasia ta core bai na e kamber di hunga, kaminda e ta gara su skatina di músika. Su wela ta core su tras, pasobra tin tiki tempu. Diripiente un sorto di porta ta habrí pa e piskadó di cushina Dimitri. E ta bisa ku nan mester bai via di e entrada di sirbidó. E ta skapa nan, net ora cu e porta ta sera e soldadnan ta drenta, i ta puntra unda nan a bai. Dimitri no ta bisa nada i ta tira un potchi di flor riba e soldad; e soldad no ta kontentu ku esaki i ta dal Dimitri desmayá ku su fusil. Anastasia a laga su skatina di músika kai durante e escape. Wela i Anastasia ta core riba kaya. Despues nan ta purba hui riba eis, pero Raspoetin ta sali for di e brùg i ta gara Anastasia. E eis ta habri bou di su peso i e ta hoga. Wela ta Agaria na un trèn ku ta kore i ta drenta riba dje, pero e ta purba hala Anastasia huntu kuné pero esaki no ta logra. "No laga bai, Anastasia!" ta wordu bisa, pero ta na nada. E man di e wela ta slip for di esun di Anastasia pasobra dos hòmber ta hala su tras. Anastasia ta kai riba suela i ta desmayá. Dies aña despues Anja (Anastasia), ku no ta kcorda nada di su pasado, ta laga un orphanat ruso. Ku komo un úniko punto di kontakto un kadena (ku su wela a dun'é) ku e teksto 'huntu na Paris' Anja ta sali pa San Petersburgo, na buska su famia. Entretantu Dimitri a krese bira un ladron di krumchi, falsifikador di papel i estafador. Ora ku e ta tende ku e wela di Anastasia ta dregal un premio di 10 mion rubel na esun ku por trece su nietu Anastasia bek, e ta haña un plan; huntu ku Vladimir e ta buska un mucha muhé ku por pasa pa Anastasia, ku e intenshon di siñ'é bira un Anastasia, entreg'é na su wela i despues disparsé ku e 10 mion rubel. Anja ta topa ku Dimitri pa kasualidat i ta kere ku e kier yud'é realmente buska su famia. Huntu nan ta biaha pa Paris. Entretantu Raspoetin ta resusitá di nobo, determiná pa mata e último Romanov, Anastasia. Huntu ku su ayudante chikitu Bartok e raton di anochi e ta purba mat'é na diferente manera; e ta sabotear e trèn ku lo a hiba Anastasia, Dimitri i Vladimir pa Paris, i ta drenta hasta den su soñonan i pensamentunan. Danki na Dimitri, Anya ta logra skapa tur biaha, sin ku e ta konsiente di Raspoetin, ku el a lubidá kompletamente. Na kaminda algu bunita ta floresé entre Anya i Dimitri ku ta hopi diferente for di otro. Maske un romans por a stroba e plan di Dimitri kompletamente, e ta kuminsá sinti algu poko poko pa e Anya balente i yen di bida. Ora nan yega Paris, Dimitri i Vladimir ta purba regla un encuentro entre Anya i su wela, ora ku Dimitri ta descubri ku Anya ta e berdadero Anastasia; e ta kòrda ainda kon el a skapa su mes i su wela for di e Palasio di Zj di San Petersburgo durante e revolushon. Dimitri ta realisá ku e ta solamente un mucha di cushina, i un relashon ku e prinsesa heredero nunka por ta posibel. E wela di Anya ta decide, ora ku e ta yega Paris na mes un momento ku su nietu, ku e tin suficiente di e asina yamá Anastasia's. Varios mucha muhé hóben ya a purba gañ'é pa e 10 mion rubel ey. Dimitri ta obligá e emperatris pa tin un kòmbersashon ku Anya, unda nan ta deskubri ku nan ta famia, i Anya finalmente ta bolbe sa ku e ta Anastasia. Awor Dimitri ta risibí e 10 mion rubel primintí, pero e ta nenga esaki; e a kambia kompletamente dor di su amor pa Anya - e plaka no ta konta mas. Riba e anochi di su koronashon, Raspoetin ta haci su mes konosí di nobo; den un pele' di kurpa ku kurpa e ta purba mata Anastasia. Yudá ku yudansa di Dimitri, Anastasia ta logra vense'é finalmente, i destruy'é pa semper. Anastasia ta destruy Raspoetin ku e palabranan "До свидания!" ("Do svidanija"), ku kier men: "Te aworo!". Anastasia ta nenga su derechi riba e kròn, i ta laga su wela pa por ta ku Dimitri. E ta scoge e riba su título, riba tur rikesa, meskos ku el a scoge e riba rikesa. == Elenko == {| class="wikitable" ! Aktor ! Personaje |- | Meg Ryan/ Liz Callaway (kanto) || [[Anastasia Nikolajevna di Rusia|Anastasia]]/Anya |- | John Cusack/ Jonathan Dokuchitz (kanto) || Dimitri |- | Kelsey Grammer || Vladimir Vanya Vanitsky Vasilovisch |- | Christopher Lloyd/ Jim Cummings (kanto) || Grigori Raspoetin |- | Hank Azaria || Bartok |- | Bernadette Peters || Sophie Stanislovskievna Somorkov-Smirnoff |- | Kirsten Dunst/ Lacey Chabert (kanto) || Joven Anastasia |- | Angela Lansbury || Empera-bieu [[Dagmar di Dinamarka (1847-1928)|Maria Fjodorovna]] |- |Rick Jones || Tsar [[Nicolaas II di Rusia|Nicolaas II]] |- | Andrea Martin || Phlegmenkoff |- | Bernadette Peters || Raton di anochi femenino |} == Antecedente == ''Anastasia'' tabata inovativo den varios aspecto, manera animashon digital i iluminashon. Di lokual ta trata entrada finansiero, e pelíkula a terminá na di dos lugá den Estadonan Uní un siman despues di su estreno. Den Estadonan Uní e pelíkula a generá 58.406.000 dòler, i rònt mundu 139.804.000 dòler. Ku esaki el a bira e pelíkula mas éksitoso di Don Bluth nunka. E tabata su promé gran éksito desde ''Platfoet en syn freonen'' di 1988. Na 2019 Walt Disney Studio Entertainment a cumpra 20th Century Fox, i ku esaki a haya tambe e derechonan di autor riba e personahe Anastasia.<ref>{{en}}{{Citeer web |url= https://rosshightimes.com/3957/arts-entertainment/the-forgotten-disney-princess-anastasia/|titel= The Forgotten Disney Princess: Anastasia|auteur= |útjouwer= Ross High Times|datum= 2024-12-13|besykt-datum= 2026-04-15}}</ref> == Músika == E soundtrack di e pelíkula tabata skirbí pa Lynn Ahrens i Stephen Flaherty, David Newman, i grabá pa Liz Callaway, Jim Cummings, Jonathan Dokuchitz, Kelsey Grammer i otro artistanan. E kansionnan ta lo siguiente: # "A Rumor in St. Petersburg" – 3:25 # "Journey to the Past" (Liz Callaway) – 2:55 # "Once Upon a December" (Liz Callaway) – 2:48 # "In the Dark of the Night" (Jim Cummings) – 3:21 # "Learn to Do It" (Kelsey Grammer, Liz Callaway, Jonathan Dokuchitz) – 2:36 # "Learn to Do It [Waltz Reprise]" (Kelsey Grammer) – 1:45 # "Paris Holds the Key (To Your Heart)" (Bernadette Peters, Jonathan Dokuchitz) – 3:02 # "At the Beginning" (Donna Lewis i Richard Marx) – 3:40 # "Journey to the Past" (Aaliyah) – 4:04 # "Once Upon a December" (Deana Carter) – 3:34 # "Prologue" (Angela Lansbury, Lacey Chabert) – 6:23 # "Speaking of Sophie" – 2:36 # "The Nightmare" – 3:05 # "Kidnap and Reunion" (Liz Callaway, Angela Lansbury) – 4:29 # "Reminiscing with Grandma" – 3:17 # "Finale" – 2:59 == Premio i nominashon == {| class="wikitable" |+colspan="5" style="background:LightSteelBlue"|Lista di premio i nominashon !aña !premio !kategoria !nominado !resultado |- | rowspan="24"| 1998 || rowspan="2"| Academy Award || Mihó músika original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman || rowspan="2" style="background:#FFE3E3;"| nominá |- |Mihó kansion original || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens |- | rowspan="9"|Annie Award || Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Male Performer in an Animated Feature Production || Hank Azaria || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- | Outstanding Achievement in an Animated Theatrical Feature || – || rowspan="8" style="background:#FFE3E3;"| nominá |- | Outstanding Individual Achievement for Directing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Effects Animation || Peter Matheson |- | Outstanding Individual Achievement for Music in an Animated Feature Production || Stephen Flaherty, Lynn Ahrens, David Newman |- | Outstanding Individual Achievement for Producing in an Animated Feature Production || Don Bluth, Gary Goldman |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Angela Lansbury |- | Outstanding Individual Achievement for Voice Acting by a Female Performer in an Animated Feature Production || Meg Ryan |- | Outstanding Individual Achievement for Writing in an Animated Feature Production || Eric Tuchman, Susan Gauthier, Bruce Graham, Bob Tzudiker, Noni White |- |Blockbuster Entertainment Award|| Favorite Animated Family Movie || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Critics' Choice Award || Mihó pelíkula di famia || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Artios Award || Mihó kasting pa un voice-over di animashon || Brian Chavanne || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| Golden Globe || Mihó kansion original – pelíkula || pa "Journey To The Past" || rowspan="2" style="background:#FFE3E3;"| nominá |- | Mihó kansion original – pelíkula || pa "Once Upon A December" |- |KCFCC Award|| mihó pelíkula di animashon || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |rowspan="2"| Golden Reel Award || Mihó montale di sonidu – músika || Brent Brooks, Tom Villano || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |Mihó montale di sonidu – pelíkula di animashon || – ||style="background:#FFE3E3;"| nominá |- |rowspan="4"| Golden Satellite Award || Mihó pelíkula – animashon || Don Bluth, Gary Goldman || rowspan="4" style="background:#FFE3E3;"| nominá |- | Mihó músika original || David Newman |- | Mihó kansion original || pa "Journey To The Past" |- | Mihó kansion original || pa "Once Upon A December" |- |Young Artist Award, Special Award || Best Family Feature Film – Animation || – || style="background:#dff2eb;"| ganadó |- |1999 || ASCAP Award || Most Performed Songs from Motion Pictures || Lynn Ahrens, Stephen Flaherty || style="background:#dff2eb;"| ganadó |} {{Appendix}} [[Kategoria:Pelicula]] m561fmj7yefrdr63pgd0pf93tyiz88a 0 15149 207434 2026-10-22T15:52:41Z Kallmemel 14000 Created page with "{{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer w..." 207434 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] 07zwb73c6797ej1allr788h6k3ooyl4 207437 207434 2026-10-22T16:53:57Z Kallmemel 14000 207437 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] ob91sfr1rhtmbmfwhuuvawmf7lufj41 207438 207437 2026-10-22T17:00:00Z Kallmemel 14000 207438 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di Osean Atlántiko.<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] q6gkdo3fupmvzqu474vjokiy1yei7rc 207439 207438 2026-10-22T17:00:36Z Kallmemel 14000 207439 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] phbu4sbv1s7gln3z20q6ahir9cxm9t2 207444 207439 2026-10-22T17:18:59Z Kallmemel 14000 207444 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''S. clarkae'' komo no menasá. == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] m7ah75kvqyycc84fzuac6w7pxjur9ju 207449 207444 2026-10-22T17:27:17Z Kallmemel 14000 /* Státus */ 207449 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''S. clarkae'' komo no menasá.<ref>{{Citeer journal |auteur=Cotton, C.F., Derrick, D., Pacoureau, N. & Dulvy, N.K |titel=Squalus clarkae (amended version of 2020 assessment)|url=https://www.iucnredlist.org/species/152781911/206648306 |datum=2019-06-20 |uitgever=The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T152781911A206648306 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T152781911A206648306.en |bezochtdatum=2026-10-22|taal=en}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] 41kaciomwb4maogiotoyjew55rcy8lf 207450 207449 2026-10-22T17:32:13Z Kallmemel 14000 207450 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''S. clarkae'' komo no menasá.<ref>{{Citeer journal |auteur=Cotton, C.F., Derrick, D., Pacoureau, N. & Dulvy, N.K |titel=Squalus clarkae (amended version of 2020 assessment)|url=https://www.iucnredlist.org/species/152781911/206648306 |datum=2019-06-20 |uitgever=The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T152781911A206648306 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T152781911A206648306.en |bezochtdatum=2026-10-22|taal=en}}</ref> E tribon ta wòrdu kapturá komo kèch sekundario, pero mayoria di su distribushon geográfiko i profundidat no ta wòrdu piská. == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] qgpf4hpyhr4tt83kt239aubq4tnk4x8 207451 207450 2026-10-22T17:33:06Z Kallmemel 14000 207451 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''S. clarkae'' komo no menasá.<ref>{{Citeer journal |auteur=Cotton, C.F., Derrick, D., Pacoureau, N. & Dulvy, N.K |titel=Squalus clarkae (amended version of 2020 assessment)|url=https://www.iucnredlist.org/species/152781911/206648306 |datum=2019-06-20 |uitgever=The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T152781911A206648306 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T152781911A206648306.en |bezochtdatum=2026-10-22|taal=en}}</ref> E tribon ta wòrdu kapturá komo kèch sekundario, pero mayoria di su distribushon geográfiko i profundidat no ta wòrdu piská.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=SQUALIFORMES: dogfish sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=105–219|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] kha0ucxoz63nw7kuofewh9jvpd78q4z 207462 207451 2026-10-22T17:57:30Z Kallmemel 14000 207462 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Nòmber == E nòmber spesífiko ''clarkae'' ta na honor di Eugenie Clark (1922–2015), Universidat di Maryland (Merka), un pionero riba tereno di siensia marino, i biologia di tribon i chuchu (Elasmobranchii) den Golfo di Mexico (kaminda ''S. clarkae'' ta okurí). == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''S. clarkae'' komo no menasá.<ref>{{Citeer journal |auteur=Cotton, C.F., Derrick, D., Pacoureau, N. & Dulvy, N.K |titel=Squalus clarkae (amended version of 2020 assessment)|url=https://www.iucnredlist.org/species/152781911/206648306 |datum=2019-06-20 |uitgever=The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T152781911A206648306 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T152781911A206648306.en |bezochtdatum=2026-10-22|taal=en}}</ref> E tribon ta wòrdu kapturá komo kèch sekundario, pero mayoria di su distribushon geográfiko i profundidat no ta wòrdu piská.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=SQUALIFORMES: dogfish sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=105–219|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] r73d5fyke3fimxjuzhdr7s3y5f3a5kg 207464 207462 2026-10-22T17:57:56Z Kallmemel 14000 207464 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Nòmber == E nòmber spesífiko ''clarkae'' ta na honor di Eugenie Clark (1922–2015), Universidat di Maryland (Merka), un pionero riba tereno di siensia marino, i biologia di tribon i chuchu (Elasmobranchii) den Golfo di Mexico (kaminda ''S. clarkae'' ta okurí).<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/squalidae/|titel=Family SQUALIDAE Blainville 1816 (Dogfish Sharks) {{!}} The ETYFish Project|bezochtdatum=2026-10-19|taal=en}}</ref> == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''S. clarkae'' komo no menasá.<ref>{{Citeer journal |auteur=Cotton, C.F., Derrick, D., Pacoureau, N. & Dulvy, N.K |titel=Squalus clarkae (amended version of 2020 assessment)|url=https://www.iucnredlist.org/species/152781911/206648306 |datum=2019-06-20 |uitgever=The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T152781911A206648306 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T152781911A206648306.en |bezochtdatum=2026-10-22|taal=en}}</ref> E tribon ta wòrdu kapturá komo kèch sekundario, pero mayoria di su distribushon geográfiko i profundidat no ta wòrdu piská.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=SQUALIFORMES: dogfish sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=105–219|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] a5uo9nfpuc558tsmryc18mx6ywhotfj 207497 207464 2026-10-23T08:53:31Z Kallmemel 14000 ampliacion: +distribushon i habitat 207497 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Nòmber == E nòmber spesífiko ''clarkae'' ta na honor di Eugenie Clark (1922–2015), Universidat di Maryland (Merka), un pionero riba tereno di siensia marino, i biologia di tribon i chuchu (Elasmobranchii) den Golfo di Mexico (kaminda ''S. clarkae'' ta okurí).<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/squalidae/|titel=Family SQUALIDAE Blainville 1816 (Dogfish Sharks) {{!}} The ETYFish Project|bezochtdatum=2026-10-19|taal=en}}</ref> == Distribushon i habitat == ''S. clarkae'' ta habitá bahadanan kontinental na un profundidat di 137–750 m.<ref name="Ebert_2021" /> == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''S. clarkae'' komo no menasá.<ref>{{Citeer journal |auteur=Cotton, C.F., Derrick, D., Pacoureau, N. & Dulvy, N.K |titel=Squalus clarkae (amended version of 2020 assessment)|url=https://www.iucnredlist.org/species/152781911/206648306 |datum=2019-06-20 |uitgever=The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T152781911A206648306 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T152781911A206648306.en |bezochtdatum=2026-10-22|taal=en}}</ref> E tribon ta wòrdu kapturá komo kèch sekundario, pero mayoria di su distribushon geográfiko i profundidat no ta wòrdu piská.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=SQUALIFORMES: dogfish sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=105–219|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] tcva0eubjhtn9rnss5qwe36g8iuogf4 207498 207497 2026-10-23T09:04:25Z Kallmemel 14000 ampliacion:+reprodukshon 207498 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Nòmber == E nòmber spesífiko ''clarkae'' ta na honor di Eugenie Clark (1922–2015), Universidat di Maryland (Merka), un pionero riba tereno di siensia marino, i biologia di tribon i chuchu (Elasmobranchii) den Golfo di Mexico (kaminda ''S. clarkae'' ta okurí).<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/squalidae/|titel=Family SQUALIDAE Blainville 1816 (Dogfish Sharks) {{!}} The ETYFish Project|bezochtdatum=2026-10-19|taal=en}}</ref> == Reprodukshon == ''S. clarkae'' ta wèrp un tira di 2–15 kriatura. == Distribushon i habitat == ''S. clarkae'' ta habitá bahadanan kontinental na un profundidat di 137–750 m.<ref name="Ebert_2021" /> == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''S. clarkae'' komo no menasá.<ref>{{Citeer journal |auteur=Cotton, C.F., Derrick, D., Pacoureau, N. & Dulvy, N.K |titel=Squalus clarkae (amended version of 2020 assessment)|url=https://www.iucnredlist.org/species/152781911/206648306 |datum=2019-06-20 |uitgever=The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T152781911A206648306 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T152781911A206648306.en |bezochtdatum=2026-10-22|taal=en}}</ref> E tribon ta wòrdu kapturá komo kèch sekundario, pero mayoria di su distribushon geográfiko i profundidat no ta wòrdu piská.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=SQUALIFORMES: dogfish sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=105–219|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] 89xqhqb8othtvidq6zhoosuo4gwadjd 207499 207498 2026-10-23T09:04:39Z Kallmemel 14000 207499 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Nòmber == E nòmber spesífiko ''clarkae'' ta na honor di Eugenie Clark (1922–2015), Universidat di Maryland (Merka), un pionero riba tereno di siensia marino, i biologia di tribon i chuchu (Elasmobranchii) den Golfo di Mexico (kaminda ''S. clarkae'' ta okurí).<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/squalidae/|titel=Family SQUALIDAE Blainville 1816 (Dogfish Sharks) {{!}} The ETYFish Project|bezochtdatum=2026-10-19|taal=en}}</ref> == Reprodukshon == ''S. clarkae'' ta wèrp un tira di 2–15 kriatura.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''S. clarkae'' ta habitá bahadanan kontinental na un profundidat di 137–750 m.<ref name="Ebert_2021" /> == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''S. clarkae'' komo no menasá.<ref>{{Citeer journal |auteur=Cotton, C.F., Derrick, D., Pacoureau, N. & Dulvy, N.K |titel=Squalus clarkae (amended version of 2020 assessment)|url=https://www.iucnredlist.org/species/152781911/206648306 |datum=2019-06-20 |uitgever=The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T152781911A206648306 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T152781911A206648306.en |bezochtdatum=2026-10-22|taal=en}}</ref> E tribon ta wòrdu kapturá komo kèch sekundario, pero mayoria di su distribushon geográfiko i profundidat no ta wòrdu piská.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=SQUALIFORMES: dogfish sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=105–219|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] 5ja582nkjohpdehrk7aq354kewix1q0 207500 207499 2026-10-23T09:08:26Z Kallmemel 14000 /* Distribushon i habitat */ ampliacion: distribushon 207500 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Nòmber == E nòmber spesífiko ''clarkae'' ta na honor di Eugenie Clark (1922–2015), Universidat di Maryland (Merka), un pionero riba tereno di siensia marino, i biologia di tribon i chuchu (Elasmobranchii) den Golfo di Mexico (kaminda ''S. clarkae'' ta okurí).<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/squalidae/|titel=Family SQUALIDAE Blainville 1816 (Dogfish Sharks) {{!}} The ETYFish Project|bezochtdatum=2026-10-19|taal=en}}</ref> == Reprodukshon == ''S. clarkae'' ta wèrp un tira di 2–15 kriatura.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''S. clarkae'' ta distribuí wèst di Osean Atlántiko for di [[North Carolina]] pa nort di Golfo di Mexico, Peninsula di Yucatan, [[Amérika Sentral]] pa [[Venezuela]], i Karibe.<ref name="Ebert_2021" /> E tribon ta habitá bahadanan kontinental na un profundidat di 137–750 m.<ref name="Ebert_2021" /> == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''S. clarkae'' komo no menasá.<ref>{{Citeer journal |auteur=Cotton, C.F., Derrick, D., Pacoureau, N. & Dulvy, N.K |titel=Squalus clarkae (amended version of 2020 assessment)|url=https://www.iucnredlist.org/species/152781911/206648306 |datum=2019-06-20 |uitgever=The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T152781911A206648306 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T152781911A206648306.en |bezochtdatum=2026-10-22|taal=en}}</ref> E tribon ta wòrdu kapturá komo kèch sekundario, pero mayoria di su distribushon geográfiko i profundidat no ta wòrdu piská.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=SQUALIFORMES: dogfish sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=105–219|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] pbb0e0voczogdh89tt66uxo9622m8yt 207501 207500 2026-10-23T09:14:30Z Kallmemel 14000 /* Nòmber */ ampliacion:+deskripshon 207501 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Nòmber == E nòmber spesífiko ''clarkae'' ta na honor di Eugenie Clark (1922–2015), Universidat di Maryland (Merka), un pionero riba tereno di siensia marino, i biologia di tribon i chuchu (Elasmobranchii) den Golfo di Mexico (kaminda ''S. clarkae'' ta okurí).<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/squalidae/|titel=Family SQUALIDAE Blainville 1816 (Dogfish Sharks) {{!}} The ETYFish Project|bezochtdatum=2026-10-19|taal=en}}</ref> == Deskripshon == ''S. clarkae'' ta un Squalidae grandi. Un kriatura resien resien nasí tin un largra rònt di 20–30 cm. Madurá, machu ta mas ku 50 cm i tintonan ta mas ku 70 cm largu. E tribon por alkansá un largura máksimo di mas o ménos 125 cm.<ref name="Ebert_2021" /> == Reprodukshon == ''S. clarkae'' ta wèrp un tira di 2–15 kriatura.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''S. clarkae'' ta distribuí wèst di Osean Atlántiko for di [[North Carolina]] pa nort di Golfo di Mexico, Peninsula di Yucatan, [[Amérika Sentral]] pa [[Venezuela]], i Karibe.<ref name="Ebert_2021" /> E tribon ta habitá bahadanan kontinental na un profundidat di 137–750 m.<ref name="Ebert_2021" /> == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''S. clarkae'' komo no menasá.<ref>{{Citeer journal |auteur=Cotton, C.F., Derrick, D., Pacoureau, N. & Dulvy, N.K |titel=Squalus clarkae (amended version of 2020 assessment)|url=https://www.iucnredlist.org/species/152781911/206648306 |datum=2019-06-20 |uitgever=The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T152781911A206648306 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T152781911A206648306.en |bezochtdatum=2026-10-22|taal=en}}</ref> E tribon ta wòrdu kapturá komo kèch sekundario, pero mayoria di su distribushon geográfiko i profundidat no ta wòrdu piská.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=SQUALIFORMES: dogfish sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=105–219|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] slpsk52ebahloa7xxzwto1qduyt4rbh 207502 207501 2026-10-23T09:20:34Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 207502 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c | exhibi titulo = cursivo | status = LC | fuente status = 2019 | reino = [[Animal|Animalia]] | troncon = [[Chordata]] | clase = [[Chondrichthyes]] | subclase = [[Elasmobranchii]] | orden = [[Squaliformes]] | famia = [[Squalidae]] | genero = ''[[Squalus]]'' | autor = Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel | fecha = 2018 }} '''''Squalus clarkae''''' ta un [[espesie]] di tribon ku ta pertenesé na [[famia (biologia)|famia]] Squalidae.<ref>{{citeer web|url=https://www.fishbase.se/summary/Squalus-clarkae|titel=Squalus clarkae Pfleger, Grubbs, Cotton & Daly-Engel, 2018 Genie's dogfish|werk=Fishbase|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ''S. clarkae'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Mariah Pfleger, Dean Grubbs, Charles Cotton, i Toby Daly-Engel na 2018. ''S. clarkae'' tabata anteriormente mal identifiká komo ''Squalus mitsukurii'', ku ta solamente okurí den parti nortwèst di [[Oséano Atlántiko|Osean Atlántiko]].<ref>{{Citeer tijdschrift |last=Pfleger |first=Mariah O. |titel=Squalus clarkae sp. nov., a new dogfish shark from the Northwest Atlantic and Gulf of Mexico, with comments on the Squalus mitsukurii species complex |url=https://www.mapress.com/zt/article/view/zootaxa.4444.2.1 |jaargang=4444 |tijdschrift=Zootaxa |datum=2018-07-09 |nummer=2 |doi=10.11646/zootaxa.4444.2.1 |issn=1175-5334 |last2=Grubbs |first2=R. Dean |last3=Cotton |first3=Charles F. |last4=Daly-Engel |first4=Toby S.}}</ref> == Nòmber == E nòmber spesífiko ''clarkae'' ta na honor di Eugenie Clark (1922–2015), Universidat di Maryland (Merka), un pionero riba tereno di siensia marino, i biologia di tribon i chuchu (Elasmobranchii) den Golfo di Mexico (kaminda ''S. clarkae'' ta okurí).<ref>{{Citeer web|url=https://etyfish.org/squalidae/|titel=Family SQUALIDAE Blainville 1816 (Dogfish Sharks) {{!}} The ETYFish Project|bezochtdatum=2026-10-19|taal=en}}</ref> == Deskripshon == ''S. clarkae'' ta un Squalidae grandi. Un kriatura resien resien nasí tin un largra rònt di 20–30 cm. Madurá, machu ta mas ku 50 cm i tintonan ta mas ku 70 cm largu. E tribon por alkansá un largura máksimo di mas o ménos 125 cm. E tin un snùit kòrtiku.<ref name="Ebert_2021" /> == Reprodukshon == ''S. clarkae'' ta wèrp un tira di 2–15 kriatura.<ref name="Ebert_2021" /> == Distribushon i habitat == ''S. clarkae'' ta distribuí wèst di Osean Atlántiko for di [[North Carolina]] pa nort di Golfo di Mexico, Peninsula di Yucatan, [[Amérika Sentral]] pa [[Venezuela]], i Karibe.<ref name="Ebert_2021" /> E tribon ta habitá bahadanan kontinental na un profundidat di 137–750 m.<ref name="Ebert_2021" /> == Státus == Evaluá na 2019, [[Lista Kòrá di IUCN]] a klasifiká ''S. clarkae'' komo no menasá.<ref>{{Citeer journal |auteur=Cotton, C.F., Derrick, D., Pacoureau, N. & Dulvy, N.K |titel=Squalus clarkae (amended version of 2020 assessment)|url=https://www.iucnredlist.org/species/152781911/206648306 |datum=2019-06-20 |uitgever=The IUCN Red List of Threatened Species 2021: e.T152781911A206648306 |doi=10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T152781911A206648306.en |bezochtdatum=2026-10-22|taal=en}}</ref> E tribon ta wòrdu kapturá komo kèch sekundario, pero mayoria di su distribushon geográfiko i profundidat no ta wòrdu piská.<ref name="Ebert_2021">{{citeer boek|auteur=Ebert, D. A., Dando, M., & Fowler, S.|jaar=2021|hoofdstuk=SQUALIFORMES: dogfish sharks|titel=Sharks of the World: A Complete Guide|pagina's=105–219|uitgever=Princeton University Press|doi=10.2307/j.ctv1574pqp.13}}</ref> == Mira tambe == * [[Lista di tribon i chuchu di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} [[Kategoria:Squalidae]] b1bsruzlfde5608m590k7x0w52i85cy 0 15150 207488 2026-10-22T19:59:08Z Caribiana 8320 Created page with "{{Variante|a}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | abrevia= FOL | alias = Cooperative Security Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). | pais = {{USA}} | tipo = | obhetivo = }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta,..." 207488 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | abrevia= FOL | alias = Cooperative Security Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). | pais = {{USA}} | tipo = | obhetivo = }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E operacionnan di FOL ta dirigi riba actividadnan ilegal manera traficacion di droga, [[contrabanda]] y labamento di placa. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional den [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref name="FOL">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis">[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E operacionnan ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). E avionnan establece na e dos FOL ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis"/> Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Laman Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado, ''FOL-verdrag'', pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe. E tratado a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref name="FOL"/><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña. Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031.<ref name="Evaluatie"/><ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} [[:Kategoria:Sociedad]] 8lp9znhek490r2dnwe40h45j96vmk7w 207489 207488 2026-10-22T20:03:42Z Caribiana 8320 207489 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | abrevia= FOL | alias = Cooperative Security Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). | pais = {{USA}} | tipo = | obhetivo = }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E operacionnan di FOL ta dirigi riba actividadnan ilegal manera traficacion di droga, [[contrabanda]] y labamento di placa. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional den [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref name="FOL">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis">[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E operacionnan ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). E avionnan establece na e dos FOL ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis"/> Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Laman Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca pa e operacionnan aki ta basa riba un tratado, ''FOL-verdrag'', pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe. E tratado a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref name="FOL"/><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña. Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031.<ref name="Evaluatie"/><ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} [[Kategoria:Estadonan Uni di Merka]] hdu2r9t9q0g614egiap7vgnm4nvt1a3 207493 207489 2026-10-23T07:59:45Z Caribiana 8320 /* Tratado di FOL */ 207493 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | abrevia= FOL | alias = Cooperative Security Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). | pais = {{USA}} | tipo = | obhetivo = }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E operacionnan di FOL ta dirigi riba actividadnan ilegal manera traficacion di droga, [[contrabanda]] y labamento di placa. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional den [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref name="FOL">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis">[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E operacionnan ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). E avionnan establece na e dos FOL ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis"/> Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Laman Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca ta basa riba un tratado pa combati trafico di droga ilegal den region di Caribe, ''FOL-verdrag''. E tratado a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref name="FOL"/><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña. Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031.<ref name="Evaluatie"/><ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} [[Kategoria:Estadonan Uni di Merka]] 37j8yh4vgodgcrhbsh83qbe9zc30vdm 207494 207493 2026-10-23T08:09:48Z Caribiana 8320 /* Corsou y Aruba */ 207494 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | abrevia= FOL | alias = Cooperative Security Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). | pais = {{USA}} | tipo = | obhetivo = }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E operacionnan di FOL ta dirigi riba actividadnan ilegal manera traficacion di droga, [[contrabanda]] y labamento di placa. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional den [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref name="FOL">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis">[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E avionnan staciona na Aruba y Corsou ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis"/> E operacionnan aki ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Laman Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca ta basa riba un tratado, ''FOL-verdrag'', cu a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref name="FOL"/><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña. Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031.<ref name="Evaluatie"/><ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} [[Kategoria:Estadonan Uni di Merka]] 29t0i6879g3vqidifgqrisi9ncw5fty 207495 207494 2026-10-23T08:18:58Z Caribiana 8320 /* Corsou y Aruba */ 207495 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | abrevia= FOL | alias = Cooperative Security Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). | pais = {{USA}} | tipo = | obhetivo = }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E operacionnan di FOL ta dirigi riba actividadnan ilegal manera traficacion di droga, [[contrabanda]] y labamento di placa. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional den [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref name="FOL">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis">[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E avionnan staciona na Aruba y Corsou ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis"/> E operacionnan aki ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Lama Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca ta basa riba un tratado, ''FOL-verdrag'', cu a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref name="FOL"/><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña. Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031.<ref name="Evaluatie"/><ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} [[Kategoria:Estadonan Uni di Merka]] aht1w6c4abrovtnp46pzn065n7y8o30 207496 207495 2026-10-23T08:25:05Z Caribiana 8320 207496 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | abrevia= FOL | alias = Cooperative Security Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). | pais = {{USA}} | tipo = | obhetivo = }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoya adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Operacionnan di FOL usualmente ta dirigi riba actividadnan ilegal manera traficacion di droga, [[contrabanda]] y labamento di placa. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional den [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref name="FOL">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis">[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E avionnan staciona na Aruba y Corsou ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis"/> E operacionnan aki ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Lama Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca ta basa riba un tratado, ''FOL-verdrag'', cu a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref name="FOL"/><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña. Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031.<ref name="Evaluatie"/><ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} [[Kategoria:Estadonan Uni di Merka]] r9dzncp6i9y2yeeze56e49pxxblgpml 207503 207496 2026-10-23T10:04:56Z Caribiana 8320 207503 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox organisacion | variante = a | nomber = Forward Operating Location | abrevia= FOL | alias = Cooperative Security Location | imagen = USAF Aircraft Flightline FOL Curacao - 2011-01-21.jpg | descripcion = Avionnan di FOL na [[Aeropuerto Hato]] (2011). | pais = {{USA}} | tipo = | obhetivo = }} '''Forward Operating Location''' (FOL) of '''Cooperative Security Location''' (CSL), ta un termino militar cu ta referi na un facilidad di apoyo adelanta, cu ta sostene operacionnan militar of di seguridad. Operacionnan di FOL usualmente ta dirigi riba actividadnan ilegal manera traficacion di droga, [[contrabanda]] y labamento di placa. Den e contexto di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]], e termino FOL ta referi specificamente na sitionan cu ta permiti ehecucion di operacionnan aereo, sin e necesidad di mantene un presencia grandi y permanente di personal militar. E tipo di facilidad aki a bira parti di e strategia Mericano despues di e revision di su postura militar mundial di 2004, cu tabata dirigi, entre otro, na miho preparacion pa atende menasanan regional den [[Afrika|Africa]] y [[Latinoamérika|Latino America]].<ref>[https://web.archive.org/web/20070204141322/http://www.eucom.mil/english/Transformation/Transform_Blue.asp Strategic Theater Transformation]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170331030421/http://www.eucom.mil/media-library/article/21826/US-European-Command-Statement-Following-President U.S. European Command Statement Following President Bush's Remarks Addressing Global Posture], eucom.mil (26 di augustus 2011)</ref> Ademas di FOL, Merca ta distingui entre otro ''Forward Operating Base'' (FOB) y ''Main Operating Base'' (MOB), instalacionnan cu ta sostene un presencia militar mas grandi y cu por dispone di mas infrastructura y proteccion. == Ubicacion == Merca tin of ta utilisa facilidadnan tipo FOL na varios pais den diferente [[kontinente|continente]], entre otro na: [[Singapur]], [[Honduras]], [[Kòrsou|Corsou]], [[Aruba]], [[Reino Uni]], [[Bulgaria]], [[Tunesia]] y [[Djibouti]].<ref>[https://www.nbcnews.com/id/wbna6072771 US expands military outposts worldwide], nbcnews.com (22 di september 2004)</ref> === Corsou y Aruba === Merca ta utilisa facilidadnan na e aeropuertonan civil di [[Aeropuerto Hato|Hato]] na Corsou y [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Reina Beatrix]] na Aruba pa sostene vuelonan di vigilancia y operacionnan contra trafico ilegal di droga.<ref name="FOL">[https://antilliaansdagblad.com/artikel/curacao/31727-fol-verdrag-hard-nodig FOL-verdrag hard nodig], [[Antilliaans Dagblad]] (19 di september 2026)</ref> E cooperacion ta forma parti di e esfuersonan conhunto di [[Reino Hulandes]] y Merca pa combati criminalidad transfronteriso y criminalidad organisa den region di Caribe.<ref name="Nu"/> E facilidadnan na Aruba y Corsou a bira importante despues cu Merca a retirа su presencia militar di Panama na 1999.<ref>{{citeer web|auteur=Kees Stad|url=https://www.grenzeloos.org/content/amerikaanse-militaire-basis-op-de-nederlandse-antillen|titel= Amerikaanse militaire basis op de Nederlandse Antillen|werk=grenzeloos.org |datum=2000-11-02|bezochtdatum=2026-10-22}}}</ref> E FOL na Aruba a cuminsa funciona e mesun aña, mientras cu esun na Corsou a cuminsa na 2002.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis">[https://leesmanifest.nl/archief/2002/01/fol.htm Militaire basis VS op Curaçao], [[Amigoe]] (27 di december 2001)</ref> E avionnan staciona na Aruba y Corsou ta ehecuta vuelonan di vigilancia no-arma denter di un area limita, y ta comparti e informacion obtene cu e paisnan partner.<ref name="coleccion">[https://coleccion.aw/show/BNA-DIG-ARUBIANA-2166?q=%22forward+operating+location%22 Aruba y su Status Aparte Logro di pasado, reto pa futuro (1986-2001)], Gobierno di Aruba (18 di maart 2001)</ref><ref name="basis"/> E operacionnan aki ta resorta, en parti, bou di autoridad di Comandante di Forsanan Naval Hulandes den Caribe (CZMCARIB). Na 2019, e facilidad na Corsou tabata den uzo intensivo. Na Aruba, den e mesun periodo, tabatin deliberacion cu Merca tocante un posibel reduccion di e area ocupa pa e FOL na Aeropuerto Reina Beatrix, cu e meta di facilita e expansion di e actividadnan comercial di e aeropuerto.<ref name="Evaluatie">[https://www.eerstekamer.nl/behandeling/20190129/brief_regering_evaluaties_fol/document3/f=/vkvqiv6rsgy5.pdf Evaluatie van de uitvoering van het Verdrag inzake de Forward Operating Locations op Curacao en Aruba in de periode 1 oktober 2016 – 30 september 2017], [[Eerste Kamer]]</ref> E operacionnan di FOL mester wordo distingui for di otro operacionnan Mericano den Lama Caribe. Na 2025, Merca a inicia operacionnan militar arma contra barco di droga y gruponan describi como narcoterrorista den e region.<ref>{{citeer web|auteur=[[Dick Drayer]]|url=https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-van-bonaire-curacao/82081/vs-lanceert-operatie-tegen-narcoterroristen-rol-curacao-maakt-inzet-gevoelig|titel= VS lanceert operatie tegen ‘narcoterroristen’; rol Curaçao maakt inzet gevoelig|werk=curacao.nu |datum=2025-11-14|bezochtdatum=2026-10-22}}</ref> ==== Tratado di FOL ==== E cooperacion entre [[Reino Hulandes]] y Merca ta basa riba un tratado, ''FOL-verdrag'', cu a wordo firma dia 2 di maart 2000.<ref name="coleccion"/> E tratado ta autorisa vuelonan pa vigila y monitorea areanan relevante, detecta transporte di droga y colecta informacion. E vuelonan cu ta cay bou di e tratado mester wordo ehecuta sin arma.<ref name="Koninkrijk"/><ref name="FOL"/><ref name="Nu">[https://www.curacao.nu/nieuws/nieuws-uit-nederland/97258/nederland-wil-amerikaanse-vliegbasis-op-curacao-tot-2031-verlengen-zonder-extra-voorwaarden Nederland wil Amerikaanse vliegbasis op Curaçao tot 2031 verlengen zonder extra voorwaarden], curacao.nu (14 di november 2026)</ref> E operacionnan por kontribuí na deteccion y intercepcion di transporte di droga, hopi biaha den cooperacion cu [[Marina Real|Marina Real Hulandes]] y [[Wardakosta Karibe Hulandes]].<ref name="Evaluatie"/> E tratado original tabatin un termino di dies aña, cu posibilidad di prolongacion. Despues di e periodo inicial, e acuerdo a wordo prolonga na 2011, 2016 y 2021, cada biaha pa un periodo adicional di cinco aña. Na 2026, gobierno di Reino Hulandes a expresa su intencion di prolonga e tratado pa otro cinco aña, te dia 2 di november 2031.<ref name="Evaluatie"/><ref name="Koninkrijk">[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2026/10/21/amerikaanse-agressie-heeft-geen-invloed-op-fol-vedrag/ Amerikaanse agressie heeft geen invloed op FOL-verdrag], dossierkoninkrijksrelaties.nl (21 di october 2026)</ref> == Link externo == * [https://www.afsouth.af.mil/About-Us/AFSOUTH-Fact-Sheet/Article/319233/curacaoaruba-forward-operating-locations/ Curacao/Aruba Forward Operating Locations], Air Force Southern {{Appendix}} [[Kategoria:Estadonan Uni di Merka]] 04ivnfn49pvnjq0e96y7g4vutu2tlxa